Khai hội mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc 2026: Đánh thức mạch nguồn di sản

Các đại biểu dâng hương

Tham dự buổi lễ có các đồng chí: Thứ trưởng Bộ VHTTDL Trịnh Thị Thùy; Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Triệu Thế Hùng; đại diện Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam; lãnh đạo, nguyên lãnh đạo các bộ, ban, ngành Trung ương…

Về phía TP. Hải Phòng có các đồng chí: Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội Thành phố Lê Tiến Châu; Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP. Lê Ngọc Châu… đông đảo tăng ni, phật tử, nhân dân và du khách thập phương.

Các đại biểu tham dự buổi lễ

Từ 20h15 ngày 6.3, tại sân chùa Côn Sơn, Lễ tưởng niệm 692 năm ngày viên tịch của Đệ Tam Tổ Trúc Lâm Huyền Quang Tôn giả và Khai hội mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc năm 2026 được truyền hình trực tiếp trên các kênh sóng và nền tảng số của Báo và Phát thanh, Truyền hình Hải Phòng.

Đây là điểm nhấn quan trọng trong chuỗi hoạt động của lễ hội năm nay - mùa lễ hội đầu tiên được tổ chức sau khi Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh là Di sản thế giới vào tháng 7.2025.

Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP. Hải Phòng Lê Ngọc Châu khởi trống khai hội, chính thức mở đầu Lễ hội mùa xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc năm 2026

Từ tưởng niệm tiền nhân đến khẳng định chiều sâu di sản
Phần lễ năm nay được đặt trong không khí trang nghiêm, thành kính, gợi nhắc sâu sắc về thân thế, sự nghiệp và công hạnh của Đệ Tam Tổ Trúc Lâm Huyền Quang Tôn giả - một nhân vật có vị trí đặc biệt trong lịch sử Phật giáo Trúc Lâm và trong đời sống văn hóa tinh thần dân tộc.
Theo diễn văn của Phó Chủ tịch UBND TP. Hải Phòng Nguyễn Minh Hùng, Huyền Quang tên thật là Lý Đạo Tái, sinh năm 1254, là một trí thức tài năng, nổi tiếng thơ văn, đỗ Tiến sĩ từ năm 21 tuổi, từng làm quan tại Viện Hàn lâm. Từ bỏ chốn quan trường để dấn thân vào con đường tu hành, ngài đã cùng Phật hoàng Trần Nhân Tông và Pháp Loa đi khắp nhiều miền đất nước để thuyết pháp, giảng kinh, hoằng dương Phật pháp, trở thành vị Tổ thứ ba của Thiền phái Trúc Lâm. Những năm cuối đời, ngài về trụ trì tại chùa Côn Sơn, dựng Cửu phẩm Liên hoa, biên soạn kinh sách, góp phần quan trọng đưa Côn Sơn trở thành một trong những trung tâm Phật giáo lớn của Thiền phái Trúc Lâm.

Ủy viên Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND TP. Hải Phòng, Trưởng Ban Tổ chức lễ hội Nguyễn Minh Hùng đọc diễn văn tưởng niệm và khai hội mùa xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc.

Ngày 23 tháng Giêng năm Khai Hựu thứ 6, tức năm 1334, Tổ Huyền Quang viên tịch tại chùa Côn Sơn. Từ đó, ngày giỗ của Ngài trở thành cội nguồn của Lễ hội mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc - một lễ hội đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia từ năm 2012. Cùng với hệ thống bảo vật quốc gia hiện còn lưu giữ tại khu di tích, những lớp trầm tích văn hóa ấy đã tạo nên chiều sâu đặc biệt cho Côn Sơn - Kiếp Bạc, nơi không chỉ là danh thắng, di tích lịch sử mà còn là không gian kết tinh tinh thần nhập thế của Phật giáo Trúc Lâm.

Với những giá trị nổi bật đó, việc quần thể Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh là Di sản thế giới vào tháng 7.2025 càng làm rõ hơn vị thế của vùng di sản này trong bản đồ văn hóa Việt Nam và thế giới. Đó không chỉ là niềm tự hào của địa phương, mà còn là sự khẳng định sức sống lâu bền của một không gian văn hóa, tôn giáo, lịch sử đã gắn bó mật thiết với bản sắc dân tộc Việt Nam qua nhiều thế kỷ.

Chương trình nghệ thuật đặc biệt “Côn Sơn, Kiếp Bạc - mạch nguồn di sản”

Lan tỏa mạch nguồn di sản trong đời sống hôm nay

Điểm đáng chú ý của lễ khai hội năm nay là nỗ lực làm mới cách tiếp cận di sản, để lễ hội không chỉ dừng lại ở phần nghi lễ tưởng niệm mà còn mở rộng thành một không gian văn hóa giàu sức sống, có khả năng kết nối cộng đồng, thúc đẩy du lịch và nuôi dưỡng niềm tự hào về truyền thống.

Mở đầu đêm lễ là chương trình nghệ thuật đặc biệt “Côn Sơn, Kiếp Bạc - mạch nguồn di sản” do tập thể nghệ sĩ Nhà hát Chèo Xứ Đông biểu diễn. Theo kịch bản chị gửi, chương trình do TS. Trần Đình Ngôn viết kịch bản, NSƯT Đoàn Vinh đạo diễn, NSƯT Tuấn Hải phụ trách âm nhạc, NSƯT Quỳnh Dương biên đạo múa; với sự tham gia của NSND Mạnh Thắng trong hình tượng Trần Hưng Đạo, NS Quang Phúc trong hình tượng Huyền Quang, NS Sông Thương trong hình tượng Pháp Loa, NSƯT Bùi Thiện trong hình tượng Nguyễn Trãi. Việc lựa chọn chất liệu chèo để kể câu chuyện về miền đất thiêng đã góp phần tạo nên một không gian nghệ thuật giàu bản sắc, nơi mạch nguồn lịch sử, tín ngưỡng và nghệ thuật truyền thống gặp nhau khá đẹp.

Các đại biểu tham dự buổi lễ

Sau phần nghệ thuật là diễn văn tưởng niệm và khai hội, nghi thức khởi trống khai hội do lãnh đạo TP. Hải Phòng thực hiện, tiếp đó là phần cung tuyên thân thế sự nghiệp của Đệ Tam Tổ Huyền Quang và lễ dâng hương. Toàn bộ mạch chương trình cho thấy sự kết hợp tương đối hài hòa giữa tính thiêng của nghi lễ truyền thống với tính biểu đạt của nghệ thuật sân khấu và truyền hình trực tiếp - một cách tổ chức phù hợp với yêu cầu lan tỏa giá trị di sản trong bối cảnh mới.

Phần biểu diễn nghệ thuật tại buổi lễ

Theo thông tin từ Ban tổ chức, Lễ hội mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc 2026 diễn ra từ 26.2 đến 11.3, với nhiều hoạt động như Ngày hội sách Di sản, trưng bày chuyên đề “Khoảnh khắc di sản”, Tuần Văn hóa, Du lịch và Xúc tiến Thương mại, liên hoan pháo đất, giải vật dân tộc, các hoạt động trải nghiệm di sản… Điều đó cho thấy định hướng rõ rệt của TP. Hải Phòng trong việc gắn bảo tồn di sản với phát triển du lịch văn hóa, dịch vụ và quảng bá hình ảnh địa phương.

Trong diễn văn khai hội, Phó Chủ tịch UBND TP. Hải Phòng Nguyễn Minh Hùng nhấn mạnh, thành phố xác định bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa là nhiệm vụ trọng tâm, vừa gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống, vừa tạo động lực phát triển ngành du lịch và kinh tế địa phương. Từ tinh thần ấy, Côn Sơn - Kiếp Bạc hôm nay không chỉ được nhìn như một di tích linh thiêng của quá khứ, mà còn là một nguồn lực văn hóa sống động của hiện tại và tương lai.

Các đại biểu tham dự buổi lễ

Khai hội mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc 2026 vì thế không chỉ là mở đầu cho một mùa lễ hội. Sâu hơn, đó là sự tiếp nối mạch nguồn di sản bằng một tâm thế mới: trân trọng quá khứ, ý thức rõ giá trị của di sản và chủ động đưa di sản bước vào đời sống đương đại bằng những hình thức gần gũi, hấp dẫn, có sức lan tỏa. Trên miền đất thiêng từng in dấu chân của những bậc anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa và các vị tổ Trúc Lâm, lễ hội năm nay thêm một lần khẳng định rằng di sản chỉ thật sự sống khi được cộng đồng gìn giữ, thực hành và tiếp tục kể lại bằng ngôn ngữ của hôm nay.

ANH PHÚ