Khí hậu ấm lên, mực nước biển dâng kéo theo hậu quả thế nào?

Mực nước biển trên thế giới đang dâng kỷ lục

Tại hội nghị trù bị cho Hội nghị thượng đỉnh lần thứ 31 Các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP31) vừa khai mạc tại thành phố Nadi của Fiji, Bộ trưởng Khí hậu Fiji, bà Lynda Tabuya cho biết trước tình hình biến đổi khí hậu cực đoan, 3 thông điệp trọng tâm là giữ vững mục tiêu 1,5 độ C trong tầm tay, bảo đảm dòng vốn tài chính tiếp cận kịp thời các cộng đồng dễ bị tổn thương và xác lập vị thế xứng đáng của đại dương trong cơ chế khí hậu toàn cầu.

Mục tiêu của các bên là hối thúc thế giới kiên định với mục tiêu giới hạn mức tăng nhiệt độ toàn cầu ở ngưỡng 1,5 độ C, mở rộng khả năng tiếp cận các nguồn tài chính khí hậu và dành sự quan tâm thỏa đáng cho các đại dương.

Bộ trưởng Khí hậu Australia, ông Chris Bowen cũng kêu gọi các nước hiện thực hóa tham vọng bằng các cam kết cụ thể, đồng thời tận dụng triệt để những kinh nghiệm thực tế từ các quốc gia đang trực tiếp đối mặt với biến đổi khí hậu.

Theo báo cáo do Liên hợp quốc công bố hồi tháng 8, mực nước biển trên thế giới đang dâng kỷ lục do hiện tượng ấm lên của đại dương và băng tan. Dự báo đến năm 2050, khoảng 1,2 tỷ người có thể rơi vào cảnh mất nhà cửa, trong đó các quốc đảo Thái Bình Dương đang ghi nhận tốc độ nước biển dâng cao gấp đôi mức trung bình toàn cầu.

Theo Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Quốc gia Mỹ (NASA) thông tin, mực nước biển trung bình toàn cầu đã tăng hơn 10 cm kể từ năm 1993, và tốc độ dâng hiện nay hơn gấp đôi so với đầu giai đoạn quan trắc vệ tinh. Đáng chú ý, NASA cũng cho biết, ngay cả khi nhiệt độ toàn cầu vượt 1,5°C rồi sau đó giảm xuống, mực nước biển vẫn tiếp tục dâng trong nhiều thế kỷ.

Việt Nam nằm trong nhóm chịu tác động mạnh của biến đổi khí hậu

Với một quốc gia có đường bờ biển dài như Việt Nam, nước biển dâng không chỉ làm gia tăng nguy cơ ngập mà còn kéo theo xâm nhập mặn, sạt lở, mất đất và ảnh hưởng sinh kế hàng triệu người. Khi mực nước biển cao hơn, những hiện tượng như triều cường, mưa lớn hay nước dâng do bão có thể gây ngập nghiêm trọng hơn.

Hình ảnh minh họa về khả năng nước biển dâng. Nguồn: NASA.

Tại Thành phố Hồ Chí Minh những ngày vừa qua liên tục phải đối mặt với nguy cơ ngập lụt nhiều khu vực trên toàn thành phố. Nhiều tuyến đường ngập sâu, giao thông ùn ứ, phương tiện chết máy, người dân gặp khó khăn khi di chuyển, làm việc. Chuyên gia dự báo, Thành phố Hồ Chí Minh sẽ còn tiếp tục phải đối mặt với những đợt ngập lớn sau mưa kết hợp triều cường. 

Triều cường dâng cao, mưa lớn kéo dài đã làm gần 600 ha lúa, cây ăn trái ở Cần Thơ bị ngập úng, ngã đổ. Dự báo sắp tới, ở khu vực này đều sẽ tiếp tục xuất hiện nhiều đợt triều cường cao gây ngập sâu, trên diện rộng. 

Theo Đài Khí tượng thủy văn thành phố Cần Thơ, từ cuối tháng 9 đến giữa tháng 11/2026, dự báo tại thành phố xuất hiện từ 4-5 đợt triều cường cao có khả năng gây ngập lụt sâu, trên diện rộng. Mực nước cao nhất xuất hiện vào tháng 10, thấp hơn năm 2025 nhưng cao hơn trung bình nhiều năm, mực nước cao nhất tại các trạm ở mức trên báo động 3.

Mực nước biển cao hơn tạo điều kiện để nước mặn lấn sâu hơn vào cửa sông và hệ thống sông. Khi đó, nguồn nước phục vụ sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp và công nghiệp đều có thể chịu ảnh hưởng.

Đối với Đồng bằng sông Cửu Long, nơi có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sản xuất nông nghiệp và xuất khẩu của Việt Nam, xâm nhập mặn có thể làm thay đổi cơ cấu sản xuất, giảm năng suất và buộc người dân phải chuyển đổi sinh kế.

Biến đổi khí hậu và nước biển dâng là thách thức lâu dài, đòi hỏi Việt Nam chủ động thích ứng từ các biện pháp ứng phó tại chỗ cho tới ý thức sử dụng hiệu quả tài nguyên trong từng người dân. 

Việc chủ động ứng phó không chỉ nhằm bảo vệ đất đai, sản xuất và đời sống nhân dân, mà còn góp phần bảo đảm an ninh nguồn nước, lương thực và phát triển bền vững trong tương lai.