Khai mạc Hội thảo quốc gia 'Văn hóa Phật giáo Việt Nam trong kỷ nguyên số'

Chiều ngày 17/10, tại chùa Tam Chúc, tỉnh Ninh Bình, diễn ra hội thảo khoa học quốc gia “Văn hóa Phật giáo Việt Nam trong kỷ nguyên số: Thực tiễn và định hướng phát triển”. Ảnh: Lê Khánh.

Tham dự Hội thảo có: Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Nhơn, Phó Pháp chủ Hội đồng Chứng minh, Chủ tịch Hội đồng Trị sự GHPGVN; ông Vũ Chiến Thắng, Thứ trưởng Bộ Nội vụ; Hòa thượng Thích Thọ Lạc, Trưởng ban Văn hóa Trung ương GHPGVN, Trưởng ban Tổ chức Hội thảo; PGS.TS Nguyễn Văn Minh, Viện trưởng Viện Dân tộc học và Tôn giáo học; TS Nguyễn Văn Thanh, Ủy viên Đoàn Chủ tịch, Trưởng ban Dân tộc và Tôn giáo Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam; Nhà báo Trương Thành Trung, Ủy viên Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Bí thư Đảng ủy, Tổng Biên tập Báo Đại Đoàn Kết; GS.TS Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội); GS.TS Lê Hồng Lý, Chủ tịch Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam; cùng chư tôn đức giáo phẩm, các chuyên gia, nhà khoa học và đông đảo tăng ni, Phật tử...

Thứ trưởng Bộ Nội vụ Vũ Chiến Thắng trao tặng lẵng hoa chúc mừng chư tôn đức và đại diện các đơn vị đồng tổ chức Hội thảo. Ảnh: Lê Khánh.

Tới dự Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Vũ Chiến Thắng đã trao tặng lẵng hoa tươi thắm chúc mừng thành công của Hội thảo và dấu mốc 45 năm thành lập Ban Văn hóa Trung ương GHPGVN.

Thượng tọa Thích Minh Hiền, Phó Trưởng ban Văn hóa Trung ương GHPGVN phát biểu khai mạc hội thảo. Ảnh: Lê Khánh.

Phát biểu khai mạc hội thảo, Thượng tọa Thích Minh Hiền, Phó Trưởng ban Văn hóa Trung ương GHPGVN cho biết: Năm 2026 đánh dấu 45 năm thành lập GHPGVN và Ban Văn hóa Trung ương (1981-2026). Trong chặng đường ấy, công tác văn hóa của Giáo hội đã đi từ những sinh hoạt mang tính địa phương, phân tán theo sơn môn, hệ phái đến các đề án có tính hệ thống trên phạm vi toàn quốc, tiêu biểu là đề án “Định hướng đặc trưng văn hóa Phật giáo Việt Nam về Pháp phục, Ngôn ngữ, Kiến trúc và Di sản” theo tinh thần “thống nhất trong đa dạng”…

TS Nguyễn Văn Thanh, Ủy viên Đoàn Chủ tịch, Trưởng ban Dân tộc và Tôn giáo, UBTƯ MTTQ Việt Nam đồng điều hành hội thảo. Ảnh: Lê Khánh.

Hiện, chuyển đổi số đang tác động trực tiếp đến đời sống văn hóa, tâm linh. Kinh điển được số hóa, khóa lễ được truyền trực tuyến, cộng đồng phật tử sinh hoạt trên không gian mạng, trí tuệ nhân tạo bắt đầu can dự vào việc diễn giải nội dung tôn giáo. Câu hỏi đặt ra vì thế không chỉ là câu hỏi về công cụ, mà là câu hỏi về bản chất: điều gì được bảo tồn, điều gì đang biến đổi, và điều gì có nguy cơ mai một mà chúng ta chưa kịp nhận ra?

Cùng với đó, hội thảo đặt văn hóa Phật giáo trong mối quan hệ với khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Truyền thống “hộ quốc an dân”, tinh thần lục hòa, từ bi và khoan dung đã góp phần gắn kết cộng đồng và vun đắp đồng thuận xã hội. Là thành viên của MTTQ VN, Giáo hội kiên định đường hướng “Đạo pháp - Dân tộc - Chủ nghĩa xã hội”; trong kỷ nguyên số, khi không gian mạng vừa kết nối vừa tiềm ẩn nguy cơ chia rẽ, việc lan tỏa các giá trị ấy càng có ý nghĩa thiết thực.

Ông Trương Thành Trung, Ủy viên UBTƯ MTTQ, Bí thư Đảng ủy, Tổng Biên tập báo Đại đoàn kết, đồng điều hành hội thảo. Ảnh: Lê Khánh.

Vì vậy, hội thảo hướng tới ba nhiệm vụ: Làm rõ nền tảng giá trị của văn hóa Phật giáo trong xây dựng con người, phát triển bền vững và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc; đánh giá thực trạng bảo tồn, số hóa và phát huy di sản Phật giáo trong môi trường số; đề xuất định hướng phát triển công tác văn hóa của Giáo hội, hướng tới đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X.

Hội thảo đã nhận được sự hưởng ứng rộng rãi của chư tôn đức Tăng Ni, các nhà khoa học, nhà quản lý văn hóa trong cả nước. Kết quả học thuật được công bố theo hai hình thức: 45 tham luận được tuyển chọn in trong kỷ yếu do Nxb KHXH ấn hành; 15 tham luận đã qua thẩm định, phản biện và được công bố trên Tạp chí Dân tộc học và Tôn giáo học (số 4 năm 2026). Điều đáng trân trọng là sự cộng tác giữa tri thức từ bên trong truyền thống của chư tôn đức và tri thức từ phương pháp khoa học của nhiều chuyên ngành; nhiều tham luận đi vào những trường hợp cụ thể, có thể kiểm chứng, và thẳng thắn nêu những vấn đề khó như nguy cơ pha loãng giáo lý, hiện tượng “tu tập ảo”, tình trạng phân tán của dữ liệu di sản.

Các đại biểu tham dự hội thảo. Ảnh: Lê Khánh.

Với tinh thần khoa học, khách quan và xây dựng, kính mong chư tôn đức và quý vị tập trung trao đổi vào những vấn đề cốt lõi, thẳng thắn phản biện và đề xuất những giải pháp khả thi. Mọi ý kiến sẽ được Ban Tổ chức ghi nhận, tổng hợp để kính trình Hội đồng Trị sự xem xét trong định hướng hoạt động nhiệm kỳ tới. Chúng ta cùng mong rằng trong kỷ nguyên số, tiếng chuông chùa vẫn là tiếng chuông của tỉnh thức, di sản tiền nhân vẫn được trao truyền với sự tôn kính và chính xác, và văn hóa Phật giáo tiếp tục góp phần bồi đắp con người Việt Nam có trí tuệ, từ bi và trách nhiệm.