Khi điểm đến không chỉ để ngắm nhìn

Trong kỷ nguyên số, trải nghiệm của du khách không còn bắt đầu từ thời điểm đặt chân tới một điểm đến. Hành trình ấy có thể bắt đầu từ một video trên mạng xã hội, một bản đồ số, một chuyến tham quan thực tế ảo hay vài thao tác trên điện thoại.

Trong bối cảnh đó, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia mở ra một định hướng chiến lược mới, tạo động lực quan trọng để ngành du lịch chuyển từ ứng dụng công nghệ đơn lẻ sang phát triển một hệ sinh thái du lịch số hiện đại, thông minh và dựa trên dữ liệu.

Nghị quyết 57-NQ/TW xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là “đột phá quan trọng hàng đầu,” là động lực chính để phát triển lực lượng sản xuất hiện đại, đổi mới phương thức quản trị quốc gia và thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội.

Tinh thần đó đang được cụ thể hóa ở nhiều lĩnh vực, trong đó du lịch - một ngành dựa nhiều vào thông tin, trải nghiệm và khả năng kết nối. Khi công nghệ thay đổi cách con người tìm kiếm thông tin, lựa chọn điểm đến và tương tác với không gian văn hóa, câu hỏi đặt ra không còn chỉ là làm thế nào để đưa du khách đến một điểm đến, mà còn là làm thế nào để mỗi điểm đến có thể tạo ra một trải nghiệm sâu sắc, thuận tiện và phù hợp hơn với nhu cầu của du khách.

Không chỉ là câu chuyện về ứng dụng công nghệ, du lịch số đang mở ra một phương thức mới để di sản, văn hóa và con người Việt Nam đến gần hơn với công chúng trong nước và quốc tế. Từ Hà Nội, Đà Nẵng đến Thành phố Hồ Chí Minh, nhiều mô hình đang được triển khai, cho thấy công nghệ nếu được sử dụng đúng cách có thể biến những giá trị tưởng như quen thuộc thành những trải nghiệm mới mẻ, sinh động và giàu cảm xúc.

Số hóa di sản, làm mới trải nghiệm

Việt Nam sở hữu nguồn tài nguyên du lịch văn hóa đặc biệt phong phú, với hệ thống di tích lịch sử, bảo tàng, di sản, làng nghề, nghệ thuật biểu diễn và những không gian văn hóa đặc sắc trải dài trên cả nước. Tuy nhiên, trong bối cảnh nhu cầu của du khách thay đổi, việc bảo tồn và khai thác giá trị di sản không thể chỉ dừng lại ở phương thức truyền thống.

Chuyển đổi không gian vật lý thành không gian số đang tạo thêm một “lớp trải nghiệm” mới cho các điểm đến. Du khách có thể tìm hiểu thông tin trước chuyến đi, khám phá không gian bằng công nghệ 3D, nghe thuyết minh đa ngôn ngữ hoặc tiếp cận những câu chuyện lịch sử thông qua hình ảnh, âm thanh và các nền tảng tương tác.

Di tích Nhà tù Hỏa Lò ứng dụng công nghệ và số hóa, đưa lịch sử hào hùng đến gần hơn với công chúng. (Ảnh: Phan Phương/TTXVN)

Tại Hà Nội, quá trình này đang được đẩy mạnh gắn với mục tiêu xây dựng đô thị thông minh và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, du khách. Ứng dụng iHanoi tích hợp các tiện ích số, trợ lý ảo AI và hệ thống chatbot, hỗ trợ người dùng tìm kiếm thông tin, tiếp cận dịch vụ và phản ánh các vấn đề phát sinh.

Ở lĩnh vực du lịch văn hóa, nhiều điểm đến của Thủ đô cũng đang từng bước ứng dụng công nghệ để đổi mới phương thức thuyết minh và kể chuyện di sản. Tại các điểm văn hóa như Văn Miếu-Quốc Tử Giám hay Di tích Nhà tù Hỏa Lò, các giải pháp như thuyết minh tự động đa ngôn ngữ, Smart Audio Guide, quét 3D và trình chiếu 3D Mapping góp phần tạo nên những trải nghiệm khác biệt.

Khách du lịch trải nghiệm viết thư pháp bằng kính thực tế ảo tại Văn Miếu-Quốc Tử Giám. (Ảnh: Phạm Tuấn Anh/TTXVN)

Điểm đáng chú ý là công nghệ không thay thế giá trị nguyên bản của di sản mà đóng vai trò như một phương tiện giúp câu chuyện phía sau di sản được kể hấp dẫn hơn. Một hiện vật, một không gian kiến trúc khi được bổ sung lớp thông tin số có thể mở ra nhiều câu chuyện mà phương thức tham quan truyền thống khó truyền tải đầy đủ.

Đây cũng là hướng đi phù hợp với xu thế du lịch trải nghiệm, khi du khách ngày càng quan tâm đến việc “hiểu” điểm đến thay vì chỉ đơn thuần “đi qua” điểm đến.

Từ vé điện tử đến trải nghiệm thông minh

Là một trong những trung tâm du lịch lớn của cả nước, Đà Nẵng đã đẩy mạnh xây dựng hình ảnh đô thị thông minh, trong đó chuyển đổi số được xem là một giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng dịch vụ và năng lực cạnh tranh của điểm đến.

Tại các điểm tham quan, việc bán vé trực tuyến, kiểm soát vé tự động bằng mã vạch và các giải pháp quản lý số giúp giảm thời gian chờ đợi, hạn chế các khâu vận hành thủ công và tạo thuận tiện cho du khách. Tại những khu du lịch có lượng khách lớn, hệ thống bán vé và kiểm soát tự động là một ví dụ cho quá trình số hóa hoạt động phục vụ khách.

Cùng với đó, Đà Nẵng cũng thử nghiệm những công nghệ mới như robot lễ tân tích hợp AI, kính thực tế ảo, công nghệ 360 độ trong hoạt động quảng bá, xúc tiến du lịch. Thay vì chỉ giới thiệu điểm đến bằng hình ảnh tĩnh hay những đoạn video truyền thống, công nghệ cho phép người xem có cảm giác đang trực tiếp bước vào không gian du lịch.

Đây là thay đổi đáng chú ý trong cách thức quảng bá điểm đến. Một du khách ở cách xa hàng nghìn kilomet vẫn có thể “tham quan” một địa danh, hình dung không gian, tìm hiểu dịch vụ và từ đó hình thành mong muốn trải nghiệm trực tiếp.

Ở góc độ doanh nghiệp, dữ liệu thu được từ các nền tảng số còn giúp phân tích hành vi khách hàng, nhận diện nhu cầu và tối ưu hóa hoạt động kinh doanh. Như vậy, chuyển đổi số không chỉ tạo thêm tiện ích cho du khách mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản trị điểm đến.

Hệ sinh thái du lịch số dựa trên dữ liệu

Nếu Hà Nội tập trung mạnh vào số hóa di sản và Đà Nẵng phát triển các giải pháp phục vụ đô thị du lịch thông minh thì Thành phố Hồ Chí Minh hướng tới xây dựng hệ sinh thái du lịch số dựa trên dữ liệu lớn.

Lợi thế của một đô thị lớn, trung tâm kinh tế, thương mại và dịch vụ giúp Thành phố Hồ chí Minh sở hữu nguồn dữ liệu du lịch phong phú. Dựa trên nền tảng dữ liệu lớn (Big Data), Thành phố Hồ Chí Minh đang bứt phá với hệ sinh thái du lịch số toàn diện khi tích hợp bản đồ số 3D/360 tương tác để định vị các điểm đến lịch sử, văn hóa và ẩm thực.

Thay vì tìm kiếm thông tin rời rạc, du khách có thể tiếp cận điểm đến theo một hành trình được cá nhân hóa hơn. Công nghệ cũng giúp doanh nghiệp có thêm cơ sở để nắm bắt nhu cầu của từng nhóm khách, từ đó thiết kế sản phẩm phù hợp.

Đáng chú ý, các cơ chế hỗ trợ đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp trong lĩnh vực du lịch đang tạo thêm động lực cho doanh nghiệp công nghệ tham gia sâu hơn vào ngành. Những chính sách hỗ trợ tài chính cho các dự án, sản phẩm du lịch ứng dụng công nghệ mới có thể trở thành “bệ phóng” để hình thành thêm nhiều giải pháp sáng tạo, đặc biệt từ các startup.

Người dân lưu lại những hình ảnh ấn tượng từ màn trình chiếu 3D mapping. (Ảnh: Hồng Đạt/TTXVN)

Khi công nghệ, dữ liệu và năng lực sáng tạo của doanh nghiệp được kết nối, du lịch số không còn là việc đưa một dịch vụ truyền thống lên môi trường trực tuyến, mà hướng tới việc thiết kế lại toàn bộ trải nghiệm của du khách.

Các nền tảng du lịch trực tuyến cũng đang làm thay đổi cách du khách lên kế hoạch và trải nghiệm chuyến đi. Các nền tảng như Traveloka, Agoda, Booking.com và nhiều dịch vụ số khác giúp người dùng tìm kiếm thông tin, đặt phòng, đặt dịch vụ và quản lý hành trình trên môi trường trực tuyến.

Dữ liệu từ hoạt động tìm kiếm, đặt dịch vụ và phản hồi của khách hàng cung cấp thêm cơ sở để doanh nghiệp nhận diện xu hướng thị trường. Nếu được khai thác phù hợp, dữ liệu có thể trở thành một trong những nguồn lực quan trọng để nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch.

Dù vậy, phát triển du lịch số cũng đặt ra những yêu cầu về tăng cường kiểm soát, thẩm định và định hướng nội dung, nhất là các thông tin liên quan đến văn hóa, lịch sử và di sản; cũng như yêu cầu về bảo đảm an toàn dữ liệu, quyền riêng tư, chất lượng thông tin và khả năng kết nối giữa các hệ thống.

Công nghệ chỉ thực sự tạo ra giá trị khi đi cùng với quản trị dữ liệu hiệu quả, nguồn nhân lực có kỹ năng và những quy chuẩn phù hợp. Mục tiêu của chuyển đổi số trong du lịch không phải là tạo ra càng nhiều công nghệ càng tốt.

Giá trị cốt lõi vẫn nằm ở việc công nghệ có giúp du khách tìm thấy thông tin dễ dàng hơn, trải nghiệm sâu sắc hơn, di chuyển thuận tiện hơn và ghi nhớ điểm đến lâu hơn hay không. Một bảo tàng có thể trở nên sinh động hơn nhờ công nghệ tương tác; một di tích có thể kể câu chuyện lịch sử bằng hình ảnh và âm thanh; một thành phố có thể trở thành “người hướng dẫn” thông minh ngay trên chiếc điện thoại của du khách.

Khi dữ liệu được kết nối, công nghệ được ứng dụng đúng chỗ và giá trị văn hóa được đặt ở vị trí trung tâm, du lịch số sẽ không chỉ giúp điểm đến “hiện diện” trên môi trường trực tuyến.

Quan trọng hơn, đó có thể là cầu nối để những giá trị văn hóa, lịch sử và con người Việt Nam đến gần hơn với du khách, tạo nên những trải nghiệm chân thực, thuận tiện và giàu cảm xúc. Đó cũng chính là bước chuyển từ việc quảng bá một điểm đến sang việc kiến tạo một trải nghiệm điểm đến - nơi công nghệ trở thành công cụ, còn văn hóa và cảm xúc vẫn là giá trị cốt lõi níu chân du khách./.

Hình ảnh được thể hiện bằng ánh sáng 3D. (Ảnh: Hồng Thái/TTXVN)