Khi hạnh phúc được nhìn từ cuộc sống người dân Thủ đô

Hà Nội ban hành Bộ tiêu chí và Phương pháp khảo sát, đo lường Chỉ số hạnh phúc của người dân Thủ đô giai đoạn 2026-2030 bao quát nhiều khía cạnh của đời sống.

Từ 50 tiêu chí đến thước đo hạnh phúc của người dân Thủ đô

Ngày 30/10/2026, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội ban hành Quyết định số 6004/QĐ-UBND về Bộ tiêu chí và Phương pháp khảo sát, đo lường Chỉ số hạnh phúc của người dân Thủ đô Hà Nội giai đoạn 2026-2030. Bộ tiêu chí gồm 5 trụ cột với tổng số 50 tiêu chí, mỗi trụ cột có 10 tiêu chí, bao quát nhiều khía cạnh của đời sống, từ kinh tế, việc làm, quan hệ gia đình, cộng đồng đến an sinh xã hội, môi trường sống và quản trị đô thị.

Việc xây dựng Bộ tiêu chí nhằm đánh giá kết quả phát triển của thành phố từ góc nhìn của người dân, thông qua những trải nghiệm và cảm nhận thực tế về chất lượng cuộc sống. Qua đó, sự phát triển của Thủ đô không chỉ được xem xét qua những chỉ báo kinh tế, xã hội, mà còn gắn với mức độ hài lòng, cảm giác an toàn và niềm tin của những người đang trực tiếp sinh sống, làm việc tại Hà Nội.

Theo kế hoạch, trong năm 2026, thành phố dự kiến thực hiện 8.860 phiếu khảo sát tại 126 xã, phường. Đối tượng khảo sát là công dân từ 18 tuổi trở lên, có đủ năng lực hành vi và đang cư trú trên địa bàn, bao gồm cả những người tạm trú, thuê nhà và lao động di cư cư trú từ 6 tháng trở lên khi đáp ứng điều kiện khảo sát.

Người tham gia sẽ đánh giá 50 tiêu chí theo 5 mức độ từ thấp đến cao. Kết quả được quy đổi sang thang điểm 10 để tổng hợp theo từng tiêu chí, từng trụ cột và Chỉ số hạnh phúc chung. Kết quả khảo sát, đo lường dự kiến được công bố hằng năm vào dịp 20/3, Ngày Quốc tế Hạnh phúc.

Bộ tiêu chí và Phương pháp khảo sát, đo lường Chỉ số hạnh phúc của người dân Thủ đô Hà Nội giai đoạn 2026-2030 gồm 5 trụ cột với tổng số 50 tiêu chí, mỗi trụ cột có 10 tiêu chí.

Đáng chú ý, bên cạnh việc đánh giá mức độ hài lòng đối với các điều kiện sống hiện tại, phương pháp khảo sát còn có những câu hỏi riêng về nhu cầu, mong muốn trong tương lai và kỳ vọng của người dân đối với cơ quan nhà nước, chính quyền địa phương. Những nội dung này phục vụ việc phân tích, kiểm định và không tính trực tiếp vào Chỉ số hạnh phúc.

Cách tiếp cận này cho thấy, việc đo lường này nhằm xác định người dân đang hài lòng đến đâu, đồng thời lắng nghe những mong muốn, nhận diện các vấn đề trong đời sống để có thêm cơ sở nghiên cứu, điều chỉnh chính sách. Điều này xuất phát từ thực tế, hạnh phúc không phải một khái niệm có thể được định nghĩa giống nhau với tất cả mọi người, và sự khác biệt ấy cũng được phản ánh qua các trụ cột của Bộ tiêu chí vừa được thành phố ban hành.

Định nghĩa về hạnh phúc của mỗi cá nhân

Ở trụ cột thứ nhất, “Đời sống kinh tế, việc làm và khả năng phát triển”, phản ánh những điều kiện vật chất và khả năng tự chủ của người dân trong cuộc sống. Các tiêu chí tập trung vào thu nhập, sự ổn định của việc làm, khả năng bảo đảm nhu cầu thiết yếu, cơ hội phát triển nghề nghiệp, điều kiện sinh sống và sự cân bằng giữa công việc với cuộc sống. Đây cũng là những mối quan tâm của không ít người trẻ đang bắt đầu hành trình xây dựng sự nghiệp tại Thủ đô.

Theo Bản tin Thị trường lao động Việt Nam quý I/2026 của Bộ Nội vụ, nhóm lao động từ 30 đến 39 tuổi chiếm 45,4% số người tìm việc, tiếp đến là nhóm người trẻ từ 20 đến 29 tuổi với 37,1%. Những con số này phần nào phản ánh thách thức về việc làm đối với lực lượng lao động trong độ tuổi phát triển sự nghiệp, đồng thời đặt ra yêu cầu nâng cao kỹ năng, thích ứng với sự thay đổi của thị trường. Tuy vậy, đối với nhiều người trẻ, Hà Nội vẫn là nơi họ lựa chọn gắn bó bởi những cơ hội học tập, làm việc và phát triển bản thân.

Giống như nhiều bạn trẻ, Giang Châu muốn ở lại Thủ đô sau khi tốt nghiệp đại học với mong muốn tìm kiếm cơ hội việc làm, phát triển bản thân. (Ảnh: NHÃ NGUYÊN)

Sáng đầu tuần, Giang Châu (22 tuổi, quê Hưng Yên) mở hộp thư điện tử, kiểm tra những thông tin mới nhất từ các đơn vị tuyển dụng. Là sinh viên tốt nghiệp cử nhân loại giỏi lĩnh vực truyền thông chưa lâu, cô gái trẻ đang tìm kiếm công việc đầu tiên phù hợp chuyên môn. Những bản hồ sơ được chỉnh sửa nhiều lần, những cuộc phỏng vấn và cả những email chưa được hồi đáp khiến khoảng thời gian chuyển tiếp từ giảng đường sang môi trường làm việc không ít áp lực.

Sau 4 năm học tập tại Hà Nội, Châu lựa chọn tiếp tục ở lại Thủ đô để tìm kiếm cơ hội phát triển nghề nghiệp. Theo em, đây là môi trường để người trẻ thử sức, nhưng đi cùng đó là những băn khoăn về mức thu nhập khởi điểm, chi phí sinh hoạt và khả năng tự lập.

“Em không nghĩ phải kiếm được thật nhiều tiền thì mới là hạnh phúc. Điều em mong muốn nhất hiện tại là có công việc phù hợp, đủ trang trải cuộc sống và có cơ hội tiếp tục học hỏi, phát triển. Nếu mỗi ngày đi làm đều cảm thấy mình đang tiến bộ, em nghĩ đó đã là một niềm vui rồi”, Châu chia sẻ.

Điều này cho thấy, thu nhập ổn định là điều kiện quan trọng để người trẻ bắt đầu một cuộc sống tự lập, nhưng không phải là yếu tố duy nhất quyết định mức độ hài lòng. Mong muốn được làm đúng chuyên môn, tiếp tục học hỏi, phát triển năng lực còn gắn với cảm nhận về tương lai và khả năng chủ động lựa chọn hướng đi của mỗi cá nhân.

Một công việc tương đối ổn định vẫn có thể chưa đem lại sự hài lòng nếu thiếu đi cơ hội phát triển hoặc phải chịu áp lực kéo dài. Ngược lại, khả năng học tập, nâng cao kỹ năng và tìm kiếm những cơ hội nghề nghiệp tốt hơn có thể củng cố niềm tin của người lao động vào triển vọng tương lai.

Từ đó, việc đưa ra những tiêu chí về chất lượng việc làm, cân bằng giữa công việc, cuộc sống và cơ hội phát triển vào hệ thống đo lường hạnh phúc có ý nghĩa thiết thực, góp phần phản ánh đầy đủ hơn những điều người lao động mong đợi.

Bên cạnh điều kiện kinh tế, các mối quan hệ gia đình và cộng đồng cũng có vai trò quan trọng trong cảm nhận hạnh phúc của mỗi người. Ở trụ cột thứ hai, “Mối quan hệ gia đình, cộng đồng và xã hội”, xem xét sự gắn bó giữa các thành viên trong gia đình, mức độ quan tâm, hỗ trợ lẫn nhau, sự kết nối cộng đồng và niềm tin giữa người với người.

Bận rộn với công việc nhưng chị Hà luôn ưu tiên thời gian dành cho gia đình. Hạnh phúc với chị Hà rất giản đơn.

Là một người lao động ở độ tuổi trung niên, chị Nguyễn Thu Hà (sinh năm 1987) đã quen với nhịp sinh hoạt và làm việc bận rộn khi vừa phải đi làm và chăm sóc nhà cửa, con cái. Điều chị quan tâm không chỉ là thu nhập mỗi tháng mà còn là việc phải cân đối chi tiêu, chăm lo việc học hành của các con, sức khỏe của gia đình và dành thời gian cho bản thân.

Đôi khi hạnh phúc của chị chỉ đơn giản là được về nhà đúng giờ để ăn bữa cơm tối cùng các con. “Với mình thì gia đình, con cái khỏe mạnh, công việc ổn định và mọi người có thời gian nghỉ ngơi là điều quan trọng nhất. Có thêm thu nhập thì cũng tốt, nhưng nếu lúc nào cũng bận rộn, không dành được thời gian cho các con thì mình và mấy đứa nhỏ cũng sẽ không cảm thấy trọn vẹn”, chị Hà bày tỏ.

Trụ cột thứ ba, “Dịch vụ xã hội, an sinh và phúc lợi xã hội”, tiếp tục mở rộng việc đánh giá sang khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu như y tế, giáo dục, học tập và những chính sách hỗ trợ đời sống.

Đối với những người đang chăm lo cho gia đình như chị Hà, chất lượng dịch vụ xã hội gắn trực tiếp với cảm giác an tâm. Con cái được học tập trong môi trường phù hợp, người thân được chăm sóc sức khỏe thuận tiện hay việc tiếp cận các chính sách an sinh khi cần thiết đều có thể góp phần giảm bớt những lo toan thường ngày. Điều đó cho thấy, chất lượng dịch vụ không chỉ được đánh giá qua sự hiện diện của cơ sở vật chất, mà còn qua trải nghiệm thực tế, mức độ thuận tiện và khả năng đáp ứng nhu cầu của người dân.

Nếu người trẻ quan tâm nhiều đến cơ hội phát triển, người trung niên coi trọng sự ổn định gia đình, thì đối với người cao tuổi, sức khỏe và môi trường sống lại là những ưu tiên nổi bật.

Tại công viên Ngọc Thụy (Hà Nội), ông V.V. Dũng (86 tuổi) bắt đầu ngày mới bằng việc đi bộ và tập thể dục cùng những người bạn. Ở tuổi của ông, niềm vui không còn gắn nhiều với những mục tiêu nghề nghiệp hay vật chất. Thói quen vận động và trò chuyện cùng bạn bè giúp ông duy trì nhịp sinh hoạt tích cực, đồng thời tạo cảm giác gắn bó với cộng đồng.

“Ở tuổi này, tôi không mong gì quá lớn. Có sức khỏe, có chỗ đi bộ, có bạn bè trò chuyện và khi cần khám bệnh thì thuận tiện, thế là cuộc sống đã dễ chịu hơn nhiều. Tôi cũng mong những ý kiến của người cao tuổi về nơi mình sống được quan tâm”, ông Dũng chia sẻ.

Những mong muốn của ông Dũng gắn với trụ cột thứ tư, “Văn hóa, môi trường sống, không gian đô thị và chất lượng sống”, phản ánh các điều kiện sinh hoạt hằng ngày, từ môi trường, giao thông đến không gian xanh, hoạt động văn hóa và sức khỏe thể chất, tinh thần.

Một không gian công cộng gần nơi cư trú không chỉ tạo điều kiện để người dân rèn luyện sức khỏe mà còn là nơi duy trì các mối quan hệ xã hội. Tương tự, môi trường trong lành, giao thông thuận tiện và các thiết chế văn hóa dễ tiếp cận đều có thể tác động đến mức độ hài lòng trong cuộc sống. Tuy nhiên, điều người dân kỳ vọng không chỉ dừng lại ở việc được thụ hưởng những điều kiện sống tốt hơn, mà còn là khả năng đóng góp ý kiến và được lắng nghe về những vấn đề tại nơi mình sinh sống.

Đó cũng là nội dung được đề cập trong trụ cột thứ năm, “Quản trị đô thị, an toàn, kỷ cương và niềm tin xã hội”, với những tiêu chí liên quan sự an toàn, chất lượng quản lý đô thị, tính minh bạch và khả năng tham gia, phản ánh ý kiến của người dân.

Những kiến nghị về giao thông, môi trường, dịch vụ công hay các vấn đề phát sinh trong khu dân cư nếu được tiếp nhận và giải quyết kịp thời sẽ góp phần củng cố niềm tin của người dân đối với chính quyền. Việc đưa những nội dung này vào Bộ tiêu chí cho thấy hạnh phúc không chỉ gắn với điều kiện vật chất, dịch vụ hay môi trường sống, mà còn liên quan cảm giác được tôn trọng, được lắng nghe và có khả năng tham gia những vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của mình.

Hy vọng về một cuộc sống chất lượng và hạnh phúc hơn cho người dân

Dù định nghĩa về hạnh phúc và mong muốn khác nhau trong cuộc sống, người dân đều cho thấy một điểm chung: Hạnh phúc gắn với những nhu cầu thiết thực trong cuộc sống, từ việc làm, gia đình đến sức khỏe, môi trường và sự gắn kết cộng đồng.

Tuy nhiên, việc ghi nhận những đánh giá của người dân và từ đó cải thiện chất lượng cuộc sống vẫn là một quá trình đòi hỏi sự theo dõi và điều chỉnh thường xuyên. Giá trị của kết quả khảo sát được thể hiện ở việc xác định một mức điểm chung đi đôi với khả năng phân tích sâu theo từng nhóm dân cư, từng lĩnh vực và từng địa bàn để nhận diện những vấn đề cần quan tâm.

Theo kế hoạch, kết quả đo lường Chỉ số hạnh phúc của người dân Thủ đô sẽ được công bố hằng năm vào dịp 20/3, Ngày Quốc tế Hạnh phúc. (Ảnh: BẢO LONG)

Theo kế hoạch, kết quả đo lường Chỉ số hạnh phúc của người dân Thủ đô sẽ được công bố hằng năm vào dịp 20/3, Ngày Quốc tế Hạnh phúc. Việc đánh giá định kỳ được kỳ vọng cung cấp thêm cơ sở để thành phố theo dõi những chuyển biến trong đời sống người dân, từ đó nghiên cứu, điều chỉnh các chính sách phù hợp với nhu cầu thực tế.

Những kỳ vọng ấy tuy giản dị nhưng phản ánh nhiều khía cạnh của chất lượng cuộc sống. Vì vậy, nỗ lực đáng ghi nhận trong việc đo lường hạnh phúc được thể hiện ở khả năng lắng nghe tiếng nói của người dân, nhận diện những vấn đề cần giải quyết và từng bước tạo ra những thay đổi tích cực trong đời sống Thủ đô.