Khai thác giá trị chợ phiên, xã Vân Sơn tìm động lực phát triển kinh tế du lịch
Chợ phiên vùng cao ở xã Vân Sơn (Phú Thọ) không chỉ lưu giữ bản sắc văn hóa mà còn mở ra hướng phát triển du lịch, tiêu thụ nông sản và tạo sinh kế cho người dân bản địa.
Chợ phiên đánh thức sức hút văn hóa Mường ở Phú Thọ
Sáng thứ Ba và Chủ nhật hằng tuần, chợ phiên Lũng Vân (còn gọi là chợ Bò) ở xã Vân Sơn, tỉnh Phú Thọ lại nhộn nhịp người dân từ các bản làng đổ về.
Trong làn sương mờ của vùng núi cao, những gùi măng trúc, rau rừng, tỏi tía, quýt cổ Nam Sơn cùng nhiều sản vật địa phương được bà con người Mường mang ra bày bán.
Với bà con bản địa, chợ phiên là nơi trao đổi hàng hóa, mua sắm nhu yếu phẩm và gặp gỡ người thân, bạn bè. Còn với du khách, phiên chợ là cơ hội khám phá một phần đời sống văn hóa vùng cao, nơi những nét sinh hoạt truyền thống vẫn hiện diện trong nhịp sống thường ngày.
Vân Sơn là địa bàn có 99% dân số là đồng bào dân tộc Mường. Bởi vậy, những mặt hàng được mang đến chợ không chỉ đơn thuần là sản phẩm hàng hóa mà còn phản ánh tập quán sản xuất, cách khai thác sản vật và văn hóa ẩm thực của người dân nơi đây.
Điều làm nên sức hấp dẫn của chợ phiên Lũng Vân là không gian văn hóa được hình thành tự nhiên qua nhiều thế hệ. Người dân xuống chợ không chỉ để mua bán mà còn để giao lưu, thưởng thức ẩm thực, gặp gỡ cộng đồng.
Chính sự mộc mạc ấy tạo nên trải nghiệm khác biệt so với những điểm du lịch được tổ chức theo mô hình thương mại hóa.
Đáng chú ý, chợ phiên có thể trở thành điểm khởi đầu cho hành trình khám phá rộng hơn tại Vân Sơn. Sau khi tham quan, mua sắm, du khách có thể tiếp tục đến các bản làng, trải nghiệm nhà sàn, thưởng thức cơm Mường, giã bánh giầy, tìm hiểu phong tục tập quán hoặc tham gia những hoạt động sản xuất nông nghiệp cùng người dân.
Hiện nay, một số hộ dân tại xóm Chiến đã phát triển mô hình homestay, tận dụng kiến trúc nhà sàn truyền thống để đón khách. Việc kết nối các cơ sở lưu trú này với hoạt động tham quan chợ phiên sẽ giúp hình thành hành trình trải nghiệm liên hoàn, từ không gian giao thương đến đời sống văn hóa bản địa.

Từ phiên chợ bình dị nơi vùng cao, xã Vân Sơn (Phú Thọ) có thêm một hướng khai thác du lịch giàu bản sắc, vừa bảo tồn văn hóa các dân tộc, vừa tạo sinh kế và góp phần nâng cao đời sống người dân
Từ phiên chợ đến sinh kế cho người bản địa
Tại xã Vân Sơn, lãnh đạo địa phương cũng định hướng đưa chợ phiên trở thành một phần trong hệ sinh thái du lịch cộng đồng, gắn với nông nghiệp đặc sản và văn hóa Mường.
Việc mở thêm phiên chợ vào sáng Chủ nhật bên cạnh phiên chính ngày thứ Ba vừa đáp ứng nhu cầu giao thương, vừa tạo thêm cơ hội đón khách từ các địa phương khác.
Ông Nguyễn Duy Tư - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Vân Sơn, thông qua hình ảnh chợ phiên, nhiều người biết đến địa phương hơn và tìm về tham quan, mua sắm.
Lượng khách du lịch tăng cũng góp phần tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp của người dân. Khi nhìn thấy hiệu quả cụ thể và tiềm năng từ lợi thế sẵn có, bà con sẽ mạnh dạn, chủ động hơn trong phát triển kinh tế.
Để hiện thực hóa định hướng này, xã Vân Sơn đang đẩy mạnh quảng bá tiềm năng, thế mạnh du lịch và bản sắc văn hóa địa phương trên các phương tiện thông tin đại chúng, mạng xã hội.
Địa phương phối hợp với Báo và Đài Phát thanh - Truyền hình Phú Thọ, các chương trình truyền hình để giới thiệu hình ảnh, hoạt động phát triển kinh tế và du lịch của xã; đồng thời tăng cường tuyên truyền trên trang thông tin điện tử, fanpage và các nhóm cộng đồng.
Cùng với quảng bá hình ảnh, xã chú trọng hỗ trợ các sản phẩm OCOP, nông sản đặc trưng tham gia hoạt động xúc tiến thương mại, tạo thêm kênh tiếp cận khách hàng cho người dân.
Trong dịp Giỗ Tổ Hùng Vương và Tuần Văn hóa - Du lịch Đất Tổ năm 2026, địa phương tổ chức gian hàng giới thiệu nhiều sản phẩm tiêu biểu như củ cải tím, củ cải trắng, tỏi, rau su su, chè Shan tuyết, thu hút hơn 1.000 lượt khách tham quan, mua sắm.
Xã cũng triển khai các hạng mục phục vụ phát triển du lịch như xây dựng điểm check-in tại thôn Lũng Vân, Trung Sơn, tuyến đường hoa tại các điểm du lịch và hỗ trợ nâng cấp cơ sở lưu trú cho người dân.
Những hoạt động này góp phần đưa sản vật địa phương đến gần hơn với du khách, mở rộng cơ hội kinh doanh dịch vụ, tạo thêm đầu ra cho nông sản và từng bước nâng cao thu nhập cho các hộ dân.


