Khát vọng phát triển mới và tư duy đột phá

Đáng chú ý, những mục tiêu này không tồn tại đơn lẻ, mà được đặt trong một chỉnh thể tư duy phát triển mới, được cụ thể hóa bằng các nghị quyết quan trọng về kinh tế tư nhân, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế nhà nước.

Điều đó cho thấy sự đổi mới mạnh mẽ, thực chất và có chiều sâu trong tư duy phát triển của Đảng, đáp ứng yêu cầu giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2026-2030 từ 10%/năm trở lên. Ảnh: Quang Thái

Nội dung mới, cốt lõi trong tư duy phát triển

Việc xác định mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2026-2030 từ 10%/năm trở lên, GDP bình quân đầu người đến năm 2030 đạt khoảng 8.500 USD, hướng tới tầm nhìn đến năm 2045 đưa Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao, phản ánh rõ khát vọng phát triển mạnh mẽ và bản lĩnh chiến lược của Việt Nam trong bối cảnh mới.

Điểm đáng chú ý là các mục tiêu này được xác lập trong điều kiện thế giới còn nhiều bất ổn, cạnh tranh chiến lược gia tăng và xu hướng phân mảnh kinh tế toàn cầu ngày càng rõ nét. Trong bối cảnh đó, việc Việt Nam vẫn kiên định đặt mục tiêu tăng trưởng cao cho thấy sự tự tin dựa trên nền tảng nội lực đã được tích lũy, cũng như niềm tin vào khả năng thích ứng và chuyển đổi của nền kinh tế.

Quan trọng hơn, mục tiêu tăng trưởng cao không mang tính duy ý chí, mà gắn chặt với đổi mới mô hình phát triển, nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả, đồng thời cải thiện toàn diện đời sống nhân dân. Điều này thể hiện tư duy phát triển đã chuyển từ tăng trưởng về lượng sang tăng trưởng nhanh nhưng bền vững, bao trùm và có chiều sâu.

Từ các mục tiêu và định hướng chiến lược được xác định, có thể nhận diện rõ những nội dung mới, mang tính cốt lõi trong tư duy phát triển của Đảng.

Trước hết, đó là sự khẳng định mạnh mẽ vai trò của các động lực tăng trưởng mới, trong đó khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là trụ cột trung tâm. Các nghị quyết chuyên đề về phát triển khoa học- công nghệ đã cho thấy quyết tâm chuyển từ tư duy coi khoa học - công nghệ là lĩnh vực hỗ trợ sang coi đây là động lực trực tiếp của tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Thứ hai, kinh tế tư nhân được tiếp tục khẳng định là một động lực quan trọng của nền kinh tế, với yêu cầu tạo môi trường kinh doanh thực sự bình đẳng, minh bạch, an toàn và có khả năng dự báo cao. Đây là bước phát triển quan trọng trong tư duy của Đảng, thể hiện nhận thức ngày càng đầy đủ về vai trò của khu vực tư nhân trong huy động nguồn lực xã hội, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực.

Thứ ba, các nghị quyết về đổi mới, nâng cao hiệu quả kinh tế nhà nước cho thấy sự chuyển biến rõ nét từ tư duy “bao cấp, can thiệp trực tiếp” sang tư duy kiến tạo, dẫn dắt và tạo lập nền tảng. Kinh tế nhà nước được xác định giữ vai trò chủ đạo không phải bằng quy mô hay sự can thiệp hành chính, mà bằng hiệu quả, năng lực dẫn dắt và khả năng ổn định vĩ mô, đặc biệt trong các lĩnh vực then chốt, chiến lược.

Ba trụ cột: Kinh tế tư nhân năng động, khoa học - công nghệ và kinh tế nhà nước đang từng bước định hình mô hình phát triển mới của Việt Nam trong giai đoạn tới.

Hệ trục tư duy cho mô hình phát triển mới

Năm quan điểm chỉ đạo lớn được xác định trong mục tiêu phát triển giai đoạn 2026-2030 và tầm nhìn 2045 tiếp tục đóng vai trò là hệ trục tư duy chiến lược, bảo đảm sự nhất quán và định hướng dài hạn.

Các quan điểm này thể hiện sự kiên định về nguyên tắc, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu phát huy tự chủ chiến lược, kết hợp chặt chẽ sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại; gắn kết hài hòa giữa phát triển kinh tế với phát triển văn hóa, xã hội, bảo vệ môi trường và củng cố quốc phòng-an ninh.

Trong bối cảnh hiện nay, quan điểm phát huy sức mạnh con người Việt Nam, văn hóa Việt Nam như nguồn lực nội sinh, động lực phát triển then chốt có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây chính là điểm hội tụ của các nghị quyết về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế tư nhân và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Tầm nhìn đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao, để hiện thực hóa mục tiêu này cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó có ba nhóm giải pháp mang tính quyết định.

Một là, đột phá về thể chế phát triển. Thể chế phải thực sự tạo không gian cho đổi mới sáng tạo, bảo đảm quyền tự do kinh doanh theo pháp luật, bảo vệ quyền tài sản, giảm chi phí tuân thủ và nâng cao hiệu lực thực thi. Đây là điều kiện tiên quyết để các nghị quyết về kinh tế tư nhân và khoa học - công nghệ đi vào cuộc sống.

Hai là, đổi mới mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và chuyển đổi năng lượng. Điều này giúp nâng cao năng suất, tạo ra các ngành, lĩnh vực mới và tăng cường năng lực tự chủ của nền kinh tế.

Ba là, phát huy tối đa nguồn lực con người. Đầu tư cho giáo dục, đào tạo, thu hút và trọng dụng nhân tài; xây dựng đội ngũ cán bộ, doanh nhân và nhà khoa học có tư duy toàn cầu, bản lĩnh Việt Nam. Khi con người trở thành trung tâm và chủ thể của phát triển, các mục tiêu chiến lược dài hạn mới có nền tảng vững chắc để thành công.

Có thể khẳng định, mục tiêu phát triển giai đoạn 2026-2030 và tầm nhìn đến năm 2045, cùng với các nghị quyết về kinh tế tư nhân, khoa học - công nghệ và kinh tế nhà nước, đã phác họa một mô hình phát triển mới với tư duy đột phá, hiện đại và có chiều sâu.

Đó là sự kết hợp hài hòa giữa khát vọng lớn và bước đi chắc, giữa vai trò kiến tạo của Nhà nước và động lực của thị trường, giữa phát triển kinh tế và nâng cao hạnh phúc của nhân dân. Đây chính là nền tảng để Việt Nam vững vàng tiến bước trên con đường trở thành quốc gia phát triển, hùng cường và thịnh vượng trong giai đoạn tới.

Nguyễn Quang Huy
Giám đốc điều hành Khoa Tài chính-Ngân hàng, Đại học Nguyễn Trãi

Nguyễn Quang Huy