Khám vì thiếu máu nặng, người phụ nữ phát hiện 'thủ phạm' trong ruột
Nội soi tiêu hóa cho bệnh nhân nữ lớn tuổi bị thiếu máu nặng kéo dài, các bác sĩ bất ngờ phát hiện nhiều con giun nghi giun móc đang di chuyển trong ruột non.

Ổ giun ký sinh trong ruột non của bệnh nhân. Ảnh: BVCC.
Bác sĩ Đinh Phan Khanh, khoa Nội soi, Bệnh viện Nhân dân 115 TP.HCM, cho biết ê-kíp vừa phát hiện nhiều giun đang ký sinh, di chuyển trong lòng tá tràng của một bệnh nhân nữ lớn tuổi. Bệnh nhân này trước đó được chẩn đoán thiếu máu nặng và được chỉ định nội soi tiêu hóa trên. Bác sĩ Khanh nghi ngờ tác nhân là giun móc.
Giun móc là ký sinh trùng đường ruột có khả năng gây mất máu kéo dài. Khi ký sinh tại ruột non, chúng bám vào niêm mạc để hút máu, đồng thời gây tổn thương tại vị trí bám.
Lượng máu mất do từng con giun không lớn nhưng nếu nhiễm nhiều giun trong thời gian dài, người bệnh có thể mất máu âm thầm, dẫn đến thiếu sắt và thiếu máu, thậm chí thiếu máu nặng.
Giun móc là loại giun tròn ký sinh chủ yếu ở ruột non người. Hai loài gây bệnh thường gặp là Ancylostoma duodenale và Necator americanus. Sau khi xâm nhập cơ thể, ấu trùng phát triển qua nhiều giai đoạn, cuối cùng trưởng thành trong ruột non và bám vào niêm mạc để hút máu.
Tình trạng nhiễm giun móc kéo dài có thể gây mất máu mạn tính qua đường tiêu hóa, thiếu máu thiếu sắt, mệt mỏi, suy nhược và giảm khả năng lao động. Khi thiếu máu nặng, người bệnh có thể xuất hiện biểu hiện chóng mặt, da xanh, hồi hộp hoặc khó thở.
Đáng chú ý, người nhiễm giun móc đôi khi không có triệu chứng tiêu hóa rõ ràng. Một số trường hợp chỉ được phát hiện khi đi khám vì thiếu máu kéo dài hoặc tình cờ ghi nhận trong quá trình thăm dò tiêu hóa.
Nội soi có thể giúp phát hiện giun trong tá tràng nhưng không phải phương pháp tầm soát thường quy bệnh giun móc. Xét nghiệm phân tìm trứng giun là phương pháp quan trọng để xác định tình trạng nhiễm bệnh.
Bên cạnh đó, người bệnh cần được đánh giá công thức máu và tình trạng thiếu sắt khi cần thiết.
Khác với nhiều loại giun đường ruột lây truyền chủ yếu qua đường ăn uống, giun móc thường xâm nhập cơ thể qua da khi con người tiếp xúc trực tiếp với đất có chứa ấu trùng gây nhiễm.
Những người thường xuyên đi chân đất, làm vườn, làm ruộng hoặc lao động trên nền đất có nguy cơ ô nhiễm phân người có thể đối mặt với nguy cơ nhiễm giun. Điều kiện vệ sinh môi trường không đảm bảo, không sử dụng nhà vệ sinh hợp vệ sinh cũng làm tăng nguy cơ phát tán mầm bệnh.
Sau khi xuyên qua da, ấu trùng theo hệ tuần hoàn đến phổi, di chuyển lên đường hô hấp rồi được nuốt xuống đường tiêu hóa. Tại ruột non, chúng phát triển thành giun trưởng thành.
Vì vậy, nhiễm giun móc vẫn có thể xảy ra ở những người có thói quen ăn uống tương đối hợp vệ sinh nhưng thường xuyên tiếp xúc trực tiếp với đất nhiễm ấu trùng.
Để phòng bệnh, người dân cần mang giày dép khi đi lại, làm vườn hoặc lao động trên đất, tránh để da tiếp xúc trực tiếp với môi trường có nguy cơ ô nhiễm. Đồng thời, cần rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và sau khi tiếp xúc với đất.
Người dân nên ăn chín, uống chín, rửa sạch rau củ quả, sử dụng nguồn nước an toàn; không phóng uế bừa bãi hoặc dùng phân tươi chưa qua xử lý để bón cây trồng. Việc xử lý chất thải đúng cách góp phần hạn chế phát tán mầm bệnh ra môi trường.
Bên cạnh đó, tẩy giun cần thực hiện theo hướng dẫn của Bộ Y tế, chương trình y tế địa phương và tư vấn của nhân viên y tế, phù hợp với độ tuổi, nguy cơ nhiễm bệnh và tình trạng sức khỏe.
Bác sĩ Khanh lưu ý người dân nên đi khám nếu thường xuyên mệt mỏi không rõ nguyên nhân, da xanh, niêm mạc nhợt, chóng mặt, hồi hộp, khó thở khi gắng sức hoặc đau bụng kéo dài. Những trường hợp xét nghiệm phát hiện thiếu máu, thiếu sắt nhưng chưa rõ nguyên nhân cũng cần được đánh giá thêm.
Đặc biệt, ở người lớn tuổi, thiếu máu thiếu sắt cần được thăm khám đầy đủ để tìm nguyên nhân, trong đó có các bệnh lý đường tiêu hóa gây mất máu. Không nên mặc định mọi trường hợp thiếu máu đều do nhiễm giun.
