Khai thác giá trị từ mặt tối cảm xúc

Cảm xúc tiêu cực cũng có những giá trị riêng. Ảnh minh họa: Tech Explorist.

Daniel Smith, tác giả cuốn Hard Feelings: Finding the Wisdom in Our Darkest Emotions thừa nhận rằng ông triền miên sống trong cảm xúc khó chịu. Căn hộ ở thành phố New York, Mỹ của ông tràn ngập những âm thanh ồn ào, tiếng công trình xây dựng, tiếng xe tải nổ máy, tiếng còi báo động ô tô, … đều khiến ông phát điên.

Khi ông và gia đình chuyển đến một con phố yên tĩnh ở Brooklyn, thay vì cảm thấy nhẹ nhõm, ông vẫn thấy mình bị kích động khi nghe tiếng chó sủa và những tác nhân gây gây bức bối mới khác. Tâm trạng tiêu cực của ông không thể nguôi ngoai.

Lý giải cảm xúc bằng khoa học

Do đó, trong cuốn Hard Feelings, ông Smith suy ngẫm về cách những trải nghiệm khó chịu này có thể mang lại lợi ích gì cho con người. Dựa trên các kiến thức triết học, tâm lý học, nhân chủng học, văn học, nghệ thuật, và trên hết là kinh nghiệm cá nhân của mình, ông xem xét sáu trạng thái tiêu cực: khó chịu, xấu hổ, ghen tị, buồn chán, hối tiếc và tuyệt vọng.

Cuốn sách ra mắt ngày 3/3. Ảnh: The Wall Street Journal.

Ví dụ, khi nói về sự hối tiếc, Smith đã viện dẫn phân tích của nhà khoa học Daniel Kahneman. Theo đó, trong khoảng thời gian ban đầu, mọi người hối tiếc về những điều đã làm hơn là điều không làm. Nhưng khi thời gian trôi đi, mọi người sẽ cảm nhận được nỗi đau sâu sắc khi bỏ lỡ cơ hội và không hành động.

Hay sự ghen tị và buồn bã cũng đến từ việc sử dụng mạng xã hội. Thời gian dùng mạng xã hội càng lâu, con người càng dễ trở nên ghen tị và buồn bã.

Ngoài ra, sự ghen tị cũng ngày càng dễ dàng xuất hiện khi chủ nghĩa tiêu dùng lên ngôi. Do đó, cần trang bị cho bản thân lòng biết ơn, sự mãn nguyện và vun đắp không ngừng nghỉ cho bản ngã bình yên…

Trong quá trình này, ông nhận thấy rằng việc xác định trước những cảm xúc nào là tiêu cực sẽ khiến con người có ý muốn xóa bỏ nó. Tuy nhiên, ông gợi ý nên làm điều ngược lại, thừa nhận sự bức bối, khó chịu là những điều tự nhiên, thoải mái đón nhận và nó sẽ nhanh chóng biến mất và được chuyển hóa.

Điều này là không dễ dàng và Smith gọi đây là “công việc khó khăn và bền bỉ” khi mọi người “cần lắng nghe mọi thứ, đặc biệt là những “điều trong bạn mà bạn muốn phớt lờ”.

Sinh động từ cảm xúc bản thân

Về trải nghiệm khó chịu dai dẳng của mình, ông chấp nhận rằng không phải tất cả chúng đều có ích cho sự tự hoàn thiện bản thân. Trong một số trường hợp, người ta phải “chấp nhận những cảm xúc không tốt đó và tìm cách kiềm chế những tổn hại mà nó gây ra”.

Chia sẻ về những điều tiêu cực, tác giả Smith mang đến kiến thức uyên bác, giọng văn nghiêm túc nhưng cũng pha chút hài hước. Một chương trong cuốn sách tập trung vào “sự buồn chán khiến con người kiệt sức, bực bội và oán giận”, điều đã định hình trải nghiệm nuôi dạy con nhỏ của ông.

Ông sẵn sàng thừa nhận mình đã bị cảm xúc tiêu cực tác động và viết rằng nhận ra được điều đó “cũng giống như thú nhận đã dìm chết mèo con hoặc đi cướp cửa hàng rượu”.

Để tôn trọng hoàn cảnh sống riêng của mỗi người, cuốn Hard Feelings không đề xuất một khuôn mẫu chung nào để đối phó với những trạng thái tiêu cực. Tác giả chỉ muốn gửi đi thông điệp rằng con người không nên kiểm soát phản ứng của bản thân với cảm xúc của mình: “Đừng từ chối bất cứ điều gì. Hãy đón nhận mọi thứ. Hãy xem bạn học được gì”.

Minh Hoa