Khai mở 'mỏ vàng' năng lượng ngoài khơi

Trong bối cảnh nhu cầu điện năng của Việt Nam tiếp tục tăng cao cùng với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, câu chuyện bảo đảm an ninh năng lượng đang trở thành một trong những vấn đề chiến lược hàng đầu. Những nguồn điện truyền thống từng đóng vai trò trụ cột như thủy điện và nhiệt điện than đang dần bộc lộ các giới hạn về tiềm năng phát triển, môi trường và tính bền vững. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tìm kiếm các nguồn năng lượng mới, đặc biệt là các dạng năng lượng ngoài biển. Trong bối cảnh đó, việc sửa đổi và hoàn thiện Luật Dầu khí 2022 được đặt ra không chỉ mang ý nghĩa đối với riêng ngành dầu khí mà còn là một bước đi quan trọng nhằm củng cố an ninh năng lượng quốc gia trong dài hạn.

Phát triển điện gió ngoài khơi mở đường cho hydro sạch.

Thực tế cho thấy, dư địa phát triển thủy điện của Việt Nam không còn nhiều. Phần lớn các dự án có hiệu quả kinh tế cao đã được khai thác, trong khi việc xây dựng các công trình mới ngày càng đối mặt với những thách thức về môi trường, sinh thái và tái định cư. Nhiệt điện than, nguồn cung cấp điện chủ lực trong nhiều năm qua, cũng đang chịu áp lực lớn từ các cam kết giảm phát thải khí nhà kính, xu hướng tài chính xanh và các yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế.

Trong khi đó, các cơ chế điều chỉnh carbon như CBAM của Liên minh châu Âu hay các tiêu chuẩn môi trường tại nhiều nền kinh tế phát triển đang buộc các quốc gia xuất khẩu, trong đó có Việt Nam, phải chuyển dịch sang mô hình tăng trưởng xanh hơn. Năng lượng không còn đơn thuần là bài toán cung ứng đủ điện mà còn là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Trong bối cảnh đó, tài nguyên biển đang mở ra một không gian phát triển mới cho ngành năng lượng Việt Nam. Ngoài nguồn dầu khí truyền thống, vùng biển Việt Nam còn sở hữu tiềm năng rất lớn về điện gió ngoài khơi, sản xuất hydrogen xanh, amoniac xanh và các dạng năng lượng tái tạo khác. Đây được xem là những nguồn năng lượng có khả năng thay thế dần các nguồn nhiên liệu hóa thạch, góp phần thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050 mà Việt Nam đã cam kết.

Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả các tiềm năng này, cần có một hành lang pháp lý đủ linh hoạt và hiện đại. Luật Dầu khí 2022 đã đánh dấu một bước tiến quan trọng khi tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động điều tra cơ bản, tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí trong điều kiện các mỏ mới ngày càng phức tạp, chi phí cao và rủi ro lớn. Song thực tiễn phát triển năng lượng đang diễn ra với tốc độ rất nhanh, đòi hỏi luật pháp tiếp tục được rà soát, sửa đổi và hoàn thiện để thích ứng với những mô hình năng lượng mới.

Ngành dầu khí có nhiều lợi thế trong việc triển khai các giải pháp thu hồi và lưu trữ carbon.

Điều đáng chú ý là hạ tầng, kinh nghiệm quản lý, năng lực kỹ thuật và hệ sinh thái công nghiệp mà ngành dầu khí đã tích lũy trong nhiều thập kỷ hoàn toàn có thể trở thành nền tảng cho quá trình phát triển năng lượng biển. Các doanh nghiệp dầu khí có thể chuyển đổi và mở rộng hoạt động sang lĩnh vực điện gió ngoài khơi, khảo sát địa chất biển, xây dựng công trình biển, lưu trữ và vận chuyển carbon, hay sản xuất nhiên liệu xanh. Đây là xu hướng đang diễn ra tại nhiều quốc gia trên thế giới khi các tập đoàn dầu khí lớn từng bước chuyển mình thành các tập đoàn năng lượng tích hợp.

Vì vậy, việc sửa đổi Luật Dầu khí cần được nhìn nhận theo hướng rộng hơn, không chỉ giới hạn trong phạm vi khai thác dầu khí truyền thống mà còn tạo nền tảng pháp lý cho phát triển các dạng năng lượng biển mới. Những quy định về khảo sát biển, sử dụng không gian biển, đầu tư hạ tầng ngoài khơi, chia sẻ dữ liệu và phối hợp quản lý giữa các ngành… cần được nghiên cứu đồng bộ để giảm chi phí đầu tư và tăng sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư trong và ngoài nước.

An ninh năng lượng trong giai đoạn tới sẽ không chỉ được đánh giá bằng sản lượng than khai thác hay số lượng hồ thủy điện, mà còn bằng khả năng khai thác hiệu quả các nguồn tài nguyên biển, ứng dụng công nghệ mới và xây dựng một hệ sinh thái năng lượng xanh, bền vững. Việc tiếp tục hoàn thiện Luật Dầu khí 2022 theo tinh thần đổi mới, hội nhập và chuyển đổi năng lượng sẽ góp phần mở đường cho Việt Nam khai thác hiệu quả tiềm năng biển, bảo đảm nguồn cung năng lượng ổn định cho nền kinh tế, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trong một thế giới đang ngày càng đề cao các tiêu chuẩn xanh và phát triển bền vững.

Đây không chỉ là câu chuyện của ngành dầu khí mà là bài toán chiến lược liên quan trực tiếp đến tăng trưởng kinh tế, chủ quyền biển đảo và tương lai phát triển của đất nước trong nhiều thập kỷ tới.