Kết nối dữ liệu số với mạng lưới phóng viên cơ sở để dẫn dắt dòng thông tin chủ lưu

(NB&CL) Giữ vững dòng thông tin chủ lưu không phải là chạy đua về số lượng hay tốc độ đăng tải, mà là có mặt đúng lúc trước những vấn đề xã hội, cung cấp thông tin kiểm chứng và theo đuổi đến cùng những điều người dân quan tâm. Chỉ khi thông tin chính thống thực sự hữu ích, đáng tin cậy, báo chí mới tạo được sức dẫn dắt trong không gian số.

Đưa thông tin chính thống trở thành nguồn tham chiếu đáng tin cậy

Không gian số đang thay đổi cách thông tin được tạo ra và lan truyền. Một sự việc chưa được xác minh có thể nhanh chóng trở thành chủ đề tranh luận, kéo theo nhiều suy diễn và thông tin sai lệch. Trong khi đó, báo chí cần thời gian tiếp cận hiện trường, kiểm chứng nguồn tin và phối hợp với cơ quan chức năng. Nếu chỉ chờ sự việc trở thành điểm nóng mới vào cuộc, báo chí dễ rơi vào thế bị động, để khoảng trống thông tin bị lấp đầy bởi tin đồn và những nội dung thiếu kiểm chứng.

Lãnh đạo Tỉnh ủy Phú Thọ thăm cơ sở vật chất Báo và phát thanh, truyền hình Phú Thọ. Ảnh: QĐ.

Lãnh đạo Tỉnh ủy Phú Thọ thăm cơ sở vật chất Báo và phát thanh, truyền hình Phú Thọ. Ảnh: QĐ.

Theo ông Lê Hồng Khanh, Phó Giám đốc Báo và Phát thanh, Truyền hình Phú Thọ, mục tiêu không phải gia tăng số lượng tin, bài hay thời lượng phát sóng, mà là đưa thông tin chính thống trở thành nguồn tham chiếu đáng tin cậy, có khả năng định hướng dư luận. Điều đó đòi hỏi tòa soạn chuyển từ tư duy phản ánh sự việc sang chủ động phát hiện vấn đề, nắm bắt thông tin từ cơ sở và tổ chức thông tin ngay khi những dấu hiệu bất thường xuất hiện.

Yêu cầu này càng rõ khi Phú Thọ hợp nhất với Vĩnh Phúc và Hòa Bình. Với diện tích hơn 9.300 km², dân số trên 4 triệu người và 148 xã, phường, địa bàn rộng hơn kéo theo nhu cầu thông tin đa dạng hơn. Trong bối cảnh chính quyền địa phương hai cấp vận hành, nhiều nhiệm vụ được phân cấp về cơ sở, báo chí cần bám sát đời sống dân sinh, phản ánh vướng mắc và chuyển tải tiếng nói người dân đến cơ quan có thẩm quyền.

Thông tin về cải cách hành chính, phát triển kinh tế hay các dự án lớn vì thế không thể chỉ dừng ở số liệu, tiến độ. “Người dân cần biết những thay đổi ấy tác động thế nào đến việc làm, thu nhập, môi trường sống; quyền lợi được bảo đảm ra sao và vướng mắc sẽ được giải quyết đến đâu”, ông Khanh cho biết. Khả năng trả lời những câu hỏi thiết thực ấy là cơ sở để báo chí tạo dựng niềm tin và khẳng định giá trị của thông tin chính thống.

Xây dựng hạ tầng số, hình thành cơ chế phát hiện thông tin từ sớm

Để chủ động nắm bắt và xử lý thông tin, theo ông Lê Hồng Khanh, trước hết cần tăng cường năng lực công nghệ, chú trọng các nền tảng phục vụ quản trị, lưu trữ nội dung và phân tích dữ liệu.

Đây không đơn thuần là đầu tư thêm thiết bị hay phần mềm riêng lẻ. Các nền tảng quản trị nội dung, kho lưu trữ dùng chung và công cụ phân tích dữ liệu cần được tổ chức đồng bộ, giúp tòa soạn khai thác tư liệu, theo dõi diễn biến và nhận diện những chủ đề công chúng quan tâm. AI có thể hỗ trợ tìm kiếm, nghiên cứu, xử lý dữ liệu, nâng cao năng suất, nhưng phải đi cùng yêu cầu an toàn thông tin, kiểm soát chất lượng và tránh đầu tư dàn trải.

Công nghệ sẽ khó phát huy hiệu quả nếu thiếu sự kết nối với mạng lưới thông tin tại cơ sở. Ông Khanh cho rằng, tòa soạn cần kết hợp theo dõi mạng xã hội với mạng lưới phóng viên, cộng tác viên ở địa bàn. “Nếu mạng xã hội giúp nhận biết nhanh những chủ đề đang thu hút chú ý, thì phóng viên tại địa bàn có thể tiếp cận hiện trường, kiểm tra sự việc và nhận diện những băn khoăn của người dân trước khi chúng trở thành điểm nóng”, ông nói.

Khi xuất hiện vấn đề phức tạp, tòa soạn cần chủ động phối hợp với cơ quan chức năng để xác minh, cập nhật và làm rõ bản chất sự việc. Việc phối hợp cần có đầu mối, trách nhiệm cụ thể, thay vì chỉ được kích hoạt khi khủng hoảng thông tin đã xảy ra. Ông Khanh nhấn mạnh: “Báo chí không thay thế cơ quan phát ngôn, nhưng phải là địa chỉ để người dân tìm đến khi cần kiểm chứng và hiểu đúng một vấn đề”.

Cơ chế chủ động thông tin cũng cần được triển khai từ khâu xây dựng chính sách. Theo ông Khanh, báo chí không nên chỉ bắt đầu vào cuộc khi chính sách đã được ban hành, mà cần tham gia từ quá trình xây dựng và theo sát quá trình triển khai. Qua đó, tòa soạn có thể nhận diện sớm những nhóm chịu tác động, những vấn đề có thể phát sinh để chuẩn bị nội dung giải thích phù hợp.

Truyền thông chính sách vì thế không thể chỉ dừng ở việc phổ biến văn bản. Báo chí cần làm rõ quyền lợi, trách nhiệm của người dân, tiếp nhận phản hồi và phản ánh những vướng mắc trong thực tế. Những kiến nghị có căn cứ cần được theo dõi đến khi có câu trả lời hoặc hướng xử lý rõ ràng. Ông nhấn mạnh, đây là cách báo chí kết nối chính quyền với người dân, hạn chế những khoảng trống thông tin dễ bị lợi dụng để phát tán tin đồn, suy diễn.

Chuyên trang Xây dựng Đảng của Báo Phú Thọ – Cầu nối đưa nghị quyết của Đảng vào cuộc sống.

Chuyên trang Xây dựng Đảng của Báo Phú Thọ – Cầu nối đưa nghị quyết của Đảng vào cuộc sống.

Đổi mới sản xuất đa nền tảng, lấy chất lượng đội ngũ làm nền tảng

Công nghệ và cơ chế phối hợp chỉ thực sự phát huy giá trị khi được chuyển hóa thành sản phẩm báo chí có chất lượng. Theo ông Lê Hồng Khanh, chuyển đổi số không phải là đưa nguyên trạng nội dung từ báo in, phát thanh, truyền hình lên báo điện tử và mạng xã hội, mà phải thay đổi cách tổ chức sản xuất theo đặc thù từng nền tảng.

“Một sự kiện có thể được cập nhật bằng tin nhanh, phân tích qua phóng sự, làm rõ số liệu bằng đồ họa hoặc tiếp cận công chúng trẻ bằng video ngắn. Khác nhau về hình thức nhưng nội dung phải thống nhất, được kiểm chứng và bảo đảm trách nhiệm biên tập”, ông chia sẻ.

Tại Báo và Phát thanh, Truyền hình Phú Thọ, các chuyên mục như “Hộp thư truyền hình”, “Vấn đề đại biểu dân cử và cử tri quan tâm”, “Tòa soạn - Bạn đọc”, “Ống kính phóng viên”... còn là kênh để tòa soạn tiếp nhận kiến nghị, phát hiện đề tài và theo dõi những vấn đề người dân quan tâm.

Đổi mới cách làm đòi hỏi đội ngũ nhà báo có năng lực phân tích chính sách, phát hiện vấn đề, kiểm chứng thông tin và làm chủ công nghệ. Trước sự xuất hiện ngày càng tinh vi của hình ảnh, âm thanh, video giả mạo bằng AI, khả năng xác minh nguồn gốc và đối chiếu tư liệu càng trở nên thiết yếu. AI có thể hỗ trợ xử lý dữ liệu, tìm kiếm tư liệu, rút ngắn quy trình sản xuất, nhưng không thể thay thế phán đoán và trách nhiệm nghề nghiệp của nhà báo.

“Trong không gian số, cạnh tranh về thông tin trước hết là cạnh tranh về niềm tin”, ông Khanh nhấn mạnh. Vì vậy, giữ vững dòng thông tin chủ lưu không chỉ là hiện diện trên nhiều nền tảng, mà là tạo ra những thông tin được kiểm chứng, giải đáp đúng điều công chúng cần biết và đủ sức thuyết phục. Niềm tin ấy được tạo dựng từ chất lượng từng sản phẩm báo chí và trách nhiệm của người làm báo.

Hòa Giang

Nguồn Công Luận: https://congluan.vn/ket-noi-du-lieu-so-voi-mang-luoi-phong-vien-co-so-de-dan-dat-dong-thong-tin-chu-luu-post368071.html