Khát vọng lớn từ cây sâm nhỏ

Tiếp nối vườn cây của ông nội

Năm 1998, Hồ Văn Lượng bắt đầu theo ông nội làm quen với công việc trồng, chăm sóc cây Ngọc linh. Khi đó vị tỷ phú này mới chỉ 7 tuổi. Những hiểu biết từ thuở nhỏ trở thành nền tảng cho công việc sau này. Từ chỗ theo ông, làm cùng ông, anh Lượng dần quen với cây sâm và hiểu để có cây trưởng thành phải bỏ nhiều thời gian, công sức. Vườn cây còn gắn với ký ức gia đình, với người ông đã nuôi dưỡng, chỉ bảo anh trong những năm tháng khó khăn.

Cha mẹ mất khi còn nhỏ, anh Lượng sống cùng ông nội. Học hết lớp 9, anh nghỉ học để chăm lo cho em trai Hồ Văn Lâm, sinh năm 1997. Năm 2006, ông nội qua đời. Phần vườn ông để lại và kinh nghiệm đã học trở thành chỗ dựa để anh tiếp tục làm ăn. Trong hành trình ấy có người vợ cùng chia sẻ công việc. Hai vợ chồng chăm sóc, duy trì và từng bước phát triển vườn.

Anh Hồ Văn Lượng (thứ hai từ trên xuống) giới thiệu cách chăm sóc cây sâm Ngọc linh với cán bộ NHCSXH. Ảnh: Đ. Kiên

Thành quả được gây dựng qua nhiều năm, từ những cây đã có đến việc nhân giống, trồng thêm và bổ sung điều kiện sản xuất; anh Lượng kể, khi mới bắt đầu, anh chỉ mong có 100 cây sâm. Đạt 1.000 cây, anh lại nghĩ đến 10.000 cây. Mỗi mục tiêu hoàn thành mở ra một mục tiêu tiếp theo, dựa trên kinh nghiệm và khả năng tích luỹ của hai vợ chồng.

Những nấc thang ấy cho thấy cách người nông dân tự mở rộng giới hạn của mình. Khi còn ít cây, anh tập trung chăm sóc để giữ và phát triển vườn. Khi có điều kiện hơn, anh tiếp tục đầu tư, nghĩ đến quy mô lớn hơn và những cách làm ăn mới. Hồ Văn Lượng cho biết, thành công của anh không thể không nhắc đến NHCSXH Trà Linh. Năm 2017, anh vay 45 triệu đồng theo chương trình cho vay hộ nghèo; năm 2024 tiếp tục vay 100 triệu đồng theo chương trình giải quyết việc làm. Các khoản vay bổ sung nguồn lực trong quá trình phát triển sản xuất của gia đình.

Nếu Hồ Văn Téo bắt đầu đầu tư trồng sâm từ khoản vay 50 triệu đồng cùng tiền bán trâu, thì ở anh Lượng, vốn vay tiếp tục đồng hành trong những giai đoạn làm ăn sau đó. Với cả hai chàng trai Xơ Đăng, nhu cầu vốn thay đổi theo quy mô sản xuất, nhưng đều được các anh tính toán gắn với công việc và khả năng sử dụng thực tế. Bên cạnh vốn là kinh nghiệm, sức lao động của hai người vợ và quá trình tái đầu tư, là sự khích lệ, động viên của chính quyền, là sự sát cánh trong từng bước đi của NHCSXH Trà Linh. Những yếu tố ấy được tích luỹ, phát triển qua từng năm, giúp các gia đình duy trì vườn và có điều kiện tiến lên phía trước.

Nghĩ xa hơn những mùa bán củ

Vườn sâm phát triển, nhu cầu thị trường cũng tăng lên và công việc của Hồ Văn Lượng cũng nhiều hơn. Ngoài chăm cây, anh phải tính chuyện thuê người, sắp xếp công việc, bảo vệ vườn và bán sản phẩm.

Anh Lượng cho biết, lúc vào vụ cao điểm - thường là những tháng mùa nắng giữa năm, gia đình thuê khoảng 20 - 30 lao động, trả công 6 triệu đồng/người/tháng và lo ba bữa ăn mỗi ngày. Mỗi năm, trung bình gia đình bán khoảng 20 - 30kg sâm củ, thu trên 2 tỷ đồng; lá và hạt cũng cho thu nhập khoảng 800 triệu đồng. Với người trồng, thu hoạch và duy trì sản xuất luôn được tính toán kỹ lưỡng.

Bán cây nào, giữ cây nào, dành bao nhiêu cho nhân giống đều liên quan đến khả năng phát triển vườn trong những năm tiếp theo. Nguồn thu cũng đặt ra trách nhiệm quản lý lớn hơn. Vườn có nhiều cây thì công chăm sóc, tổ chức lao động và bảo vệ càng cần được sắp xếp. Gia đình phải cân đối tiền bán sản phẩm với những khoản tiếp tục đầu tư, bảo đảm công việc được duy trì.

Cũng theo anh Lượng, khách mua sâm chủ yếu ở Hà Nội - những người rất sành trong chọn và sử dụng sâm. Chính họ đã tư vấn cho anh nhiều cách chế biến và bảo quản sâm rất độc đáo. Từ thực tế bán hàng, anh Lượng đang nghĩ đến bước đi mới: thành lập công ty chuyên chế biến sản phẩm từ sâm Ngọc Linh.

Hiện, gia đình anh Lượng đang làm giấy tờ, với những ý tưởng như sản xuất nước uống đóng chai, sâm ngâm mật ong và một số sản phẩm ngâm rượu. Dự định ấy nối tiếp quá trình nhiều năm gắn bó với cây sâm, đồng thời đặt anh trước những yêu cầu mới về tổ chức sản xuất và thị trường. Vì vậy, thành lập công ty là một kế hoạch đang được anh Lượng chuẩn bị kỹ lưỡng.

Cùng với việc làm ăn của gia đình, anh Lượng chia sẻ kinh nghiệm và tạo việc làm cho bà con. Những điều từng được ông nội truyền lại nay có cơ hội tiếp nối qua người cùng làm, người đến học cách chăm sóc vườn. Từ 100 cây đến 1.000 cây, rồi 10.000 cây là câu chuyện về mục tiêu sản xuất. Từ một vườn cây đến dự định công ty là bước phát triển trong suy nghĩ làm ăn. Ở mỗi chặng, anh lại có những việc cần học, những khoản phải tính và những điều kiện phải chuẩn bị. Nhưng quan trọng, trên mỗi chặng đó, luôn có sự đồng hành của NHCSXH và cấp ủy, chính quyền địa phương.

Vườn sâm của ông nội đã giúp anh Hồ Văn Lượng có một nghề để gây dựng cuộc sống. Nay, từ công việc ấy, anh đang tìm cách mở thêm cơ hội cho gia đình và đồng bào cùng làm. Khát vọng lớn hơn vẫn bắt đầu bằng những việc hàng ngày: chăm tốt vườn, giữ nguồn giống, tổ chức sản xuất và chuẩn bị từng bước cho kế hoạch tiếp theo.