Khám phá tri thức về thực vật trong đời sống văn hóa Cơ Tu

Sự kiện do Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam và Bảo tàng Đà Nẵng phối hợp tổ chức, với sự đồng hành của VinIF - Quỹ Đổi mới sáng tạo Vingroup thuộc Trường Đại học VinUni.

Đây là kết quả hợp tác giữa một đơn vị nghiên cứu, trưng bày, diễn giải khoa học tự nhiên với một bảo tàng có nhiều năm gắn bó với văn hóa và đời sống cộng đồng địa phương.

Không gian triển lãm

Triển lãm dẫn dắt công chúng khám phá vai trò của cây cỏ trong đời sống người Cơ Tu qua bốn nội dung chính. Trong đó, thực vật hiện diện trong đời sống hằng ngày qua các loại cây lương thực, cây thuốc dân gian, cây được sử dụng trong nghề dệt, nhuộm và thủ công mỹ nghệ.

Ở lĩnh vực văn hóa - nghệ thuật, nhiều loại thực vật trở thành nguồn vật liệu để dựng nhà Gươl, chế tác nhạc cụ truyền thống và tạo nên các sản phẩm nghệ thuật đặc trưng. Trong đời sống tâm linh, cây cỏ gắn với các nghi lễ, quan niệm về rừng cũng như những hình tượng điêu khắc trên nhà Gươl, nhà mồ.

Đặc biệt, triển lãm giới thiệu những tập tục thể hiện ý thức bảo vệ thiên nhiên của người Cơ Tu, từ quan niệm về “Mẹ rừng”, luật tục khai thác tài nguyên bền vững đến Lễ hội Tạ ơn rừng.

Đồng bào Cơ Tu trồng cây trước nhà hoặc buộc treo trước nhà với ý nghĩa xua đuổi tà ma. Thân rễ tươi được dùng làm thuốc dạ dày

Theo Bảo tàng Đà Nẵng, những tư liệu và bộ mẫu vật tại triển lãm là kết quả của quá trình nghiên cứu nhiều năm do Bảo tàng Thiên nhiên Việt Nam thực hiện. Quá trình này bao gồm điều tra, khảo sát thực địa, thu thập tri thức bản địa do cộng đồng Cơ Tu chia sẻ, xây dựng bộ mẫu vật và cơ sở dữ liệu về các loài cây có ích, đồng thời hoàn thiện nội dung trưng bày khoa học.

Không chỉ giới thiệu các mẫu vật và tư liệu, triển lãm còn góp phần làm rõ những tri thức được cộng đồng Cơ Tu gìn giữ qua nhiều thế hệ. Từ cách nhận biết, khai thác và sử dụng cây cỏ đến những kỹ thuật chế tác vật liệu tự nhiên, mỗi tri thức đều phản ánh sự thích ứng của con người với môi trường sống và góp phần tạo nên bản sắc văn hóa riêng của cộng đồng.

Trong khuôn khổ sự kiện, sau lễ khai mạc và tham quan trưng bày, tọa đàm chuyên đề sẽ có sự tham gia của các nhà nghiên cứu, nghệ nhân và đại diện cộng đồng. Nội dung tập trung trao đổi về mối quan hệ giữa người Cơ Tu và rừng thông qua các nghề thủ công truyền thống, nghệ thuật điêu khắc, nghề dệt, nghề gốm...

Từ những nhát rìu, nhát đục tạc nên tượng thần, phù điêu trên mái nhà Gươl và cột lễ đến kỹ thuật chế tác đồ gốm từ đất sét và các vật liệu tự nhiên, những kỹ năng truyền thống đều được hình thành từ quá trình quan sát, thử nghiệm và tích lũy kinh nghiệm qua nhiều thế hệ.

Lễ khai mạc triển lãm và tọa đàm chuyên đề "Thực vật trong đời sống văn hóa Cơ Tu" sẽ diễn ra vào sáng 6.10

Tọa đàm cũng đặt ra vấn đề nguy cơ mai một các nghề truyền thống và tri thức bản địa trước những biến đổi của đời sống hiện đại. Qua đó, các đại biểu sẽ trao đổi, đề xuất giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể của cộng đồng Cơ Tu trên dãy Trường Sơn.

Triển lãm “Thực vật trong đời sống văn hóa Cơ Tu” mở cửa tự do từ ngày 6.10.2026 đến hết tháng 9.2027 tại Bảo tàng Đà Nẵng - Cơ sở 2, số 281 Phan Bội Châu, phường Bàn Thạch, TP. Đà Nẵng.

Triển lãm đón khách từ thứ Hai đến Chủ nhật, buổi sáng từ 7h30 đến 11h và buổi chiều từ 13h30 đến 16h30.