Khi dữ liệu cá nhân thành công cụ lừa đảo

Các đối tượng chủ động thu thập thông tin cá nhân của nạn nhân từ mạng xã hội hoặc các nguồn dữ liệu bị rò rỉ, sau đó dựng lên kịch bản lừa đảo - Ảnh minh họa

Đánh cắp dữ liệu, lên kịch bản lừa đảo

Đầu tháng 6/2026, một người đàn ông lạ mặt tìm đến một hộ dân ở thôn 5, xã Đạ Tẻh 2. Trên tay người này là một bản hợp đồng vay tiền, kèm theo thông tin con của gia đình đang làm việc tại TP Hồ Chí Minh đã vay một khoản tiền và quá hạn thanh toán. Điều bất ngờ là người này không yêu cầu trả toàn bộ số nợ mà chỉ đề nghị gia đình đóng trước khoản tiền lãi để “giải quyết êm đẹp”. Nhận thấy nhiều biểu hiện bất thường, chủ nhà không vội đưa tiền mà bí mật báo Công an xã. Phát hiện sự việc bị lộ, đối tượng lập tức lên xe rời khỏi hiện trường.

Theo Công an xã Đạ Tẻh 2, đây là thủ đoạn lừa đảo mới xuất hiện trên địa bàn. Các đối tượng chủ động thu thập thông tin cá nhân của nạn nhân từ mạng xã hội hoặc các nguồn dữ liệu bị rò rỉ, sau đó dựng lên kịch bản vay nợ nhằm tiếp cận người thân.

Trung tá Nguyễn Tiến Công, Trưởng Công an xã Đạ Tẻh 2 cho biết, các đối tượng nghiên cứu rất kỹ tâm lý của nạn nhân trước khi ra tay. Đối tượng cố tình yêu cầu số tiền nhỏ để giảm sự nghi ngờ, trong khi những thông tin về người thân được thu thập trước đó khiến câu chuyện trở nên rất thuyết phục.

“Đây chỉ là một trong nhiều phương thức lừa đảo mà các đối tượng đang sử dụng. Người dân tuyệt đối không giao tiền hoặc chuyển tiền khi chưa trực tiếp xác minh với người thân. Khi nhận được cuộc gọi, tin nhắn hoặc có người đến yêu cầu trả nợ, cần bình tĩnh kiểm tra thông tin, đồng thời báo ngay cho cơ quan công an nếu phát hiện dấu hiệu nghi vấn để được hỗ trợ, xử lý kịp thời”, Trung tá Nguyễn Tiến Công khuyến cáo.

30 kịch bản, một mục tiêu

Theo Công an tỉnh, hiện nay có khoảng 30 kịch bản lừa đảo trực tuyến đang xuất hiện phổ biến. Trong đó, nhóm thủ đoạn phổ biến nhất là giả danh cơ quan, tổ chức có uy tín. Các đối tượng mạo danh công an, viện kiểm sát, tòa án, ngân hàng, cơ quan thuế, bảo hiểm xã hội, điện lực, nhà trường hoặc bệnh viện để yêu cầu người dân xác minh thông tin, cập nhật dữ liệu, chuyển tiền hoặc cài đặt ứng dụng. Thủ đoạn này tập trung đánh vào tâm lý lo sợ hoặc tin tưởng cơ quan chức năng, nhiều người đã tự giao tài sản cho các đối tượng.

Một xu hướng đáng lo ngại khác là việc lợi dụng AI để tạo dựng lòng tin. Công nghệ Deepfake, Deep Voice giúp các đối tượng tạo ra hình ảnh, video và giọng nói giả của người thân với độ chân thực rất cao. Không ít người nhận được cuộc gọi video từ “con cháu”, “bạn bè” nhờ chuyển tiền gấp mà không hề biết mình đang nói chuyện với sản phẩm của trí tuệ nhân tạo.

Bên cạnh đó là hàng loạt chiêu trò giả mạo website ngân hàng, ví điện tử, sàn thương mại điện tử, gửi mã QR độc hại, đường link giả hoặc ứng dụng giả để đánh cắp tài khoản ngân hàng và quyền điều khiển điện thoại. Chỉ cần truy cập một đường link lạ hoặc cài đặt phần mềm theo hướng dẫn của người lạ, toàn bộ dữ liệu cá nhân và tiền trong tài khoản có thể bị chiếm đoạt. Các lĩnh vực đầu tư và mua bán trực tuyến cũng đang trở thành “mảnh đất màu mỡ” để tội phạm hoạt động.

Theo Công an tỉnh, điểm chung của hầu hết các vụ lừa đảo là các đối tượng luôn tạo ra cảm giác cấp bách để buộc nạn nhân phải quyết định ngay. Chính vì vậy, để phòng ngừa, người dân tuyệt đối không cung cấp mật khẩu, mã OTP, mã PIN, thông tin căn cước công dân, tài khoản ngân hàng cho bất kỳ ai qua điện thoại, tin nhắn, mạng xã hội hoặc đường link lạ. Cơ quan chức năng khẳng định, không có cơ quan công an, viện kiểm sát, tòa án hay ngân hàng nào yêu cầu người dân chuyển tiền vào tài khoản cá nhân để phục vụ điều tra, xác minh hoặc phong tỏa tài sản. Đây là dấu hiệu nhận biết rõ ràng của hành vi lừa đảo mà người dân cần ghi nhớ.