Mục tiêu tăng trưởng hai con số: Sức ép cuối năm còn rất lớn

Theo báo cáo của Cục Thống kê, kết quả kinh tế 9 tháng năm 2026 cho thấy những chuyển biến tích cực cả về sản xuất, đầu tư và tiêu dùng. GDP quý III ước tăng 9,95%, cao hơn mức tăng 8,15% của quý I và 8,81% của quý II, đưa tăng trưởng tháng lên 9,01%. Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều bất ổn, đây là nền tảng quan trọng để tiếp tục thúc đẩy tăng trưởng.

Đà tăng trưởng được củng cố từ nhiều phía

9 tháng qua, điểm nổi bật là công nghiệp và xây dựng tiếp tục giữ vai trò động lực, trong khi dịch vụ mở rộng và nông nghiệp duy trì ổn định. Khu vực công nghiệp và xây dựng tăng 11,21%, đóng góp 49,62% vào mức tăng tổng giá trị tăng thêm của toàn nền kinh tế; dịch vụ tăng 8,69%, đóng góp 45,03%; nông, lâm nghiệp và thủy sản tăng 4,02%, đóng góp 5,35%.

Có 12/34 địa phương tăng trưởng từ 10% trở lên, dẫn đầu là Quảng Ninh với 12,54%. Đà tăng trưởng cao tập trung ở những địa phương có nền tảng công nghiệp, quy mô chế biến, chế tạo lớn, đồng thời được thúc đẩy bởi đầu tư, xuất khẩu và dịch vụ.

Nguồn: Cục Thống kê. Đồ họa: Phương Anh

Trong công nghiệp, giá trị tăng thêm ngành chế biến, chế tạo tăng 11,36%, tiếp tục giữ vai trò đầu tàu. Chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 12,3%, là mức tăng 9 tháng cao nhất kể từ năm 2019.

Trưởng ban Thống kê Công nghiệp và Xây dựng (Cục Thống kê) Phí Thị Hương Nga nhận định, tăng trưởng công nghiệp có sự lan tỏa rộng ở các địa phương, ngành và khu vực doanh nghiệp, “chứ không chỉ đơn lẻ tập trung vào khu vực FDI hay những ngành có lợi thế xuất khẩu như thời gian trước”. Kết quả này là sự phản ánh dòng vốn đầu tư đã thẩm thấu, tạo năng lực sản xuất mới, hướng tới mở rộng sản xuất trong dài hạn.

Trong khi đó, đầu tư thực hiện toàn xã hội đạt 3.109,6 nghìn tỷ đồng, tăng 15,1%. Vốn thực hiện từ nguồn ngân sách nhà nước đạt 661,8 nghìn tỷ đồng, tăng 19,0%; vốn FDI thực hiện đạt 21,07 tỷ USD, tăng 12,1%, cao nhất 9 tháng của các năm từ 2022 đến nay.

Theo bà Nguyễn Thị Mai Hạnh - Trưởng ban Hệ thống Tài khoản quốc gia (Cục Thống kê), tăng trưởng được nâng đỡ bởi ba động lực liên kết với nhau: đầu tư công; sản xuất và xuất khẩu; tiêu dùng cuối cùng của hộ gia đình.

Cùng với đầu tư, sức cầu trong nước tiếp tục cải thiện. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt 5.925,7 nghìn tỷ đồng, tăng 13,4%; loại trừ yếu tố giá tăng 7,8%, cao hơn mức 7,2% cùng kỳ năm trước.

Phía sau những con số vẫn còn nhiều sức ép

Một điểm sáng nữa trong 9 tháng qua là xuất khẩu đạt 434,30 tỷ USD, tăng 24,5%, cao hơn đáng kể mục tiêu tăng 15 - 16% cả năm. Cục Thống kê đánh giá xuất khẩu năm 2026 có khả năng đạt hoặc vượt mục tiêu.

Tuy nhiên, nhập khẩu đang tăng nhanh hơn, đạt 453,72 tỷ USD, tăng 36,7%, khiến cán cân thương mại nhập siêu 19,42 tỷ USD. Tháng 9 xuất siêu trở lại 1,27 tỷ USD là tín hiệu cải thiện, nhưng chưa đủ để khẳng định xu hướng nhập siêu đã chấm dứt.

Ở khu vực doanh nghiệp, sức ép vẫn còn lớn. Số doanh nghiệp thành lập mới và quay lại hoạt động 9 tháng giảm 3,2%; hơn 48,7 nghìn doanh nghiệp hoàn tất giải thể, tăng 118,8%. Ở thị trường trong nước, thu nhập và khả năng chi tiêu của một bộ phận người dân còn hạn chế; tâm lý tiết kiệm, thận trọng vẫn tồn tại, nhất là với hàng hóa giá trị lớn.

Đáng chú ý hơn là sức ép giá cả. CPI bình quân quý III tăng 4,80%; 9 tháng tăng 4,52%, cao hơn mức 3,27% cùng kỳ năm trước.

Như vậy, tăng trưởng cao cũng đi cùng những sức ép về chi phí và sức chống chịu của doanh nghiệp, người dân. Đây là những yếu tố cần được xử lý để đà phục hồi tiếp tục được duy trì trong quý IV.

Mục tiêu tăng trưởng quý IV là rất thách thức

Nhìn về triển vọng cuối năm, các chuyên gia đánh giá có cơ sở tích cực từ đà sản xuất và kỳ vọng doanh nghiệp. Khảo sát ngành chế biến, chế tạo cho thấy 83,9% doanh nghiệp dự báo kinh doanh quý IV tốt hơn hoặc ổn định; 85,6% dự báo đơn hàng tăng hoặc giữ nguyên. Công suất sử dụng máy móc bình quân quý III đạt 76,1%, cao hơn các quý trước.

Tuy nhiên, bà Nguyễn Thị Mai Hạnh cho biết, để GDP cả năm tăng từ 10% trở lên, quý IV phải tăng ít nhất khoảng 12 - 12,5%. Đây là mục tiêu rất thách thức và nhiều áp lực.

Với đầu tư công, sức ép nằm ở cả tiến độ và hiệu quả chuyển hóa thành tăng trưởng. Vốn thực hiện từ ngân sách mới bằng 59,9% kế hoạch năm.

Đối với xuất khẩu, thách thức không chỉ là giữ kim ngạch mà còn duy trì nhịp sản xuất, nâng giá trị gia tăng trong nước. Nếu nhập siêu cao kéo dài mà không đi cùng năng lực sản xuất tăng tương ứng, có thể phát sinh rủi ro tồn kho, tỷ giá và hiệu quả sử dụng vốn.

Kết quả 9 tháng tạo nền tảng quan trọng, song khoảng cách từ kết quả này đến mục tiêu tăng trưởng hai con số cả năm vẫn đặt ra yêu cầu rất lớn. Theo Cục Thống kê, cần đẩy nhanh dự án đầu tư, quản trị rủi ro logistics, tận dụng các FTA, đồng thời bảo đảm việc làm, thu nhập để củng cố sức mua. Cùng với đó, việc chủ động nguồn cung, điều hành giá linh hoạt và phối hợp hài hòa chính sách tài khóa, tiền tệ là yêu cầu xuyên suốt để thúc đẩy tăng trưởng gắn với ổn định kinh tế vĩ mô.