Khai mạc trưng bày 'Sử đá lưu danh' tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám

Các đại biểu cắt băng khánh thành.

Nội dung được triển khai theo bốn chủ đề chính, phản ánh tổng thể nền giáo dục khoa cử Nho học dưới chế độ quân chủ, từ chủ trương tuyển chọn nhân tài, chính sách đãi ngộ và trọng dụng người đỗ đạt đến việc khắc họa chân dung các danh nhân tiêu biểu có đóng góp quan trọng cho giáo dục và sự phát triển đất nước.

Phát biểu tại lễ khai mạc, ông Lê Xuân Kiêu – Giám đốc Trung tâm Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám nêu rõ: “Hệ thống 82 bia Tiến sĩ tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám là di sản quý báu của dân tộc và thế giới, chứa đựng tư tưởng lớn về giáo dục. Nguyên lý ‘hiền tài là nguyên khí quốc gia’ luôn được các bậc đế vương chú trọng, và việc kế thừa vẫn tiếp tục cho đến hôm nay.”

Một trong những nét đặc sắc của trưng bày là cách tiếp cận bia Tiến sĩ không chỉ như văn bản lịch sử mà còn như tác phẩm nghệ thuật chạm khắc đá. Qua bố cục, hình khối và hoa văn tinh xảo, công chúng có thể nhận diện trình độ thẩm mỹ, tư duy biểu tượng và kỹ thuật chế tác đá của người xưa. Đồng thời, bia Tiến sĩ được khẳng định là biểu tượng cho việc “vĩnh cửu hóa” tri thức và hiền tài.

Du khách quốc tế tham quan tại trưng bày.

Không gian trưng bày được thiết kế dựa trên sự đối thoại giữa hai chất liệu chủ đạo: giấy và đá. Giấy tượng trưng cho quá trình học tập, rèn luyện và thi cử; đá biểu trưng cho sự tôn vinh và lưu danh hậu thế. Sự chuyển tiếp này phản ánh hành trình đầy thử thách của sĩ tử, từ trang sách đến bia đá.

Bên cạnh hình thức truyền thống, trưng bày còn ứng dụng công nghệ số để tái hiện không gian di sản văn hóa vật thể và phi vật thể. Những bản thác cổ được “đánh thức” bằng công nghệ trình chiếu, chuyển hóa tư liệu lịch sử thành hình ảnh số sinh động, giúp công chúng – đặc biệt là giới trẻ – tiếp cận lịch sử khoa cử Việt Nam một cách trực quan và hấp dẫn hơn.

“Sử đá lưu danh” được kết nối nội dung với các trưng bày thường trực như “Quốc Tử Giám – Trường Quốc học đầu tiên” và “Khơi nguồn đạo học”, tạo thành một chỉnh thể thống nhất trong không gian di sản Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Qua đó, trưng bày không chỉ làm mới cách kể câu chuyện di sản mà còn khẳng định giá trị bền vững của truyền thống hiếu học và trọng hiền tài trong đời sống đương đại.

Với sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại, “Sử đá lưu danh” đã mở ra một hành trình khám phá đầy ý nghĩa, góp phần lan tỏa tinh thần hiếu học, tôn vinh hiền tài – những giá trị cốt lõi làm nên sức mạnh và bản sắc của dân tộc Việt Nam.

Phụng Thiên