Kể chuyện văn hóa Việt bằng hình ảnh

Tác phẩm "Xe bánh mì" trong dự án "Sài Gòn 3 mét vuông" của họa sĩ Đỗ Thái Thanh. Ảnh: NVCC

Kết nối trải nghiệm cá nhân với đời sống cộng đồng

Đơn vị xuất bản Du Bút vừa ra mắt ấn phẩm Việt Nam phiêu lưu ký - Đồng bằng Sông Cửu Long, giới thiệu “bản đồ văn hóa” của 13 tỉnh miền Tây qua 108 trang kiến thức trực quan và minh họa. Tác phẩm là kết quả của chặng đường bền bỉ tìm hiểu, thu thập tư liệu và kể chuyện Việt Nam bằng ngôn ngữ minh họa hiện đại.

Góp phần tạo nên diện mạo sinh động cho ấn phẩm này là họa sĩ Đỗ Thái Thanh (quê Lâm Đồng, hiện công tác tại Thành phố Hồ Chí Minh). Tham gia dự án với vai trò họa sĩ minh họa, anh mong muốn được hiểu miền Tây từ nhịp sống thường nhật.

Những ngày đầu, khi cấu trúc cuốn sách chưa định hình rõ ràng, anh cùng ê kíp xây dựng “bảng ma trận” để xác định các địa điểm, câu chuyện và mảng nội dung cần khảo sát. Trong quá trình ấy, họa sĩ vừa đi, vừa ghi chép, vừa ký họa, hoàn thành khoảng 50 hình minh họa nhỏ. Những nét vẽ ấy được hình thành từ sự dấn thân và mong muốn đưa văn hóa bản địa đến gần hơn với đời sống đương đại.

Đỗ Thái Thanh cho rằng, để kể được câu chuyện văn hóa thuyết phục, người vẽ phải trực tiếp sống và hít thở cùng nhịp sống của vùng đất ấy. “Có những chi tiết chỉ xuất hiện khi mình đứng đúng ở nơi nó sinh ra. Ảnh tư liệu không thể thay thế được cảm giác khi nhìn thấy ánh sáng chiếu lên con nước, hay nghe tiếng ghe chạy trên sông”, anh bày tỏ.

Xuất phát từ tinh thần đó, ê kíp đi đến tận nơi, trò chuyện với nghệ nhân làng nghề, người nông dân, lắng nghe những câu chuyện đời thường. “Khi chuyển tải những trải nghiệm cụ thể ấy, tôi cố gắng vẽ đúng và vẽ vui. Để sau này, nếu có dịp quay lại, tôi có thể nói với các cô chú: con đã vẽ lại câu chuyện của mình trong sách rồi”, họa sĩ chia sẻ.

Từ những chuyến đi ấy, miền Tây hiện lên qua nét vẽ sống động: chợ nổi, bến phà, ruộng lúa, làng nghề, miếu chùa, đến cả những con rạch nhỏ chỉ người địa phương mới biết. Mỗi địa điểm đều để lại dấu ấn trong các bản ký họa thực hiện tại chỗ, góp phần tạo nên hơi thở chân thực cho từng trang sách.

Miền Tây hiện lên qua nét vẽ sống động của họa sĩ Đỗ Thái Thanh. Ảnh: NVCC

Kể lịch sử bằng ngôn ngữ đại chúng

Với hơn 20 năm kinh nghiệm minh họa, chàng họa sĩ sinh năm 1987 làm việc ở nhiều lĩnh vực như minh họa game, website, sản phẩm, tranh tường… Tuy nhiên, anh gắn bó nhất với minh họa sách văn hóa, lịch sử.

Trước Việt Nam phiêu lưu ký - Đồng bằng Sông Cửu Long, Đỗ Thái Thanh có gần thập niên theo đuổi các dự án gắn với văn hóa - lịch sử Việt Nam. Từ Sài Gòn 3 mét vuông (2017), nơi anh thử nghiệm góc nhìn isometric với không gian đô thị, đến Sài Gòn có mưa (2018), người họa sĩ dần nhận ra khoảng trống trong cách kể câu chuyện văn hóa Việt bằng hình ảnh trên không gian mạng.

Năm 2020, Anh Hùng 4000 tiếp nối mạch sáng tác của Đỗ Thái Thanh. Ở dự án này, anh kể chuyện văn hóa - lịch sử bằng hình ảnh vui nhộn, trên nền tảng nghiên cứu nghiêm túc về trang phục, phong tục thời Văn Lang - Âu Lạc. Theo Đỗ Thái Thanh, lịch sử Việt Nam cần thêm những cách kể mới để đến gần hơn với công chúng. Kinh nghiệm nhiều năm làm việc trong lĩnh vực game và marketing giúp anh nhận ra rằng, sản phẩm văn hóa chỉ có thể được đón nhận khi tìm được sự cân bằng giữa giá trị học thuật và khả năng tiếp cận đại chúng. Từ đó, anh lựa chọn lối vẽ hoạt hình nhằm mở rộng đối tượng người xem.

Gần đây, anh tiếp tục tham gia các dự án nghiên cứu, tái dựng trang phục thời các vua Hùng dưới dạng 3D. Trước sự thiếu hụt hình ảnh trong sử liệu, họa sĩ thường bắt đầu bằng việc tìm đọc, trao đổi với các nhà nghiên cứu và đối chiếu nhiều nguồn tư liệu khác nhau, từ đó lựa chọn phương án thể hiện thận trọng nhất.

Với Đỗ Thái Thanh, tình cảm dành cho đất nước thấm dần qua sách vở, âm nhạc và những chuyến đi. Sau cùng, điều anh hướng đến là tạo cảm hứng để người trẻ tiếp nối mạch văn hóa của cha ông bằng cách riêng của mình.

YÊN ĐAN