Khánh Hòa đánh thức tiềm năng du lịch làng nghề

Từ những sản phẩm thủ công truyền thống, nhiều làng nghề ở Khánh Hòa đang trở thành điểm đến hấp dẫn với du khách thông qua các hoạt động trải nghiệm thực tế. Khi nghề truyền thống được kết nối với du lịch, những giá trị văn hóa bản địa không chỉ được lan tỏa mà còn tạo ra nguồn sinh kế thiết thực cho cộng đồng.

Khai thác giá trị nghề truyền thống, tạo sinh kế bền vững

Thay vì chỉ trưng bày sản phẩm sẵn có, thời gian gần đây, nhiều cơ sở làng nghề ở Khánh Hòa đã chủ động mở rộng không gian, đưa du khách trở thành một phần của quy trình sáng tạo thủ công. Cụ thể, tại Hợp tác xã (HTX) gốm Chăm Bàu Trúc (xã Ninh Phước), du khách đến tham quan được trực tiếp nhào nặn, tạo hình sản phẩm dưới sự hướng dẫn tận tình của các nghệ nhân bản địa.

Theo Giám đốc Hợp tác xã Phú Hữu Minh Thuần, sức hút từ mô hình trải nghiệm thực tế đã giúp lượng khách tăng trưởng rõ rệt, có thời điểm cao điểm đón tới 1.500 lượt khách mỗi ngày. Không chỉ bán gốm, người dân thôn Bàu Trúc còn có thêm nguồn thu ổn định từ việc biểu diễn văn nghệ, chơi nhạc cụ truyền thống và thuyết minh du lịch.

Tương tự, Làng nghề Trường Sơn (phường Nha Trang) hiện khai thác gần 20 loại hình thủ công như dệt chiếu, làm mành ốc, tranh cát, đan lưới... Để phù hợp với quỹ thời gian của khách tham quan, các nghệ nhân đã khéo léo chắt lọc những công đoạn đặc trưng, ngắn gọn nhưng vẫn giữ trọn vẹn tinh hoa của nghề. Với hơn 80.000 lượt khách đón tiếp từ đầu năm 2026 đến nay, các sản phẩm nhỏ gọn như quạt cói, móc khóa... không chỉ phục vụ trải nghiệm tại chỗ, mà còn trở thành mặt hàng lưu niệm hút khách, mở rộng đầu ra cho người lao động.

Nghệ nhân làng gốm Chăm Bàu Trúc trình diễn làm gốm phục vụ khách tham quan. Ảnh: Thanh Mai

Nghệ nhân làng gốm Chăm Bàu Trúc trình diễn làm gốm phục vụ khách tham quan. Ảnh: Thanh Mai

Với làng nghề Nha Trang Xưa (phường Nam Nha Trang) lại chọn cách tiếp cận giải quyết "điểm nghẽn" mặt bằng, công cụ và nguyên liệu cho người làm nghề. Đơn vị đã đầu tư khu vực làm nghề chuyên biệt cho hơn 10 nghề (sơn mài, làm gốm, may áo dài, dệt chiếu...), tạo điều kiện để nghệ nhân vừa sản xuất vừa trình diễn, hướng dẫn du khách. Hiện tại, cơ sở đang tạo việc làm ổn định với đầy đủ chế độ tiền lương, BHXH, BHYT cho hơn 70 lao động địa phương.

Chia sẻ về vấn đề này, Giám đốc điều hành đơn vị Nguyễn Thị Ngọc Ánh cho biết: nếu như trước đây doanh thu chủ yếu dựa vào ẩm thực, thì nay mảng văn hóa và làng nghề đã vươn lên trở thành nguồn thu trọng yếu, giúp nghệ nhân có thêm thu nhập từ hoa hồng bán sản phẩm và tiền thưởng.

Hoàn thiện cơ chế, lấy cộng đồng làm chủ thể

Đánh giá về xu hướng này, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Khánh Hòa Thái Thị Lệ Hằng cho rằng, việc khai thác hoạt động nghề thủ công vào du lịch không chỉ là hướng phát triển kinh tế mà còn là giải pháp bảo tồn các giá trị văn hóa địa phương. Thực tế tại các điểm sáng như Làng gốm Chăm Bàu Trúc, làng nghề xoi trầm hương Vạn Thắng, làng dệt thổ cẩm Mỹ Nghiệp... cho thấy, khi người dân vừa sản xuất vừa tổ chức đón khách tham quan, trải nghiệm thì thu nhập của nghệ nhân, thợ thủ công và các hộ làm nghề được cải thiện rõ rệt.

Tuy nhiên, bà Thái Thị Lệ Hằng cũng thẳng thắn nhìn nhận hiệu quả phát triển du lịch tại các làng nghề hiện vẫn chưa đồng đều; một số nơi còn thiếu hạ tầng đón khách như bãi đỗ xe, khu vệ sinh, khu trưng bày và trải nghiệm; sự liên kết với doanh nghiệp lữ hành chưa chặt chẽ, sản phẩm trải nghiệm chưa phong phú và chưa được chuẩn hóa.

Để tháo gỡ những tồn tại này, trong thời gian tới, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Khánh Hòa sẽ triển khai các giải pháp cụ thể nhằm đưa làng nghề truyền thống trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng, bảo đảm lợi ích kinh tế đi đôi với bảo tồn giá trị văn hóa. Theo đó, Đề án phát triển du lịch cộng đồng giai đoạn 2026 - 2030 xác định hành lang "Đồng bằng - Làng nghề" là 1 trong 3 hành lang ưu tiên, tập trung thí điểm và nhân rộng các mô hình du lịch cộng đồng văn hóa Chăm - làng gốm Bàu Trúc, làng nghề xoi trầm hương Vạn Thắng, cùng các điểm trải nghiệm dệt vải, đúc đồng, làm muối...

Du khách tham quan Làng nghề Trường Sơn, phường Nha Trang. Ảnh: Làng nghề Trường Sơn

Du khách tham quan Làng nghề Trường Sơn, phường Nha Trang. Ảnh: Làng nghề Trường Sơn

Bên cạnh việc hỗ trợ xây dựng các sản phẩm chuyên sâu như chương trình "Một ngày làm nghệ nhân", homestay nhà truyền thống, tour trải nghiệm kết hợp ẩm thực và nghệ thuật dân gian, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Khánh Hòa sẽ tham mưu chính sách hỗ trợ vốn, tín dụng ưu đãi để các hộ cải tạo không gian sản xuất, nâng cấp hạ tầng vệ sinh, đường vào và khu trưng bày. Người dân và nghệ nhân cũng sẽ được tập huấn kỹ năng đón khách, giao tiếp, bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm, giới thiệu câu chuyện nghề và khuyến khích truyền nghề cho thế hệ trẻ; đồng thời thúc đẩy doanh nghiệp lữ hành kết nối tour, tuyến đưa khách về làng nghề.

Khẳng định quan điểm xuyên suốt trong quá trình triển khai, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Khánh Hòa Thái Thị Lệ Hằng nhấn mạnh, người dân là chủ thể và được hưởng lợi trực tiếp từ hoạt động du lịch thì vấn đề bảo tồn, phát huy giá trị nghề thủ công truyền thống mới thực sự bền vững. Phát triển du lịch làng nghề cần gắn với gìn giữ không gian văn hóa, phát huy vai trò của nghệ nhân, cộng đồng địa phương và tạo sinh kế, thu nhập cho người dân là điều hết sức cần thiết.

Thanh Mai

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân: https://daibieunhandan.vn/khanh-hoa-danh-thuc-tiem-nang-du-lich-lang-nghe-10443665.html