Khánh Hòa tạo dựng sức hấp dẫn của điểm đến để phát huy 'sức mạnh mềm'

Bãi biển Nha Trang trải dài hút tầm mắt với nước biển xanh trong là nơi thu hút nhiều du khách đến nghỉ dưỡng, vui chơi. (Ảnh: Hoàng Hiếu/TTXVN)

Khánh Hòa đang đứng trước yêu cầu tìm kiếm những động lực tăng trưởng mới để hiện thực hóa mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2030. Bên cạnh lợi thế về biển, du lịch, dịch vụ, công nghiệp và năng lượng, nguồn tài nguyên văn hóa phong phú đang mở ra dư địa để tỉnh phát triển công nghiệp văn hóa, gia tăng sức hấp dẫn của điểm đến và biến sức mạnh mềm thành nguồn lực cho phát triển kinh tế-xã hội.

Biến công nghiệp văn hóa thành động lực tăng trưởng

Sau hợp nhất, không gian văn hóa Khánh Hòa được mở rộng, hội tụ những sắc thái đặc trưng của văn hóa biển, đảo, văn hóa Chăm và văn hóa núi rừng. Tỉnh có 3 di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO ghi danh; 3 di tích quốc gia đặc biệt gồm Tháp Bà Pô Nagar, Tháp Po Klong Garai, Tháp Hòa Lai; 5 bảo vật quốc gia, 28 di tích quốc gia, cùng hệ thống lễ hội, làng nghề, nghệ thuật dân gian và những sản vật gắn với bản sắc địa phương như trầm hương, yến sào.

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Khánh Hòa, 7 tháng của năm 2026, toàn tỉnh ước đón gần 15,1 triệu lượt khách, tăng 38,95% so với cùng kỳ; trong đó khách quốc tế khoảng 5,5 triệu lượt, tăng 67,24%; công suất sử dụng phòng bình quân đạt khoảng 63,4%. Riêng tháng 7, Khánh Hòa đón gần 3,1 triệu lượt khách, tăng hơn 27,5%.

Đặc biệt, quy mô khách lớn, lượng khách quốc tế tăng hơn 67% cho thấy dư địa đáng kể để Khánh Hòa phát triển các sản phẩm văn hóa có khả năng tạo doanh thu như nghệ thuật biểu diễn, điện ảnh, giải trí, thủ công mỹ nghệ, ẩm thực, quà lưu niệm và trải nghiệm di sản. Đây cũng là cơ sở để tỉnh chuyển dần từ khai thác tài nguyên văn hóa phục vụ tham quan sang xây dựng sản phẩm, thương hiệu và chuỗi giá trị công nghiệp văn hóa, gia tăng mức chi tiêu và thời gian lưu trú của du khách.

Gần đây, Festival Biển Nha Trang-Khánh Hòa, Lễ hội Vịnh ánh sáng quốc tế cùng nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật, giải trí được tổ chức đã góp phần quảng bá hình ảnh địa phương. Tuy nhiên, để văn hóa trở thành một ngành tạo giá trị gia tăng, Khánh Hòa cần chuyển từ khai thác tài nguyên sẵn có sang xây dựng sản phẩm, thương hiệu và hệ sinh thái công nghiệp văn hóa.

Thạc sỹ Nguyễn Quốc Việt, Phòng Khoa giáo, Văn hóa-Văn nghệ, Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Khánh Hòa cho rằng, công nghiệp văn hóa của tỉnh hiện chưa phát triển tương xứng với tiềm năng. Hệ sinh thái còn trong giai đoạn hình thành, sản phẩm có thương hiệu và khả năng cạnh tranh ở tầm quốc gia, quốc tế chưa nhiều. Liên kết giữa văn hóa với du lịch, khoa học-công nghệ và doanh nghiệp chưa chặt chẽ; chuyển đổi số, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, thương mại hóa sản phẩm còn khó khăn; nguồn nhân lực chuyên nghiệp còn thiếu.

Như vậy, “điểm nghẽn” không nằm ở việc Khánh Hòa thiếu tài nguyên văn hóa, mà là khả năng chuyển tài nguyên thành sản phẩm, sản phẩm thành thương hiệu và thương hiệu thành giá trị kinh tế.

Lễ hội rực rỡ sắc màu trên đường phố Nha Trang. (Ảnh: Đặng Tuấn/TTXVN)

Theo định hướng phát triển, công nghiệp văn hóa Khánh Hòa phấn đấu tăng trưởng bình quân khoảng 10% trong giai đoạn 2026-2030. Đến năm 2030, các ngành công nghiệp văn hóa được định hướng đóng góp khoảng 4-5% GRDP; hình thành 3-5 sản phẩm, thương hiệu văn hóa đặc trưng có sức lan tỏa trong nước, hướng tới quốc tế; xây dựng không gian sáng tạo, tổ hợp công nghiệp văn hóa mang thương hiệu Khánh Hòa.

Tạo sức hấp dẫn và năng lực cạnh tranh của văn hóa

Có 6 lĩnh vực được ưu tiên phát triển công nghiệp văn hóa gồm: Điện ảnh; nghệ thuật biểu diễn; phần mềm và trò chơi giải trí; quảng cáo; thủ công mỹ nghệ và du lịch văn hóa. Trong đó, cảnh quan biển đảo, di sản và lịch sử có thể trở thành lợi thế thu hút các đoàn làm phim; văn hóa Chăm, Raglai, làng nghề và sản vật địa phương là nguồn chất liệu cho thiết kế, thủ công mỹ nghệ, quà tặng và sản phẩm du lịch. Công nghệ số mở thêm không gian phát triển trò chơi, quảng cáo, truyền thông và nội dung sáng tạo dựa trên lịch sử, văn hóa địa phương.

Thạc sỹ Nguyễn Thị Thanh Huyền, Phó Hiệu trưởng Trường Chính trị tỉnh Khánh Hòa cho rằng, phát huy sức mạnh mềm của văn hóa có ý nghĩa trực tiếp đối với việc thực hiện các mục tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030. Sức mạnh văn hóa không chỉ được thể hiện bằng số lượng di tích hay quy mô lễ hội. Quan trọng hơn là khả năng tạo dựng hình ảnh, bản sắc, sức hấp dẫn của địa phương; củng cố đồng thuận xã hội, xây dựng môi trường sống và kinh doanh văn minh, đồng thời gia tăng giá trị cho du lịch, dịch vụ và các ngành kinh tế.

Vì vậy, phát triển công nghiệp văn hóa phải giải quyết hài hòa hai yêu cầu, đó là: Tạo ra giá trị kinh tế nhưng không thương mại hóa đơn thuần di sản; khai thác các giá trị truyền thống nhưng phải bảo tồn bản sắc, trao truyền cho thế hệ sau. Đặc biệt, cộng đồng đang sở hữu và thực hành di sản cần được tham gia, hưởng lợi từ quá trình khai thác giá trị văn hóa.

Thạc sỹ Trần Thị Thu Hường, Phó Trưởng khoa Xây dựng Đảng, Trường Chính trị tỉnh Khánh Hòa chia sẻ, với địa phương có tốc độ đô thị hóa nhanh, lượng khách du lịch lớn, giao lưu quốc tế ngày càng sâu rộng như Khánh Hòa, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, củng cố giá trị cộng đồng và ý thức chấp hành pháp luật cũng chính là tạo môi trường ổn định cho phát triển.

Theo Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Khánh Hòa Nguyễn Thanh Hà, tỉnh xác định phát huy giá trị di sản gắn với xây dựng sản phẩm, thương hiệu văn hóa đặc trưng; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; hình thành các mô hình đột phá về công nghiệp văn hóa, giải trí, kinh tế đêm, không gian sáng tạo và chuỗi sự kiện văn hóa, nghệ thuật, thể thao quy mô quốc gia, quốc tế. Tỉnh hướng tới chuyển hóa tiềm năng văn hóa thành nguồn lực phát triển, nâng cao sức cạnh tranh và xây dựng bản sắc riêng.

Một yêu cầu quan trọng là thay đổi cách tiếp cận từ phát triển những sự kiện, sản phẩm riêng lẻ sang xây dựng hệ sinh thái công nghiệp văn hóa. Các chỉ tiêu về doanh thu, việc làm, đóng góp của từng lĩnh vực cần được lượng hóa. Di sản và bản sắc phải được kết nối với thiết kế, công nghệ, doanh nghiệp và thị trường.

Thi lắc thúng nam một người tại Hội thi bơi thúng, lắc thúng trong khuôn khổ Festival Biển Nha Trang. (Ảnh: Thanh Hà/TTXVN)

Cùng với số hóa di sản, Khánh Hòa có thể tăng ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, thực tế ảo trong quảng bá, trải nghiệm văn hóa; hình thành các không gian sáng tạo, thúc đẩy hợp tác công-tư và hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp trong lĩnh vực văn hóa. Bên cạnh đó, nguồn nhân lực cũng cần mở rộng từ nghệ nhân, nghệ sỹ sang nhà thiết kế, nhà sản xuất, chuyên gia công nghệ, quản trị thương hiệu và những người có khả năng thương mại hóa sản phẩm sáng tạo.

Khát vọng trở thành thành phố trực thuộc Trung ương đang đặt ra yêu cầu mới đối với văn hóa Khánh Hòa. Bởi khi hình thành được chuỗi liên kết giữa di sản-sáng tạo-công nghệ-doanh nghiệp-du lịch-thị trường, công nghiệp văn hóa có thể trở thành một động lực tăng trưởng mới. Đây cũng là con đường để Khánh Hòa phát triển hiện đại nhưng vẫn giữ được bản sắc, biến chiều sâu văn hóa thành sức hấp dẫn và năng lực cạnh tranh; qua đó sớm hiện thực hóa mục tiêu đặt ra vào năm 2030./.