Kế hoạch giải cứu tàu tại eo biển Hormuz tạm dừng sau vụ tấn công mới

Quang cảnh eo biển Hormuz, gần thị trấn Khasab, miền Bắc Oman. Ảnh: THX/TTXVN

Tổng thư ký IMO Arsenio Dominguez cho biết cơ quan này đã được thông báo về một vụ tấn công nhằm vào một con tàu tại vùng Vịnh Oman sau khi tàu đi qua eo biển Hormuz. Ông nhấn mạnh an toàn của các thuyền viên luôn là ưu tiên hàng đầu, vì vậy IMO quyết định tạm dừng kế hoạch sơ tán các tàu nhằm bảo đảm cách tiếp cận phối hợp và duy trì an toàn hàng hải cho đến khi có thêm thông tin rõ ràng.

Theo Trung tâm Điều phối Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO), một tàu chở hàng đã bị trúng một "vật thể chưa xác định" ngoài khơi bờ biển Oman. Vụ việc không gây thương vong nhưng các tàu hoạt động trong khu vực được khuyến cáo phải đặc biệt thận trọng khi di chuyển.

Theo Financial Times, con tàu bị tấn công là Ever Lovely, tàu container treo cờ Singapore thuộc hãng vận tải Evergreen. IMO cho biết con tàu này không nằm trong kế hoạch sơ tán do tổ chức xây dựng.

Trước đó, hôm 24/6, IMO thông báo đã thống nhất với các bên liên quan về việc thiết lập một hành lang hàng hải an toàn dọc bờ biển Oman nhằm hỗ trợ những tàu đã mắc kẹt trong vùng Vịnh hơn 100 ngày rời khỏi khu vực.

Kế hoạch này được triển khai sau khi Mỹ và Iran ký bản ghi nhớ trong tháng 6, theo đó Tehran đồng ý từng bước mở lại eo biển Hormuz trong 30 ngày đầu của giai đoạn gia hạn ngừng bắn, đồng thời tiến hành rà phá thủy lôi tại khu vực. Tuy nhiên, diễn biến mới cho thấy việc khôi phục hoạt động hàng hải vẫn gặp nhiều trở ngại.

Trước đó, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố mọi tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz bắt buộc phải phối hợp với lực lượng hải quân của nước này, đồng thời phản đối tuyến hàng hải mới mà IMO thiết lập dọc bờ biển Oman.

IRGC cho rằng một số cơ quan đã tự ý công bố tuyến lưu thông mới mà không tham vấn hoặc phối hợp với Iran, đồng thời cảnh báo đây là tuyến đường "không thể chấp nhận và nguy hiểm".

Theo dữ liệu theo dõi tàu biển, ít nhất bốn tàu chở dầu đã phải quay đầu hoặc đổi hướng khi tìm cách rời eo biển Hormuz trong ngày 25/6. Các chuyên gia nhận định nhiều khả năng các tàu này đã làm theo chỉ thị từ phía IRGC.

Trong khi đó, tổ chức tình báo hàng hải Ambrey cho biết một tàu chở dầu treo cờ Panama trên đường tới Pakistan cũng bị yêu cầu đổi sang tuyến đường mà Iran chỉ định ở phía bắc đảo Larak và phải neo chờ cấp phép.

Theo Ambrey, lực lượng Iran còn cảnh báo con tàu đang nằm trong tầm bắn tên lửa và có thể bị tấn công nếu không tuân thủ chỉ dẫn.

Những động thái trên phản ánh nỗ lực của Tehran nhằm thiết lập cơ chế kiểm soát riêng đối với eo biển Hormuz. Iran hiện yêu cầu các tàu phải xin phép Cơ quan Quản lý Eo biển Vịnh Ba Tư (PGSA), tổ chức được thành lập từ tháng 5/2026.

Trong thời gian gia hạn ngừng bắn kéo dài 60 ngày, Iran cam kết chưa thu phí đối với các tàu quá cảnh, song khẳng định sẽ áp dụng các khoản phí này trong tương lai.

Trong một thông điệp đăng trên mạng xã hội X, PGSA cảnh báo các tàu không đi theo tuyến đường được chỉ định sẽ không được bảo đảm an toàn hàng hải, không được bảo hiểm cũng như không được hưởng các cơ chế bảo vệ liên quan. Mọi hậu quả phát sinh sẽ do chủ tàu, bên thuê tàu và thuyền trưởng tự chịu trách nhiệm.

Các chuyên gia nhận định những cảnh báo và động thái mới từ phía Iran có thể tiếp tục làm suy giảm niềm tin của các chủ tàu và doanh nghiệp bảo hiểm đối với an toàn hàng hải tại eo biển Hormuz, khiến quá trình khôi phục hoạt động vận tải qua tuyến đường chiến lược này diễn ra chậm hơn dự kiến.