Khai mạc Hội thảo quốc tế: 'Cơ quan Kiểm toán tối cao trong bối cảnh mới: Tầm nhìn, Thể chế và Đổi mới'

Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng phát biểu chào mừng Hội thảo.

Tham dự Hội thảo có ông K. Sanjay Murthy - Tổng Kiểm toán và Kiểm soát Ấn Độ, Chủ tịch Tổ chức các Cơ quan Kiểm toán tối cao châu Á (ASOSAI); ông Nguyễn Hữu Nghĩa - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Tổng Kiểm toán nhà nước Việt Nam.

Về phía các bộ, ngành và địa phương có các Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng: Thượng tướng Nguyễn Quang Ngọc - Thứ trưởng Bộ Quốc phòng; ông Lương Nguyễn Minh Triết - Bí thư Tỉnh ủy Đắk Lắk; ông Trần Tiến Dũng - Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Điện Biên; ông Trần Văn Lâu - Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long; ông Đặng Văn Dũng - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Cà Mau. Cùng dự có các Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng: ông Nguyễn Tuấn Anh - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Lai Châu; ông Trần Đăng Quỳnh - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Ninh Bình.

Quang cảnh Hội thảo.

Về phía quốc tế có lãnh đạo các cơ quan kiểm toán tối cao (SAI) của Azerbaijan, Campuchia, Hy Lạp, Lào và Malaysia; đại diện các SAI Trung Quốc, Ai Cập, Iran, Kazakhstan, Myanmar, Nepal, Indonesia, Singapore, Pakistan và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất; cùng các đại sứ Azerbaijan, Indonesia, Iran, Malaysia và Campuchia tại Việt Nam.

Hội thảo còn có sự tham dự của đại diện lãnh đạo các cơ quan của Đảng, Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ban, ngành, địa phương và KTNN Việt Nam; đại diện các cơ quan ngoại giao, tổ chức quốc tế như ACCA, ICAEW, IMF và Ngân hàng Thế giới; cùng các trường đại học, học viện, viện nghiên cứu, hiệp hội nghề nghiệp, doanh nghiệp kiểm toán, kế toán, tư vấn, chuyên gia và nhà khoa học.

Phó Chủ tịch Quốc hội đánh giá cao sáng kiến tổ chức Hội thảo của KTNN Việt Nam.

Kiểm toán công cần thích ứng với những thách thức mới

Phát biểu chào mừng Hội thảo, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng nhấn mạnh, các cơ quan kiểm toán tối cao hoạt động trên cơ sở nguyên tắc độc lập, khách quan, có vai trò quan trọng trong thúc đẩy tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn lực công. Hoạt động của các SAI góp phần tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, nâng cao chất lượng quản trị quốc gia và thúc đẩy phát triển bền vững.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, kiểm toán công hiện đại không còn bó hẹp trong việc kiểm tra tuân thủ tài chính truyền thống mà ngày càng trở thành công cụ quan trọng cung cấp luận cứ phục vụ hoạch định chính sách vĩ mô, cảnh báo sớm rủi ro hệ thống và nâng cao giá trị công.

Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu lớn, hệ thống thông tin địa lý, ảnh vệ tinh và các phương thức kiểm toán thời gian thực đang làm thay đổi phương pháp kiểm toán. Trong khi đó, sự xuất hiện của những đối tượng kiểm toán mới như tài sản số, cơ sở dữ liệu quốc gia, tài chính xanh, trái phiếu xanh và các chương trình ứng phó biến đổi khí hậu đặt ra những yêu cầu mới đối với các SAI.

Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Tổng Kiểm toán nhà nước Việt Nam Nguyễn Hữu Nghĩa phát biểu khai mạc Hội thảo.

Đối với KTNN Việt Nam, năm 2026 có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng định hướng phát triển đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045, đồng thời nghiên cứu, tổng kết để đề xuất sửa đổi, bổ sung Luật KTNN. Đây cũng là cơ hội để KTNN Việt Nam tham khảo kinh nghiệm, thông lệ quốc tế tốt nhằm hoàn thiện khuôn khổ thể chế, nâng cao hiệu lực kiến nghị kiểm toán, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và mở rộng phạm vi kiểm toán đối với các lĩnh vực mới như tài chính xanh, môi trường, an ninh mạng, dữ liệu công và phát triển bền vững.

Phó Chủ tịch Quốc hội đánh giá cao sáng kiến tổ chức Hội thảo của KTNN Việt Nam, đồng thời tin tưởng những trao đổi, chia sẻ tại Hội thảo sẽ đem lại các khuyến nghị chính sách có giá trị, góp phần xây dựng KTNN Việt Nam chuyên nghiệp, hiện đại, có uy tín trong khu vực và trên thế giới, đóng góp thiết thực vào sự phát triển chung của cộng đồng kiểm toán quốc tế.

Các đồng chí lãnh đạo KTNN, nguyên lãnh đạo KTNN dự Hội thảo.

Củng cố tính độc lập, nâng cao năng lực cảnh báo sớm rủi ro

Trong video chào mừng gửi tới Hội thảo, ông Mohamed el-Faisal Youssef - Chủ tịch Cơ quan Trách nhiệm giải trình Quốc gia Ai Cập, Chủ tịch Tổ chức quốc tế các Cơ quan Kiểm toán tối cao (INTOSAI) - cho rằng trách nhiệm của các SAI ngày càng mở rộng trong bối cảnh rủi ro đối với việc quản lý nguồn lực công gia tăng.

Theo Chủ tịch INTOSAI, sức mạnh của kiểm toán khu vực công bắt nguồn từ tính độc lập và vị thế của các SAI trong hệ thống quản trị quốc gia. Những yếu tố này không chỉ thể hiện qua quyền hạn, trách nhiệm được pháp luật quy định mà còn qua năng lực thực thi nhiệm vụ độc lập, hiệu quả; khuôn khổ pháp lý xác định rõ nhiệm vụ, thẩm quyền; quyền tiếp cận đầy đủ thông tin, dữ liệu cần thiết và cơ chế theo dõi hiệu quả việc thực hiện kiến nghị kiểm toán.

Trong bối cảnh các quyết định của khu vực công ngày càng phức tạp, dữ liệu gia tăng nhanh chóng và các rủi ro liên kết chặt chẽ hơn, kiểm toán cần vượt ra khỏi việc chỉ phát hiện sai phạm sau khi xảy ra. Các SAI cần chú trọng tìm hiểu nguồn gốc rủi ro, phân tích xu hướng và đưa ra cảnh báo sớm, qua đó góp phần bảo vệ nguồn lực công, cải thiện kết quả thực hiện chính sách và chương trình công.

Các đại biểu của các SAI dự Hội thảo.

Chủ tịch INTOSAI nhấn mạnh, những thách thức mới nổi ngày càng vượt ra ngoài biên giới quốc gia. Việc chia sẻ kinh nghiệm giữa các SAI có thể thúc đẩy học hỏi, cải tiến hoạt động chuyên môn và xây dựng giải pháp phù hợp hơn với các rủi ro trong tương lai. INTOSAI sẽ tiếp tục hỗ trợ trao đổi tri thức, thúc đẩy đổi mới có trách nhiệm và tăng cường năng lực cho các SAI, đồng thời giữ vững những nguyên tắc cơ bản được xác lập trong Chuẩn mực quốc tế về kiểm toán khu vực công.

Phát biểu chào mừng Hội thảo, ông K. Sanjay Murthy - Tổng Kiểm toán và Kiểm soát Ấn Độ, Chủ tịch ASOSAI - nhấn mạnh tính độc lập là nền tảng hoạt động, niềm tin của công chúng là mục tiêu hướng tới. Theo ông, kiểm toán thế hệ mới không chỉ phải giải thích những gì đã sai mà còn cần giúp các chính phủ nhận diện những rủi ro đang hình thành.

Chủ tịch ASOSAI cho rằng công nghệ giúp kiểm toán viên tiếp cận nhiều thông tin hơn, nhưng xét đoán chuyên môn mới giúp hiểu đúng những thông tin đó, còn tính liêm chính quyết định cách thức hành động trên cơ sở kết quả phân tích.

Theo ông K. Sanjay Murthy, không một SAI nào có thể tự mình chuẩn bị đầy đủ cho tương lai, bởi nợ công, biến đổi khí hậu và chuyển đổi số đều là những vấn đề vượt qua biên giới quốc gia. Việc học hỏi lẫn nhau, tôn trọng sự khác biệt và chia sẻ kinh nghiệm sẽ giúp từng SAI nâng cao năng lực, đồng thời củng cố trách nhiệm giải trình trước công chúng trên toàn thế giới.

Dù công cụ kiểm toán và những rủi ro tiếp tục thay đổi, Chủ tịch ASOSAI nhấn mạnh cam kết đối với sự thật, tính liêm chính và lợi ích công phải luôn được giữ vững.

Các đại biểu dự Hội thảo.

KTNN Việt Nam đổi mới toàn diện, hướng tới phát triển đến năm 2035

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa nhấn mạnh, trước những thay đổi của bối cảnh mới, sứ mệnh, phương thức hoạt động, cách thức quản trị và tổ chức hoạt động kiểm toán cần được điều chỉnh để thích ứng linh hoạt, đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao của người dân. Quá trình đổi mới cần hướng tới củng cố địa vị pháp lý, vị thế độc lập của các SAI, góp phần nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm giải trình, liêm chính của hệ thống quản trị công, bảo đảm kỷ cương và hiệu quả trong quản lý, sử dụng nguồn lực công.

Theo Tổng Kiểm toán nhà nước, dù thế giới có nhiều biến động và điều kiện của mỗi quốc gia không giống nhau, các SAI vẫn giữ vai trò quan trọng trong thúc đẩy tính hiệu lực, hiệu quả, liêm chính, trách nhiệm giải trình, kỷ cương, an toàn và lành mạnh của nền quản trị công, nền tài chính công và ngân sách nhà nước.

Các đại biểu dự Hội thảo.

Để đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn mới, KTNN Việt Nam đang tích cực đổi mới toàn diện về thể chế, chính sách, pháp luật, tổ chức bộ máy và hoạt động, với trọng tâm là xây dựng Chiến lược phát triển đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045 và sửa đổi, bổ sung Luật KTNN. Vì vậy, Hội thảo là cơ hội để KTNN Việt Nam tiếp thu, học hỏi kinh nghiệm từ các cơ quan kiểm toán tối cao trên thế giới.

Tuyên bố khai mạc Hội thảo, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa bày tỏ tin tưởng các tham luận, ý kiến chia sẻ của lãnh đạo các SAI, lãnh đạo các bộ, ngành và cơ quan trung ương sẽ mang lại nhiều giá trị thiết thực. Hội thảo cũng góp phần giúp các nhà lãnh đạo, nhà quản lý, nhà hoạch định chính sách và công chúng trong nước hiểu rõ hơn về bản chất, mục tiêu, phương thức hoạt động cũng như những điều kiện bảo đảm hiệu quả hoạt động của các SAI nói chung và KTNN Việt Nam nói riêng.

Thông qua trao đổi kinh nghiệm quốc tế và thảo luận về những vấn đề thể chế, phương pháp kiểm toán, công nghệ và chuyển đổi số, Hội thảo hướng tới cung cấp luận cứ thực tiễn phục vụ quá trình đổi mới, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và nâng cao năng lực hoạt động của KTNN Việt Nam, qua đó tăng cường vai trò của kiểm toán trong quản trị nguồn lực công./.