Khám phá lễ rước Vua độc đáo

Đền Sái thờ Đức Thánh Huyền Thiên Trấn Vũ, vị thần trấn giữ phương Bắc. Trong ký ức cộng đồng và truyền thuyết dân gian, việc thờ vị thần này gắn với câu chuyện An Dương Vương xây thành Cổ Loa. Tương truyền, thành nhiều lần đắp lên lại đổ do Bạch Kê Tinh phá hoại, Huyền Thiên Trấn Vũ đã trợ giúp nhà vua diệt trừ yêu quái để việc xây thành hoàn tất.

Giá trị của đền Sái không chỉ nằm ở câu chuyện huyền tích. Cảnh quan nơi đây được tạo nên bởi núi, cây xanh, hồ nước, đồng ruộng, đền, chùa, đình làng và đường rước lễ hội, hợp thành một không gian văn hóa khá hoàn chỉnh. Cụm di tích được bố trí liên hoàn từ chân núi lên cao, với các công trình như nghi môn, đền Kính Thiên, tiền tế, trung đường, hậu cung và chùa Sái. Không gian thờ tự thể hiện sự đan xen của tín ngưỡng dân gian, dấu ấn Đạo giáo và Phật giáo, phản ánh quá trình bồi đắp văn hóa qua nhiều thời kỳ...

Điểm làm nên sức sống đặc biệt của đền Sái chính là Lễ hội rước Vua, tổ chức vào ngày 11 tháng Giêng hằng năm. Lễ hội tái hiện cách cộng đồng Thụy Lôi ghi nhớ câu chuyện An Dương Vương lên núi Sái bái yết Đức Thánh Huyền Thiên Trấn Vũ. Những người cao tuổi, có uy tín trong làng được lựa chọn đảm nhiệm các vai Vua, Chúa và quan; đoàn rước đi theo lệ cổ, cùng các nghi thức bái vọng, diễn xướng, “ướm gươm” tại đền Thượng. Năm 2025, Lễ hội đền Sái được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, khẳng định giá trị đặc sắc của một thực hành văn hóa vẫn đang được cộng đồng gìn giữ và trao truyền.

Đến đền Sái hôm nay, du khách không chỉ tìm hiểu một di tích hay nghe một câu chuyện truyền thuyết. Điều đáng nhớ hơn là cách ký ức về Cổ Loa, về An Dương Vương, về tín ngưỡng và lễ hội vẫn hiện diện trong cảnh quan, kiến trúc và đời sống của người dân Thụy Lôi. Đây cũng là lý do đền Sái đang được xã Thư Lâm kết nối với rối nước Đào Thục, làng gỗ mỹ nghệ Thiết Úng và các giá trị văn hóa khác để xây dựng những tour trải nghiệm có chiều sâu hơn.