Kế hoạch lập liên minh bảo vệ eo biển Hormuz của Mỹ gặp khó

Tổng thống Donald Trump cho biết đã yêu cầu 7 quốc gia cử tàu chiến để duy trì việc mở cửa eo biển Hormuz. Tổng thống Donald Trump từ chối nêu tên cụ thể các quốc gia phụ thuộc nhiều vào nguồn dầu mỏ từ Trung Đông mà chính quyền của ông đang đàm phán để thành lập một liên minh tuần tra tuyến hàng hải huyết mạch này.

Mỹ dự kiến lập liên minh hộ tống tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz. Ảnh: Turkiyetoday

Tổng thống Donald Trump cảnh báo Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) sẽ đối mặt với một tương lai "rất tồi tệ" nếu các đồng minh không hỗ trợ Washington bảo đảm an ninh eo biển Hormuz.

Tuyên bố trên được Tổng thống Donald Trump đưa ra trong bối cảnh cuộc xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bước sang tuần thứ ba, đe dọa nghiêm trọng an ninh hàng hải ở eo biển Hormuz - một trong những cửa ngõ vận chuyển dầu và nhiên liệu quan trọng của thế giới.

Tuy nhiên, nhiều quốc gia, trong đó có cả các đồng minh thân cận của Washington tỏ ra thận trọng về khả năng tham gia sáng kiến này.

Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi cho biết, Tokyo chưa có kế hoạch triển khai tàu tới eo biển Hormuz. Bà Sanae Takaichi nói chính phủ vẫn đang xem xét Nhật Bản có thể đóng góp gì trong khuôn khổ pháp lý hiện hành.

Tại Australia, Bộ trưởng Giao thông Catherine King khẳng định Canberra sẽ không điều tàu chiến đến eo biển Hormuz. Theo bà Catherine King, dù Australia nhận thức rõ tầm quan trọng của tuyến hàng hải này đối với thương mại toàn cầu, việc triển khai lực lượng hải quân không phải là nhiệm vụ mà nước này đang tham gia.

Trong tuyên bố mới nhất, Hàn Quốc nói rằng nước này sẽ xem xét đề nghị của Washington một cách thận trọng. Văn phòng Tổng thống Hàn Quốc cho biết Seoul sẽ trao đổi chặt chẽ với Mỹ trước khi đưa ra quyết định cuối cùng.

Trong khi đó, Bộ trưởng Năng lượng Anh Ed Miliband cho hay London đang xem xét “mọi phương án” để hỗ trợ bảo đảm an ninh tại eo biển Hormuz, nhưng chưa đưa ra cam kết cụ thể về việc triển khai tàu chiến.

Cũng trong ngày 15-3, người phát ngôn Đại sứ quán Trung Quốc tại Mỹ không xác nhận khả năng Bắc Kinh điều lực lượng hải quân đến khu vực Trung Đông. Phía Bắc Kinh kêu gọi chấm dứt các hành động thù địch và nhấn mạnh tất cả các bên liên quan đến cuộc xung đột Trung Đông cần bảo đảm nguồn cung năng lượng toàn cầu ổn định.

Phản ứng dè dặt từ các nước cho thấy nhiều chính phủ vẫn lo ngại bị cuốn vào xung đột trực tiếp với Iran.

Không chỉ đối mặt với thách thức chính trị, kế hoạch bảo vệ hoạt động vận tải tại Strait of Hormuz còn vấp phải những trở ngại đáng kể về mặt quân sự.

Giới chuyên gia nhận định, về mặt địa lý, Iran sẽ có ưu thế để triển khai tấn công tàu của Mỹ và đồng minh đi qua eo biển Hormuz, trong khi các nước cũng đang có xu hướng tránh vướng vào xung đột.

Bà Rosemary Kelanic, Giám đốc chương trình Trung Đông tại tổ chức nghiên cứu Defense Priorities, cho rằng địa hình tại eo biển Hormuz mang lại lợi thế đáng kể cho Tehran.

Iran kiểm soát các khu vực đất cao ở phía bắc eo biển, cho phép triển khai nhiều hình thức tấn công từ máy bay không người lái (UAV), tên lửa cho tới các hệ thống phòng thủ bờ biển. Bên cạnh đó, không gian hẹp của tuyến hàng hải khiến tàu thuyền có rất ít thời gian để phản ứng khi bị tấn công.

Ngoài ra, theo ông Adel Bakawan, Giám đốc Viện Nghiên cứu Trung Đông và Bắc Phi châu Âu, ngay cả khi các lực lượng Mỹ và đồng minh có thể vô hiệu hóa tên lửa, UAV hoặc thủy lôi của Iran, các tàu thương mại vẫn có thể phải đối mặt với nguy cơ từ các cuộc tấn công cảm tử hoặc các hình thức chiến tranh phi đối xứng khác.

Dữ liệu từ United Kingdom Maritime Trade Operations (UKMTO) cho thấy kể từ khi xung đột tại Trung Đông bùng phát, ít nhất 20 tàu đã bị tấn công quanh khu vực eo biển Hormuz, Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman.

Về phần mình, Iran khẳng định, eo biển Hormuz không hoàn toàn bị đóng cửa. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết tất cả các quốc gia, ngoại trừ Mỹ, Israel và các đồng minh của họ, vẫn có thể đi qua khu vực.

Đối với Washington, việc tập hợp một liên minh quốc tế để bảo vệ tuyến vận tải tại eo biển Hormuz không chỉ là bài toán quân sự mà còn là phép thử về mức độ sẵn sàng của các đồng minh trong việc tham gia vào một chiến dịch tiềm ẩn nhiều rủi ro./.

{Phương Dung}