Kế hoạch hành động ứng phó biến đổi khí hậu mới đáp ứng 1/3 mục tiêu giảm phát thải

Ngày 11-12/11, diễn ra Hội nghị Thượng đỉnh Hành động khí hậu Lãnh đạo thế giới tại thành phố Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ. Sự kiện là một trong các hoạt động trọng tâm của Hội nghị các Bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu lần thứ 31 (COP31).

Hội nghị có sự tham dự của các nguyên thủ quốc gia, người đứng đầu chính phủ, bộ trưởng và lãnh đạo các tổ chức quốc tế nhằm thảo luận những thách thức cấp bách và định hướng hành động ứng phó với biến đổi khí hậu. Thế giới không còn thiếu những mục tiêu và tuyên bố chính trị, điều cần thiết lúc này là hành động đủ nhanh, đủ mạnh và có đủ nguồn lực thực thi.

Theo ban tổ chức, COP31 năm nay thu hút khoảng 100.000 đại biểu tham dự, đến từ 196 quốc gia. Dự kiến sẽ có 102 nhà lãnh đạo đại diện cho 95 quốc gia và 7 tổ chức quốc tế sẽ tham dự Hội nghị.

KÊU GỌI XÂY DỰNG MỘT "HIỆP ƯỚC CÔNG LÝ KHÍ HẬU" MỚI DỰA TRÊN 4 TRỤ CỘT

Phát biểu khai mạc hội nghị, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres cảnh báo, ngay cả khi các quốc gia thực hiện đầy đủ Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC), nhiệt độ toàn cầu vẫn có thể tăng khoảng 2,5 độ C vào cuối thế kỷ này. Trong bối cảnh đó, lượng phát thải khí nhà kính toàn cầu cần giảm khoảng 6% mỗi năm để đưa thế giới trở lại quỹ đạo phù hợp với mục tiêu khí hậu.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc chỉ ra rằng các kế hoạch hành động ứng phó biến đổi khí hậu quốc gia hiện nay mới đáp ứng khoảng 1/3 mức cắt giảm phát thải cần thiết. Điều này cho thấy khoảng cách đáng kể giữa những gì các quốc gia đã cam kết và hành động thực tế, trong khi tác động của biến đổi khí hậu ngày càng hiện hữu.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres kêu gọi xây dựng một "Hiệp ước công lý khí hậu" mới, dựa trên trách nhiệm chung, an ninh chung và lợi ích chung. Ảnh: aa.com

Trước thực tế đó, Tổng Thư ký Liên hợp quốc kêu gọi xây dựng một "Hiệp ước công lý khí hậu" mới, dựa trên trách nhiệm chung, an ninh chung và lợi ích chung. Theo ông, mọi quốc gia cần thực hiện nghĩa vụ của mình theo nguyên tắc trách nhiệm chung nhưng có sự khác biệt, phù hợp với hoàn cảnh và năng lực của từng nước.

Đề xuất này được xây dựng trên 4 trụ cột gồm đẩy nhanh quá trình chuyển đổi công bằng khỏi nhiên liệu hóa thạch; bảo vệ các nhóm dân cư dễ bị tổn thương; bảo đảm nguồn tài chính đầy đủ và tăng cường hợp tác quốc tế thay vì để những chia rẽ địa chính trị cản trở hành động khí hậu. Các nước không nhất thiết phải đồng thuận về mọi vấn đề, nhưng cần hợp tác trong những lĩnh vực mà không quốc gia nào có thể tự giải quyết.

Thế giới đang tiến gần mức vượt ngưỡng tăng nhiệt độ 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa thế giới chấp nhận từ bỏ mục tiêu của Hiệp định Paris.

Ông Antonio Guterres kêu gọi hành động quyết liệt việc vượt ngưỡng chỉ mang tính tạm thời, không trở thành trạng thái kéo dài và không thể đảo ngược. Mọi người dân trên Trái đất đều phải sống  trong phạm vi hệ thống cảnh báo sớm thiên tai, và mọi cộng đồng phải được bảo vệ khỏi lũ lụt, hạn hán và mực nước biển dâng cao.

Để giữ mục tiêu 1,5 độ C trong tầm kiểm soát, công suất năng lượng tái tạo toàn cầu cần tăng gấp ba lần so với mức năm 2025 vào năm 2035. Đồng thời, sản lượng điện từ các nhà máy nhiệt điện than không có công nghệ kiểm soát phát thải cần giảm ít nhất 75%.

Theo Tổng Thư ký Liên hợp quốc, năng lượng sạch đang cho thấy những bước tiến đáng kể. Trong thập kỷ qua, điện mặt trời đã phát triển mạnh, từ mức chỉ chiếm 1% sản lượng điện toàn cầu lên mức đáp ứng gần 3/4 nhu cầu điện tăng thêm trên thế giới trong năm trước. Tỷ lệ xe điện trong tổng số xe bán ra cũng tăng từ khoảng 1% lên gần một phần ba trong năm nay.

TÀI CHÍNH KHÍ HẬU PHẢI ĐẾN ĐƯỢC VỚI NHỮNG QUỐC GIA CẦN NHẤT

Bên cạnh đó, các ngân hàng phát triển đa phương cần nhanh chóng đóng góp vượt mức cam kết 120 tỷ USD mỗi năm theo Thỏa thuận Baku vào năm 2030, thông qua hoạt động cho vay và huy động thêm vốn đầu tư tư nhân. Nếu không có kế hoạch chuyển đổi công bằng và nguồn lực tài chính tương xứng, các thảm họa khí hậu sẽ tiếp tục gây tổn thất nghiêm trọng về đời sống, sinh kế và kinh tế toàn cầu.

Chia sẻ điều này, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan nhấn mạnh, các nước phát triển cần gánh vác trách nhiệm lớn hơn trong cắt giảm phát thải và tài trợ cho các hoạt động khí hậu. Các nước kém phát triển nhất và các quốc đảo nhỏ đang phát triển cần được ưu tiên tiếp cận tài chính, công nghệ và hỗ trợ nâng cao năng lực.

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ cũng cảnh báo biến đổi khí hậu, suy giảm đa dạng sinh học, khai thác quá mức tài nguyên thiên nhiên và các nguy cơ đối với an ninh lương thực đang đặt ra những thách thức ngày càng lớn. Đây là những vấn đề đòi hỏi các quốc gia phải có cách tiếp cận toàn diện, gắn bảo vệ môi trường với phát triển kinh tế và bảo đảm an ninh năng lượng.

Đại diện Đoàn đàm phán Việt Nam tham gia hội nghị. Ảnh: Chu Hương

Cùng quan điểm, Thủ tướng Úc Anthony Albanese nhấn mạnh, COP31 phải là nơi sự hợp tác quốc tế tạo ra những kết quả thiết thực thay vì dừng lại ở các tuyên bố và cam kết.

Thập kỷ tới là giai đoạn đẩy nhanh hành động. COP31 cần góp phần mở khóa đầu tư cho công nghệ năng lượng sạch, đẩy nhanh điện khí hóa, tăng tốc các hoạt động bảo vệ đại dương và bảo đảm tài chính khí hậu đến được với những quốc gia cần nhất. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một tương lai có nguồn năng lượng sạch, đáng tin cậy, giá cả phải chăng và nền kinh tế vững mạnh.

Trong khi đó, Tổng thống Brazil Luiz Inacio Lula da Silva cảnh báo các vấn đề môi trường đang dần bị lu mờ trước những ưu tiên địa chính trị và xung đột quốc tế. Ông cho rằng tại các diễn đàn lớn như G7 và G20, nơi quy tụ nhiều quốc gia phát thải khí nhà kính lớn nhất thế giới, biến đổi khí hậu đang ít được đề cập hơn.

Theo ông Lula, xung đột vũ trang và lạm phát khiến các chính phủ phải đối mặt với nhiều sức ép trước mắt, nhưng không thể vì vậy mà giảm ưu tiên đối với các vấn đề khí hậu và bảo tồn sinh thái toàn cầu.