'Khát' nước sạch từ vùng núi A Lưới xuống đến Lăng Cô

Những ngày tháng 6, nắng nóng gay gắt phủ khắp các xã miền núi A Lưới. Dọc các khe suối, lượng nước giảm rõ rệt, nhiều đoạn chỉ còn những dòng chảy nhỏ len lỏi qua các ghềnh đá. Tại thôn Ca Cú 2, xã A Lưới 1, nhiều năm nay, người dân vẫn sử dụng nguồn nước tự chảy được dẫn từ các khe suối về nhà qua hệ thống đường ống tạm. Mùa mưa, nước sông, suối chảy mạnh nên thường đục ngầu; mùa hè thì suối cạn dẫn đến thiếu nước.

HueWACO sử dụng xe bồn cấp nước sạch lưu động cho người dân ở các khu vực đang thiếu nước. Ảnh: CTV

Người dân vùng cao chờ… nước sạch

Chị Nguyễn Thị Hồng Phượng, đồng bào Cơ Tu sinh sống tại thôn Ca Cú 2 chia sẻ rằng, mùa mưa còn có thể hứng nước nhưng mùa nắng thì tình trạng thiếu nước kéo dài, giếng đào và khe suối khô cạn nên nước chảy nhỏ giọt, bà con gặp nhiều khó khăn trong sinh hoạt. “Tôi và bà con nơi đây rất mong được các cấp quan tâm đầu tư hệ thống nước sạch để có nguồn nước ổn định. Nước tự chảy hiện nay vừa thiếu vừa không bảo đảm an toàn”, chị Phượng bày tỏ.

Hiện chỉ có sáu trong tổng số 19 thôn của xã A Lưới 1 được tiếp cận nguồn nước sạch hợp vệ sinh, còn phần lớn hộ dân vẫn phụ thuộc vào nước tự chảy hoặc nước giếng đào. Tình trạng thiếu nước sinh hoạt cũng đang diễn ra tại nhiều khu vực thuộc xã A Lưới 4. Những chiếc giếng đào vốn là nguồn cung cấp nước chính cho nhiều hộ dân nay liên tục xuống thấp khi nắng nóng kéo dài. Trong tổng số gần 2.700 hộ dân của xã A Lưới 4, mới chỉ có hơn 640 hộ được tiếp cận hệ thống cấp nước tập trung; còn lại vẫn phải sử dụng nước từ các công trình tự chảy hoặc tự dẫn nước từ khe suối về nhà.

Không chỉ đối mặt với nguy cơ thiếu nước, người dân vùng cao A Lưới còn phải sử dụng nguồn nước chất lượng chưa bảo đảm. Hiện nay, phần lớn các công trình cấp nước tự chảy tại địa phương chỉ được xử lý sơ bộ trước khi dẫn đến các hộ dân. Sau những đợt mưa lũ, nhiều công trình xuống cấp, hư hỏng, khiến nguồn nước dễ bị ô nhiễm và việc cấp nước thường xuyên bị gián đoạn.

Theo đại diện xã A Lưới 4, các công trình nước sinh hoạt hiện có chủ yếu được đầu tư theo các chương trình hỗ trợ trước đây và do cộng đồng quản lý. Tuy góp phần giải quyết nhu cầu trước mắt nhưng chưa thể thay thế hệ thống cấp nước sạch tập trung. Hiện nay, tỷ lệ người dân của xã được sử dụng nước sạch từ hệ thống cấp nước tập trung mới đạt khoảng 24%, còn 76% dân số vẫn đang sử dụng nước tự chảy. Thực trạng này không chỉ ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt mà còn tiềm ẩn nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng, nhất là tại các khu vực vùng xa.

Cán bộ thôn ở xã A Lưới 4 (TP Huế) phải thường xuyên vệ sinh đập chứa nước để đảm bảo nguồn nước tự chảy cấp về cho người dân. Ảnh: N.LINH

Cần những giải pháp lâu dài

Từ năm 2023, tỉnh Thừa Thiên Huế, nay là TP Huế đã có nghị quyết về điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án cấp nước nông thôn giai đoạn 2021-2025, trong đó có hạng mục nâng cấp, mở rộng mạng lưới cấp nước sạch tại các xã vùng cao Hương Phong, Lâm Đớt của huyện A Lưới cũ, nay thuộc xã A Lưới 4. Tuy nhiên đến nay, dự án vẫn chưa được triển khai và người dân đang tiếp tục chờ nước sạch. Xã A Lưới 4 cũng đã kiến nghị đến các cấp về nội dung này.

Ông Dương Quý Dương, Tổng Giám đốc Công ty CP cấp nước Huế (HueWACO) thông tin, đơn vị đang phối hợp với các Sở, ngành liên quan xây dựng phương án đầu tư hai dự án mở rộng mạng lưới cấp nước cho các xã A Lưới 1 đến A Lưới 5 với tổng kinh phí dự kiến khoảng 70 tỉ đồng. Khi các dự án hoàn thành, tỷ lệ người dân được sử dụng nước sạch tại khu vực này dự kiến sẽ đạt trên 83%, góp phần giải quyết căn bản tình trạng thiếu nước sinh hoạt kéo dài nhiều năm qua. “Chúng tôi đang phối hợp với các Sở, ngành để hoàn thiện phương án đầu tư, xác định rõ nguồn vốn từ doanh nghiệp và ngân sách nhằm sớm triển khai dự án”, ông Dương cho biết.

Không chỉ khu vực các xã vùng cao, tình trạng thiếu nước sạch cũng là vấn đề ở xã Chân Mây - Lăng Cô, địa bàn đang tập trung nhiều dự án về lĩnh vực công nghiệp, dịch vụ, du lịch. Theo HueWACO, nắng nóng kéo dài cùng sự suy giảm nguồn nước tự nhiên đã khiến nguồn cung nước cho Nhà máy nước Chân Mây giảm mạnh. Công suất thiết kế của nhà máy đạt 12.000m3/ ngày nhưng tổng lưu lượng từ các nguồn cấp hiện chỉ còn khoảng 9.100mm3/ngày, giảm gần 25%, trong khi đó nhu cầu sử dụng nước của người dân và doanh nghiệp, cơ sở sản xuất ngày càng tăng.

Để chủ động ứng phó với tình huống thời tiết cực đoan, HueWACO đã khẩn trương lắp đặt và vận hành liên tục hệ thống bơm chuyền từ nhà máy Lộc An ứng cứu đến khu vực Chân Mây - Lăng Cô với hơn 5 trạm tăng áp, bổ sung thêm cho khu vực từ 1.700-2.000m3/ngày đêm. Mới đây, ông Nguyễn Khắc Toàn, Chủ tịch UBND TP Huế và các đơn vị đã có buổi kiểm tra thực tế công tác vận hành, cung cấp nước sạch tại xã Chân Mây - Lăng Cô. Chủ tịch UBND TP Huế yêu cầu đơn vị cấp nước chủ động xây dựng các phương án bảo đảm cấp nước an toàn, liên tục cho người dân và doanh nghiệp; tổ chức trực vận hành 24/24h, sẵn sàng xử lý các sự cố phát sinh, không để xảy ra tình trạng thiếu nước kéo dài.

Lãnh đạo TP Huế cũng yêu cầu khẩn trương đưa vào sử dụng các nguồn nước dự phòng, chuẩn bị đầy đủ vật tư, thiết bị và nhân lực để ứng phó với các tình huống bất lợi; nghiên cứu bố trí các bồn chứa nước cơ động, phương tiện hỗ trợ cấp nước tại những khu vực thiếu nước cục bộ. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng tác động rõ nét, tình trạng nắng nóng kéo dài và suy giảm nguồn nước có thể tiếp tục diễn biến phức tạp. Cùng với các giải pháp cấp bách trước mắt, TP Huế cần đầu tư đồng bộ hệ thống cấp nước sạch, mở rộng mạng lưới đến vùng sâu, vùng xa và bảo đảm nguồn nước bền vững để nâng cao đời sống người dân.