Kết nối nghệ thuật truyền thống với di sản văn hóa Phật giáo

Chuỗi hoạt động chào mừng kỷ niệm 45 năm thành lập Ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam được tổ chức tại chùa Tam Chúc, Ninh Bình. Ảnh: Đình Minh.

Đệ nhất Pháp chủ trên sân khấu cải lương

Điểm nhấn trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 45 năm thành lập Ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam là chương trình nhạc kịch cải lương “Đức Đệ nhất Pháp chủ Giáo hội Phật giáo Việt Nam: Đại lão Hòa thượng Thích Đức Nhuận”. Thông qua ngôn ngữ sân khấu, tác phẩm hướng tới, tôn vinh cuộc đời tu hành, đạo hạnh và những đóng góp của vị Pháp chủ đầu tiên đối với Giáo hội Phật giáo Việt Nam.

Chia sẻ về quá trình xây dựng tác phẩm, cư sĩ Tuệ Quang, Tổng đạo diễn chương trình, cho biết việc tái hiện cuộc đời và đạo nghiệp của Đại lão Hòa thượng Thích Đức Nhuận xuất phát từ những đóng góp quan trọng của Ngài trong sự nghiệp thống nhất Phật giáo Việt Nam.

Theo cư sĩ Tuệ Quang, dấu ấn nổi bật của Đức Đệ nhất Pháp chủ là vai trò dung hòa các hệ phái, góp phần xây dựng một tổ chức Giáo hội thống nhất.

“Ngài có công rất lớn trong việc đại đoàn kết dân tộc của chúng ta theo chủ trương hiện nay. Ngài đã dung hòa các hệ phái và chính Ngài là đề xuất thành lập một Giáo hội chung, một tư tưởng chung, một sinh hoạt chung của một Tăng đoàn trong một ngôi nhà mà hiện nay chúng ta có, đó là Giáo hội Phật giáo Việt Nam”, cư sĩ Tuệ Quang chia sẻ.

Từ dấu mốc thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam năm 1981, vai trò của Đại lão Hòa thượng Thích Đức Nhuận gắn liền với yêu cầu củng cố sự đoàn kết, hòa hợp giữa các hệ phái, tạo nền tảng cho sự phát triển ổn định của Phật giáo Việt Nam. Trong quá trình đảm trách ngôi vị Pháp chủ, Ngài luôn quan tâm đến việc giữ gìn nếp sống Thiền gia, thực hành tinh thần Lục hòa cộng trụ, kêu gọi Tăng ni, Phật tử cùng xây dựng Giáo hội vững mạnh.

Sinh thời, Hòa thượng cũng nhắc nhở Tăng chúng nghiêm túc tiến tu đạo nghiệp, phụng sự đạo pháp, phục vụ dân tộc. Tư tưởng ấy tiếp nối truyền thống hộ quốc an dân, đồng hành cùng dân tộc của Phật giáo Việt Nam, hướng đến góp phần xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước ngày càng văn minh, giàu đẹp.

Bên cạnh những đóng góp đối với sự nghiệp thống nhất Phật giáo Việt Nam, Đại lão Hòa thượng Thích Đức Nhuận còn được nhắc đến với những công hạnh tiêu biểu trong tu học và hoằng dương Phật pháp. Ngài đặc biệt chú trọng giáo dục, đào tạo Tăng tài, đề cao tinh thần hành giải tương ưng, tức gắn việc học hỏi giáo lý với thực hành tu tập. Trong đời sống tu hành, Ngài nghiêm trì giới luật, lấy sự trang nghiêm trong tu tập làm nền tảng, đồng thời chú trọng thiền tịnh song tu, kết hợp thực hành thiền định với pháp môn Tịnh độ.

Những phẩm hạnh ấy thể hiện sự kết hợp giữa giới, định và tuệ, giữa lòng từ bi với trí tuệ trong con đường tu tập và phụng sự. Với tinh thần tận tụy đối với đạo pháp, quan tâm đến việc đào tạo thế hệ kế thừa và hướng con người đến những giá trị tốt đẹp, Đại lão Hòa thượng Thích Đức Nhuận được tôn vinh là bậc cao tăng tiêu biểu, xứng đáng với vai trò sứ giả Như Lai, đem giáo pháp đến với cuộc đời.

các nghệ sĩ tham gia vở nhạc kịch cải lương “Đức Đệ nhất Pháp chủ Giáo hội Phật giáo Việt Nam: Đại lão Hòa thượng Thích Đức Nhuận”.

Chia sẻ về ý nghĩa của tác phẩm trong dịp kỷ niệm 45 năm thành lập Ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, cư sĩ Tuệ Quang cho biết, dưới sự chỉ đạo của Hòa thượng Thích Thọ Lạc, ông đã hoàn thành tác phẩm về Đức Đệ nhất Pháp chủ Đại lão Hòa thượng Thích Đức Nhuận

Việc lựa chọn hình thức nhạc kịch cải lương để kể câu chuyện về một bậc cao tăng cho thấy khả năng kết nối nghệ thuật truyền thống với đề tài lịch sử, văn hóa Phật giáo. Thông qua diễn xuất, âm nhạc và lời ca, những dấu mốc lịch sử cùng phẩm hạnh của nhân vật được chuyển tải bằng hình thức giàu cảm xúc, tạo thêm cơ hội để công chúng tiếp cận di sản Phật giáo.

Không chỉ tái hiện một nhân vật lịch sử, tác phẩm còn hướng tới lan tỏa những giá trị có sức sống lâu dài: tinh thần đoàn kết, sự kiên định trong tu học, trách nhiệm với cộng đồng và ý thức phụng sự đất nước. Đây cũng là một hướng tiếp cận để nghệ thuật truyền thống tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại, góp phần gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa dân tộc.

Lễ hội hoa đăng gửi gắm ước nguyện hòa bình, an lạc

Ngay sau chương trình nhạc kịch cải lương, lễ hội hoa đăng cầu nguyện “Quốc thái dân an - Thế giới hòa bình” tiếp nối chuỗi hoạt động tại chùa Tam Chúc. Với không gian ánh sáng và nghi thức dâng đăng, chương trình gửi gắm những ước nguyện về cuộc sống bình an, đất nước phát triển, nhân dân an lạc và thế giới hòa bình.

Trong văn hóa Phật giáo, hoa đăng thường gắn với hình ảnh ánh sáng, biểu trưng cho trí tuệ, sự tỉnh thức và khát vọng hướng thiện. Những ngọn đèn được thắp lên không chỉ tạo nên không gian giàu tính thẩm mỹ mà còn nhắc nhở mỗi người về việc nuôi dưỡng lòng từ bi, sống có trách nhiệm với bản thân, gia đình và cộng đồng.

Lễ hội hoa đăng cầu nguyện “Quốc thái dân an - Thế giới hòa bình” là hoạt động tiếp nối tại chùa Tam Chúc. Ảnh: Đình Minh.

Thông điệp “Quốc thái dân an - Thế giới hòa bình” cũng gắn với truyền thống hộ quốc an dân của Phật giáo Việt Nam. Qua nhiều giai đoạn lịch sử, tinh thần phụng sự đạo pháp, gắn bó với dân tộc đã trở thành một trong những giá trị được đề cao, thể hiện mong muốn xây dựng xã hội ổn định, đoàn kết và phát triển.

Đặt trong tổng thể các hoạt động kỷ niệm 45 năm thành lập Ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam, lễ hội hoa đăng không chỉ mang ý nghĩa cầu nguyện mà còn tạo không gian sinh hoạt văn hóa tâm linh, kết nối cộng đồng. Thông qua nghi thức dâng đăng, người tham dự có dịp hướng đến những điều tốt đẹp, vun đắp tinh thần sẻ chia, bao dung và trách nhiệm xã hội.

Sự kết nối giữa nhạc kịch cải lương và lễ hội hoa đăng tạo nên hai sắc thái bổ trợ cho nhau. Nếu sân khấu tái hiện cuộc đời, đạo nghiệp và những đóng góp của Đức Đệ nhất Pháp chủ, thì lễ hội hoa đăng gửi gắm ước nguyện về cuộc sống an lành, hòa bình. Cả hai cùng góp phần làm nổi bật những giá trị mà Phật giáo đóng góp cho đời sống tinh thần của người Việt, từ giáo dục đạo đức cá nhân đến củng cố sự hòa hợp trong cộng đồng.

Từ câu chuyện về Đại lão Hòa thượng Thích Đức Nhuận đến thông điệp của lễ hội hoa đăng, chuỗi hoạt động tại chùa Tam Chúc hướng tới khơi dậy niềm tự hào về truyền thống Phật giáo Việt Nam, đồng thời nhấn mạnh tinh thần đoàn kết, hòa hợp và đồng hành cùng dân tộc.

Lễ Kỷ niệm 45 năm thành lập Ban Văn hóa Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam vì thế không chỉ là dịp nhìn lại chặng đường đã qua, mà còn là cơ hội khẳng định vai trò của văn hóa trong gìn giữ bản sắc và lan tỏa các giá trị nhân văn. Từ sân khấu cải lương đến ánh sáng hoa đăng, những thông điệp về trí tuệ, lòng từ bi, sự hòa hợp và khát vọng hòa bình tiếp tục được gửi gắm, góp phần làm sâu sắc thêm truyền thống Phật giáo Việt Nam gắn bó với dân tộc.