Khai thác sức mua, mở dư địa cho tăng trưởng 2 con số

Khai thác sức mua từ thị trường trong nước. Ảnh: H.H

Vùng an toàn từ sức mua 100 triệu dân

Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, việc khai thác tốt thị trường trong nước đang được nhìn nhận như một “bệ đỡ” quan trọng cho tăng trưởng. Không chỉ có quy mô hơn 100 triệu dân, Việt Nam còn đang chứng kiến sự thay đổi nhanh trong hành vi tiêu dùng, sự phát triển của thương mại điện tử và hệ thống bán lẻ hiện đại.

Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 9 tháng năm 2026 đạt 5.925,7 nghìn tỷ đồng, tăng 13,4% so với cùng kỳ. Sức mua cải thiện, trong đó du lịch, lưu trú, ăn uống và các dịch vụ tiêu dùng tiếp tục ghi nhận mức tăng tích cực.

Tại TPHCM, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 9 tháng đạt 1.488.689 tỷ đồng, tăng 13,8% so với cùng kỳ; tổng mức bán lẻ hàng hóa đạt 699.429 tỷ đồng, tăng 17,2%.

Tại Hà Nội, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 9 tháng đạt 810.929 tỷ đồng, tăng 15,6%. Trong đó, bán lẻ hàng hóa đạt 518.251 tỷ đồng, chiếm 63,9% tổng mức và tăng 17,6% so với cùng kỳ.

Những con số này cho thấy sức mua trong nước đang phục hồi và trở thành một dòng chảy ngày càng quan trọng của nền kinh tế. Vấn đề không còn đơn thuần là kích thích tiêu dùng, mà là làm thế nào để biến sức mua thành lực kéo mạnh mẽ đối với sản xuất, doanh nghiệp (DN) và toàn bộ chuỗi cung ứng trong nước, thúc đẩy tăng trưởng bứt tốc trong quý IV.

Theo chia sẻ của ông Nguyễn Lâm Thanh - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Công nghệ TikTok Việt Nam, TP Hà Nội có hơn 9 triệu dân, sức mua khoảng 960.000 tỷ đồng trong năm 2025. Hà Nội cũng có hơn 600.000 DN, tổ chức, trong đó trên 150.000 tổ chức kinh doanh trong lĩnh vực thương mại điện tử.

Hà Nội đang nỗ lực đưa hơn 3.400 sản phẩm OCOP lên môi trường số. Theo ông Thanh, động thái này không chỉ nhằm mở thêm một kênh bán hàng, mà quan trọng là cách đưa sản phẩm địa phương tiếp cận trực tiếp người mua, giúp DN nhỏ, hợp tác xã và hộ kinh doanh hình thành năng lực bán hàng số.

Nếu ở một địa phương, việc khai thác sức mua của hàng triệu dân đã tạo ra dư địa lớn như vậy, thì trên quy mô cả nước, thị trường hơn 100 triệu dân là một nguồn lực quý báu. Thị trường nội địa hiện đóng góp khoảng 62% vào tăng trưởng GDP hằng năm, cho thấy đây không chỉ là nơi tiêu thụ sản phẩm mà còn là một động lực quan trọng của nền kinh tế.

TS Lê Quốc Phương - nguyên Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin Công nghiệp và Thương mại (Bộ Công thương) nhận định, dư địa thị trường không chỉ nằm ở các đô thị lớn. Khu vực nông thôn, miền núi, biên giới và hải đảo cũng cần được xem là những không gian tăng trưởng mới.

Việc phát triển các mô hình bán lẻ linh hoạt, điểm bán hàng, chợ đa năng và hạ tầng thương mại thiết yếu sẽ giúp người dân tiếp cận hàng hóa thuận lợi hơn, đồng thời mở thêm đầu ra cho các sản phẩm địa phương.

Chú trọng phát triển thương mại du lịch

Đáng chú ý, du lịch cũng có thể trở thành một “dòng sức mua” quan trọng. Khi xúc tiến du lịch được gắn với thương mại, đầu tư, văn hóa và dịch vụ, mỗi dòng khách du lịch không chỉ tạo ra doanh thu lưu trú, ăn uống mà còn kéo theo nhu cầu mua sắm hàng hóa, sử dụng dịch vụ và tiêu dùng các sản phẩm văn hóa địa phương. Định hướng phát triển các mô hình outlet cũng được đặt trong cách tiếp cận này. Outlet không chỉ là nơi bán hàng giảm giá mà được định hướng trở thành điểm đến kết hợp mua sắm, ẩm thực, vui chơi, giải trí và trải nghiệm văn hóa. Qua đó, hoạt động thương mại có thể gắn chặt hơn với du lịch và dịch vụ.

Bộ Công thương vừa phê duyệt Đề án phát triển các mô hình outlet tại Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Theo Đề án, đến năm 2030 Việt Nam đặt mục tiêu hình thành ít nhất một mô hình outlet, đồng thời từng bước hoàn thiện khung pháp lý và tích hợp định hướng phát triển outlet vào quy hoạch, kế hoạch của các địa phương có tiềm năng. Giai đoạn 2030-2045, mô hình này được định hướng phát triển tại ba khu vực Bắc, Trung, Nam, mỗi khu vực có ít nhất một mô hình.

Bà Lê Hồng Thủy Tiên - Tổng Giám đốc Tập đoàn Liên Thái Bình Dương bày tỏ quan điểm, thương mại du lịch có thể được xem như một hình thức “xuất khẩu tại chỗ”. Khi khách quốc tế sang du lịch tại Việt Nam và mua các sản phẩm ở Việt Nam, giá trị gia tăng được giữ lại trong nước, đồng thời giảm bớt các khâu trung gian và chi phí logistics.

Như vậy, bài toán của thị trường nội địa không phải đơn giản là làm cho người dân chi tiêu nhiều hơn. Quan trọng hơn là tạo ra một hệ sinh thái khiến mỗi đồng chi tiêu tạo ra nhiều giá trị hơn cho DN Việt, người lao động và nền kinh tế.

Với quy mô hơn 100 triệu dân và thu nhập bình quân đầu người đã vượt 5.000 USD/năm theo số liệu được thống kê, thị trường trong nước cần được coi là một thị trường mục tiêu thực sự.

Điều này cũng có nghĩa, không thể chỉ vận động người tiêu dùng “ưu tiên dùng hàng Việt”. Hàng Việt phải thực sự chinh phục người Việt bằng chất lượng, giá cả, mẫu mã, thương hiệu và khả năng đáp ứng nhu cầu.

TS Trịnh Thị Thanh Thủy - nguyên Phó Viện trưởng Viện Chiến lược chính sách Công thương cho rằng, DN cần hiểu rõ tâm lý người tiêu dùng để thiết kế sản phẩm phù hợp với điều kiện địa lý, văn hóa và tâm lý tiêu dùng. Bài toán đặt ra không chỉ là sản xuất được hàng hóa mà phải sản xuất đúng thứ thị trường cần.

Một trong những điểm nghẽn hiện nay là hệ thống phân phối còn phân mảnh, thiếu liên kết; hạ tầng logistics và hạ tầng thương mại chưa đồng đều. Kênh bán lẻ truyền thống vẫn chiếm tỷ trọng lớn, trong khi quá trình chuyển đổi số còn gặp nhiều trở ngại.

Thương mại điện tử phát triển nhanh nhưng cũng đặt ra yêu cầu giảm sự phụ thuộc vào các nền tảng nước ngoài, đồng thời phát triển các nền tảng và năng lực thương mại điện tử của DN Việt.

Ở chiều ngược lại, niềm tin của người tiêu dùng là yếu tố quyết định sức mua. Hàng giả, hàng nhái, gian lận thương mại và hàng kém chất lượng, đặc biệt trên môi trường trực tuyến, nếu không được kiểm soát sẽ làm suy giảm niềm tin và kìm hãm tiêu dùng.

Do đó, kích cầu không thể chỉ dừng ở các chương trình khuyến mại ngắn hạn. Cần đồng thời củng cố chất lượng hàng hóa, kiểm soát thị trường, nâng sức cạnh tranh của DN, phát triển logistics, hiện đại hóa phân phối và mở rộng các phương thức bán hàng số.

Về dài hạn, định hướng phát triển thị trường trong nước đến năm 2030, tầm nhìn 2045 đặt trọng tâm vào đổi mới mô hình tăng trưởng, gắn với chuyển đổi số, công nghệ cao trong hạ tầng thương mại, logistics, phương thức bán hàng và thương mại điện tử. Cùng với đó là mở rộng không gian tiêu thụ thông qua outlet, kinh tế ban đêm và các mô hình thương mại mới.

Thực tế cho thấy, sức mua của hơn 100 triệu dân không phải là nguồn lực tự động chuyển hóa thành tăng trưởng. Muốn khai thác nguồn lực này, phải kết nối được người tiêu dùng với hàng Việt, kết nối sản xuất với thị trường và kết nối thương mại với du lịch, dịch vụ.

Khi người dân có niềm tin để chi tiêu, DN có sản phẩm đủ sức cạnh tranh, hệ thống phân phối hoạt động hiệu quả và dữ liệu thị trường được khai thác tốt, mỗi đồng chi tiêu trong nước sẽ tạo ra tác động lan tỏa lớn hơn tới sản xuất, việc làm và thu nhập.

Đó chính là dư địa để thị trường nội địa từ một “bệ đỡ” trong những giai đoạn bên ngoài biến động trở thành một động lực tăng trưởng dài hạn, góp phần tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số.

Bà Lê Tuyết Nhung, Phó Cục trưởng Cục Quản lý giá, Bộ Tài chính:

Ban Chỉ đạo Điều hành giá cùng Bộ Tài chính sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các địa phương, theo dõi sát diễn biến cung - cầu và giá cả để kịp thời tham mưu các chính sách phù hợp, bảo đảm kiểm soát lạm phát theo mục tiêu Quốc hội giao.

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc vừa ký Quyết định số 1922/QĐ-TTg ngày 4/10/2026 của Thủ tướng Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Chiến lược phát triển thị trường bán lẻ Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Trong đó, Bộ Tài chính được bổ sung nhiệm vụ chủ trì triển khai chính sách hỗ trợ tín dụng đầu tư qua Ngân hàng Phát triển Việt Nam đối với DN vừa và nhỏ.

Chính sách này nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tham gia đầu tư phát triển hạ tầng thương mại bán lẻ; tăng cường xúc tiến thương mại; tham gia các chương trình bình ổn giá, kết nối cung cầu; đồng thời phát triển các chuỗi liên kết từ sản xuất đến lưu thông và phân phối sản phẩm ra thị trường.