Khẩn trương tu bổ nhà cổ xuống cấp ở làng cổ Lộc Yên

Nhiều nhà cổ ở làng Lộc Yên bị xuống cấp. Ảnh: ALĂNG NGƯỚC

Nhiều nhà cổ xuống cấp

Xã Thạnh Bình hiện có 2 di tích cấp quốc gia gồm: Nhà lưu niệm cụ Huỳnh Thúc Kháng và làng cổ Lộc Yên, cùng 6 di tích cấp tỉnh. Trong đó, làng cổ Lộc Yên được xem là một trong những quần thể nhà cổ tiêu biểu còn lưu giữ nhiều giá trị kiến trúc truyền thống đặc sắc của vùng trung du xứ Quảng.

Ông Nguyễn Đình Tứ, Phó Chủ tịch UBND xã Thạnh Bình cho biết, tại làng cổ Lộc Yên hiện còn 8 ngôi nhà từ 80-150 năm tuổi. Nhiều ngôi nhà vẫn giữ được hệ khung gỗ, hoa văn chạm trổ tinh xảo cùng không gian nhà vườn đặc trưng. Qua thời gian dài chịu tác động của thời tiết, nhiều công trình hư hỏng nặng. Đáng lo ngại nhất là nhà cổ Nguyễn Ngọc Anh (do ông Nguyễn Công Đẳng chủ sở hữu), một trong những ngôi nhà cổ tiêu biểu còn lại tại địa phương.

Trước thực trạng trên, UBND xã Thạnh Bình kiến nghị UBND thành phố hỗ trợ kinh phí để tu bổ, sửa chữa các di tích, nhà cổ trên địa bàn. Ngày 15/5/2026, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch có văn bản báo cáo UBND thành phố về việc hỗ trợ tu bổ cấp thiết nhà cổ Nguyễn Ngọc Anh thuộc Di tích quốc gia Làng cổ Lộc Yên. Qua kiểm tra thực tế, cơ quan chuyên môn đánh giá công trình đang xuống cấp nghiêm trọng, nhiều cấu kiện gỗ chịu lực hư hỏng nặng, có nguy cơ mất an toàn trong mùa mưa bão sắp tới.

Anh Nguyễn Công Huy cho biết, gia đình buộc tháo dỡ một vài hạng mục bị hư hỏng nặng của ngôi nhà cổ. Ảnh: ALĂNG NGƯỚC

Ngoài ra, ngành chức năng ghi nhận hệ mái ngói võng, thấm dột, rêu mốc; nhiều thanh kèo bị mối mọt, mục nát, cong võng, gãy sụp cục bộ. Một số cột gỗ xuất hiện tình trạng mục ruỗng, rỗng lõi, nứt dọc thân cột, ảnh hưởng trực tiếp đến kết cấu chịu lực của công trình. Không gian thờ tự và các cấu kiện trang trí bên trong nhà cổ, trong đó hai phên lụa đã bị đổ sập, gia đình phải tháo dỡ một số cấu kiện gỗ, di dời đồ thờ ra bên ngoài để bảo đảm an toàn.

Anh Nguyễn Công Huy (cháu nội của cụ Nguyễn Ngọc Anh) cho biết, gia đình từng nhiều lần sửa chữa tạm thời nhưng gặp khó khăn về kinh phí và cơ chế hỗ trợ bảo tồn sau khi làng cổ Lộc Yên được công nhận di tích quốc gia vào tháng 9/2019. “Gia đình mong muốn thành phố sớm có cơ chế hỗ trợ phù hợp để khôi phục, gìn giữ giá trị ngôi nhà cổ đã hư hỏng nhiều năm nay”, anh Huy chia sẻ.

Theo cơ quan chuyên môn, công trình hiện ở tình trạng nguy hiểm và cần sớm triển khai tu sửa nhằm chống xuống cấp, bảo đảm an toàn và giữ gìn giá trị di tích.

Nhiều hạng mục nhà cổ bị mục, hư hỏng nghiêm trọng. Ảnh: ALĂNG NGƯỚC

Cần sớm tháo gỡ khó khăn

Ông Nguyễn Đình Tứ thông tin, thời gian qua địa phương triển khai nhiều giải pháp bảo tồn cảnh quan làng cổ, phát huy giá trị di tích gắn với phát triển du lịch cộng đồng. Tuy nhiên, công tác bảo tồn và phát triển du lịch vẫn còn gặp khó khăn. Nhiều nhà cổ xuống cấp nhưng việc trùng tu còn vướng do chưa có cơ chế hỗ trợ phù hợp. Hạ tầng giao thông trong khu vực chưa đồng bộ, nhiều tuyến đường nội bộ còn nhỏ hẹp.

Tại buổi làm việc mới đây về tình hình thực hiện giải phóng mặt bằng dự án Phát huy giá trị di tích Nhà lưu niệm cụ Huỳnh Thúc Kháng và các nhiệm vụ trên lĩnh vực văn hóa - thể thao, du lịch, y tế trên địa bàn xã, đại diện UBND xã Thạnh Bình tiếp tục kiến nghị thành phố hỗ trợ kinh phí để trùng tu các di tích, nhà cổ đang xuống cấp. Đồng thời đề nghị đầu tư nâng cấp mặt đường, mở rộng lề đường tại một số tuyến giao thông nội bộ trong khu vực làng cổ, nhằm tạo điều kiện phát triển du lịch cộng đồng.

Liên quan đến kiến nghị hỗ trợ kinh phí tu bổ nhà cổ hư hại tại làng cổ Lộc Yên, trong cuộc họp với lãnh đạo xã Thạnh Bình vừa qua, Phó Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Thị Anh Thi cho biết, UBND thành phố đã giao Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tham mưu phương án hỗ trợ tu bổ, nâng cấp các công trình xuống cấp; đồng thời lấy ý kiến Sở Tài chính để sớm báo cáo UBND thành phố xem xét, quyết định.

Cột chính nhà cổ của ông Đồng Viết Mão tại làng Lộc Yên bị mục rỗng nhiều năm, có nguy cơ đổ sập. Ảnh: ALĂNG NGƯỚC

Theo đề xuất của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, UBND xã Thạnh Bình được giao làm chủ đầu tư dự án tu sửa cấp thiết đối với nhà cổ Nguyễn Ngọc Anh. Tổng mức kinh phí hỗ trợ dự kiến không quá 2 tỷ đồng, chủ sở hữu di tích đối ứng khoảng 30% tổng kinh phí thực hiện. Cùng với việc tu bổ các công trình xuống cấp, ngành chức năng đề nghị rà soát tổng thể hiện trạng làng cổ Lộc Yên để xây dựng phương án bảo tồn, phát huy giá trị di tích gắn với phát triển du lịch cộng đồng.

Từng tu bổ nhà cổ bằng gỗ mít nguyên bản

Năm 2013, từ nguồn kinh phí hỗ trợ của UBND tỉnh Quảng Nam (cũ), ngôi nhà cổ của gia đình ông Nguyễn Đình Hoan tại làng Lộc Yên được hỗ trợ tu bổ. Trong đợt tu bổ này, nhiều hạng mục như đòn tay, rui gỗ, kẻ hồi, kẻ góc, mái ngói… được thay mới. Đáng chú ý, toàn bộ cấu kiện thay thế đều sử dụng gỗ mít, đúng với chất liệu nguyên bản của công trình; góp phần bảo tồn giá trị kiến trúc truyền thống của ngôi nhà cổ.