Khánh Hòa: Thúc đẩy ứng dụng khoa học và công nghệ vào phát triển kinh tế biển

Phường Nam Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa. (Ảnh: Nguyễn Thành/TTXVN)

Khánh Hòa là địa phương có dải bờ biển dài nhất nước với tổng chiều dài hơn 490 km cùng hơn 200 đảo lớn, nhỏ. Để phát huy lợi thế về biển, Khánh Hòa đang đẩy mạnh ứng dụng khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào các ngành kinh tế biển. Từ nuôi biển (cách gọi vắn tắt của nuôi trồng thủy sản trên biển), đóng tàu đến cảng biển, logistics, du lịch..., công nghệ đang góp phần nâng cao năng suất, giảm phát thải, tạo ra những giá trị mới, qua đó từng bước hình thành nền kinh tế biển xanh, hiện đại và bền vững.

Nuôi biển công nghệ cao

Tỉnh Khánh Hòa đẩy mạnh áp dụng công nghệ hiện đại trong đánh bắt xa bờ (như nghề lưới vây, lưới chụp, nghề câu) và nuôi biển công nghệ cao, gắn với bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

Trong đó, tỉnh là một trong những địa phương tiên phong triển khai thành công thí điểm mô hình nuôi biển công nghệ cao tại vùng biển mở, phát triển công nghệ nuôi biển hiện đại nhằm giảm áp lực lên vùng bờ. Tỉnh đồng thời đang triển khai Đề án Nuôi biển công nghệ cao, sử dụng lồng nhựa HDPE, hệ thống tạo vi khí hậu nhân tạo và thiết bị quan trắc nước tự động để hạn chế dịch bệnh và ô nhiễm.

Hoạt động nuôi trồng, khai thác và vận chuyển thủy sản tại Khánh Hòa. (Ảnh: Khánh Hòa/TTXVN)

Đến nay, kinh tế biển và ven biển của Khánh Hòa đã đóng góp đến 80% GRDP của tỉnh; kim ngạch xuất khẩu thủy sản chiếm khoảng 44,8% giá trị xuất khẩu của tỉnh, đưa Khánh Hòa trở thành 1 trong 5 tỉnh xuất khẩu thủy sản mạnh trong cả nước.

Trong giai đoạn 2026-2029, tỉnh dành 59,2 tỷ đồng hỗ trợ người dân chuyển đổi lồng bè nuôi biển sang lồng công nghệ cao. Chính sách được kỳ vọng tạo thêm động lực thúc đẩy nuôi biển hiện đại, giảm thiệt hại do thiên tai, từng bước nâng cao hiệu quả và hướng đến phát triển bền vững.

Ứng dụng công nghệ tiên tiến trong ứng phó với biến đổi khí hậu và bảo tồn hệ sinh thái biển

Khánh Hòa đẩy mạnh nghiên cứu và ứng dụng các giải pháp công nghệ về hải dương học để phát triển kinh tế biển cho các vùng kinh tế trọng điểm của tỉnh; Nghiên cứu ứng dụng các giải pháp công nghệ tiên tiến phục vụ ứng phó với biến đổi khí hậu và nước biển dâng đối với kết cấu hạ tầng ven biển ở tỉnh; đối với hệ sinh thái biển đặc trưng để phục vụ phát triển du lịch bền vững.

Thời gian qua, Khánh Hòa đã thực hiện theo dõi hệ sinh thái và dữ liệu biển bằng các công nghệ mới. Những tiến bộ của khoa học-công nghệ được đưa vào giám sát môi trường biển, công nghệ viễn thám, hệ thống thông tin địa lý (GIS) và mạng cảm biến bước đầu hình thành ở một số dự án nghiên cứu và hợp tác quốc tế.

San hô - “lá chắn” tự nhiên bảo vệ bờ biển và là ngôi nhà của hàng ngàn loài sinh vật biển. (Ảnh: Khánh Hòa/TTXVN)

Trong công tác giám sát môi trường biển, Khánh Hòa triển khai nhiều hoạt động khảo sát, theo dõi hệ sinh thái rạn san hô gắn với thu thập dữ liệu phục vụ quản lý và bảo tồn.

Các hoạt động khảo sát này cung cấp dữ liệu thực địa quan trọng, làm cơ sở khoa học cho đánh giá hiện trạng môi trường và đề xuất các giải pháp quản lý, bảo vệ hệ sinh thái biển. Khánh Hòa tăng cường năng lực quan trắc môi trường, đặc biệt là tại các khu, cụm công nghiệp, nguồn nước thải và vùng ven biển.

Để tiếp tục thực hiện Kế hoạch tổng thể phục hồi vịnh Nha Trang, trong đó có phục hồi rạn san hô, Ủy ban Nhân dân tỉnh Khánh Hòa đã giao Sở Khoa học và Công nghệ tổ chức thẩm định nhiệm vụ “tạo vườn ươm cung cấp nguồn giống san hô tạo rạn để phục hồi và tái tạo hệ sinh thái rạn san hô ở vịnh Nha Trang”;...

Phát triển du lịch, logistics, công nghiệp thông minh

Đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý du lịch biển đảo, tối ưu hóa chuỗi dịch vụ logistics cảng biển và kết nối hạ tầng giao thông ven biển.

Du lịch biển, đảo tiếp tục là ngành kinh tế mũi nhọn. Năm 2025, Khánh Hòa đón khoảng 16,4 triệu lượt khách, trong đó có 5,5 triệu lượt khách quốc tế, tổng thu du lịch đạt khoảng 67 nghìn tỷ đồng. Không gian biển còn được hỗ trợ bởi hệ thống cảng nước sâu, Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh và mạng lưới giao thông liên vùng hiện đại ngày càng hoàn thiện. Các cảng Bắc Vân Phong, Nam Vân Phong, Cà Ná tạo thêm dư địa phát triển công nghiệp, dịch vụ cảng biển, logistics công nghệ cao.

Dự án Cảng biển tổng hợp Cà Ná sẽ tạo trợ lớn cho thu hút đầu tư và phát triển của dự án Khu Công nghiệp Cà Ná, xã Cà Ná (Khánh Hòa). (Ảnh: Công Thử/TTXVN)

Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh và Chương trình hành động số 34-CTr/TW ngày 28/7/2026 của Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy khai thác sang quản trị biển hiện đại; lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nguồn nhân lực chất lượng cao làm động lực phát triển quốc gia biển mạnh.

Với Khánh Hòa, yêu cầu ấy càng rõ khi không gian biển được mở rộng. Muốn quản trị tốt không gian biển, trước hết phải có dữ liệu đầy đủ, thống nhất và được cập nhật. Trên cơ sở đó, các hoạt động nuôi biển, du lịch, cảng biển, năng lượng, bảo tồn có thể được bố trí hợp lý, hạn chế chồng lấn, giảm xung đột lợi ích và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Cùng với quản trị hiện đại là yêu cầu đưa khoa học, công nghệ trở thành động lực của kinh tế biển. Việc triển khai đề án thành lập Trung tâm nghiên cứu quốc gia về công nghệ đại dương tại Khánh Hòa mở ra hướng phát triển mới, tạo điều kiện để địa phương tiếp cận, ứng dụng và làm chủ những công nghệ phục vụ hàng hải, sinh học biển, nuôi biển công nghiệp và bảo vệ môi trường.

Thời gian tới, tỉnh tập trung xây dựng bản đồ dữ liệu kinh tế biển và đô thị biển, tạo nền tảng cho quản lý, quy hoạch dựa trên dữ liệu; thúc đẩy cảng số, logistics số và hình thành cụm cảng-logistics-công nghiệp. Mục tiêu cuối cùng là để Khoa học-công nghệ tạo ra giá trị mới, nâng sức cạnh tranh và đưa Khánh Hòa trở thành trung tâm kinh tế biển hiện đại quốc gia, dựa trên công nghệ và dữ liệu.