Khi HCV Đông Nam Á không phải đích đến cuối cùng của cờ vua Việt Nam

Dấu ấn từ lực lượng trẻ

Kỳ thủ Bành Gia Huy (thứ hai từ trái sang) và Đinh Nho Kiệt (thứ ba từ trái sang) nhận đồng HCV nội dung cá nhân cờ chớp tại giải. Ảnh: Vinh Bùi

Giải vô địch cờ vua trẻ ASEAN mở rộng lần thứ 24-2026 diễn ra từ ngày 7 đến 17-8 tại Our Tampines Hub (Singapore), quy tụ kỳ thủ của 25 liên đoàn, trong đó có nhiều nền cờ vua mạnh như Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Kazakhstan, Mông Cổ, New Zealand và Mỹ. Việt Nam tham dự với 160 kỳ thủ, chỉ đứng sau chủ nhà Singapore về số lượng.

Các kỳ thủ tranh tài ở cờ tiêu chuẩn, cờ nhanh và cờ chớp ở nhiều lứa tuổi, trình độ kỳ thủ, trong đó các nội dung trẻ dành cho các nhóm tuổi từ U6 đến U20. Với lực lượng đông đảo, cờ vua Việt Nam tiếp tục tạo dấu ấn rõ nét khi đứng đầu toàn đoàn ở các nội dung, giành 121 Huy chương vàng (HCV), 37 Huy chương bạc (HCB) và 85 Huy chương đồng (HCĐ) ở các lứa tuổi và nội dung tham dự. Riêng các nội dung lứa tuổi trẻ từ U6 đến U20, Việt Nam giành 113 HCV, 29 HCB và 83 HCĐ.

Trong thành công chung ấy, cờ vua Hà Nội tiếp tục để lại dấu ấn đậm nét. Đoàn Hà Nội giành hơn 50 HCV, vượt xa mục tiêu 38 HCV đề ra trước giải. Những cái tên như Đầu Khương Duy, Đinh Nho Kiệt, Nguyễn Xuân Phương hay Nguyễn Hồng Nhung trở thành những điểm sáng.

Đặc biệt, Nguyễn Hồng Nhung giành 6 HCV cá nhân và đồng đội. Kỳ thủ trẻ Nguyễn Xuân Phương giành 5 HCV cá nhân và đồng đội. Xuân Phương là kỳ thủ từng được Đại kiện tướng quốc tế Bùi Vinh phát hiện từ phong trào cờ vua thị xã Sơn Tây cũ từ cách đây hơn 4 năm và trực tiếp huấn luyện. Đến nay, kỳ thủ này đang tiến bộ một cách ổn định.

Những kết quả ấy cho thấy công tác đào tạo trẻ của Hà Nội đang có nền tảng tốt, đồng thời đóng góp quan trọng vào thành tích chung của cờ vua Việt Nam.

Hướng tới những nấc thang cao hơn

Các kỳ thủ Việt Nam nhận Huy chương vàng đồng đội cờ chớp nam lứa tuổi U12. Ảnh: Vinh Bùi

Áp đảo ở sân chơi Đông Nam Á rõ ràng là thành công đáng ghi nhận. Những tấm HCV mang lại niềm vui, sự tự tin, danh hiệu cho các kỳ thủ. Quan trọng hơn, đó là động lực để các em tiếp tục theo đuổi môn thể thao trí tuệ này.

Tuy nhiên, nếu coi thành công ở Đông Nam Á là đích đến cuối cùng, cờ vua Việt Nam sẽ rất dễ bằng lòng với chính mình.

Khoảng cách giữa khu vực Đông Nam Á với những nền cờ vua hàng đầu châu Á như Trung Quốc, Ấn Độ và với nhóm kỳ thủ hàng đầu thế giới vẫn còn đáng kể. Thực tế có những kỳ thủ từng vô địch khu vực nhưng khi bước ra sân chơi trẻ châu Á hoặc thế giới lại gặp nhiều khó khăn. Điều đó cho thấy số lượng huy chương chưa thể phản ánh đầy đủ chất lượng của một nền cờ vua.

Để tiến tới những danh hiệu danh giá trong làng cờ vua thế giới như Đại kiện tướng quốc tế (GM), Kiện tướng quốc tế (IM) hay những thứ hạng cao trên bảng xếp hạng thế giới, các kỳ thủ cần được thi đấu thường xuyên ở những giải có chất lượng và tính cạnh tranh cao hơn các giải trẻ Đông Nam Á cũng như giải vô địch Đông Nam Á.

HLV Bùi Vinh, người có mặt tại giải và từng trực tiếp phát hiện, đào tạo nhiều kỳ thủ trẻ Hà Nội, cho rằng thành tích tại sân chơi Đông Nam Á là nền tảng tốt, nhưng điều quan trọng hơn là phải tiếp tục đầu tư để các kỳ thủ trẻ có thể tiến xa hơn. Theo ông, quá trình này cần sự kết hợp giữa đầu tư của đơn vị quản lý, địa phương, các nguồn lực xã hội và đặc biệt là gia đình VĐV.

Đây là bài toán không đơn giản. Để một kỳ thủ trẻ phát triển lên trình độ cao, việc thi đấu quốc tế, thuê chuyên gia, huấn luyện chuyên sâu và tích lũy Elo đòi hỏi kinh phí lớn. Trong điều kiện nguồn ngân sách còn hạn chế, nhiều gia đình phải tự đảm nhận phần đáng kể chi phí. Khi bước vào giai đoạn trưởng thành, các kỳ thủ còn đứng trước lựa chọn giữa việc tiếp tục theo đuổi cờ vua chuyên nghiệp và con đường học tập, nghề nghiệp ổn định hơn.

Vì vậy, bài toán đặt ra sau những mùa giải thành công ở Đông Nam Á không chỉ là làm thế nào để giành thêm HCV, mà là làm thế nào để đưa chủ nhân những HCV ấy trở thành những kỳ thủ đủ sức cạnh tranh ở châu Á và thế giới.

Muốn vậy, cờ vua Việt Nam cần có sự đầu tư trọng điểm, sàng lọc những tài năng thực sự nổi bật để tập trung nguồn lực thay vì dàn trải. Cùng với đó, việc tổ chức thêm các giải đấu quốc tế tính Elo, có cơ hội tranh chuẩn Đại kiện tướng quốc tế và Kiện tướng quốc tế cũng là hướng đi thiết thực. Qua đó, giúp kỳ thủ trẻ có thêm cơ hội cọ xát, tích lũy hệ số và chuẩn phong cấp đồng thời giảm được đáng kể chi phí xuất ngoại.

Những năm qua, các Giải cờ vua quốc tế Hà Nội, Giải cờ vua quốc tế Quảng Ninh, Giải cờ vua quốc tế Ninh Bình do Liên đoàn cờ Việt Nam phối hợp cùng đơn vị quản lý thể thao địa phương, câu lạc bộ Kiện tướng tương lai tổ chức đã bám sát hướng đi này và giúp hàng chục kỳ thủ Việt Nam đạt chuẩn Kiện tướng quốc tế, Đại kiện tướng quốc tế.

Cờ vua Việt Nam đã có vị thế vững chắc ở Đông Nam Á. Đó nên là điểm tựa, chứ không phải giới hạn. Những tấm HCV tại Singapore vừa qua vì thế không chỉ để ghi nhận thành công hiện tại, mà còn cần được xem như động lực để các kỳ thủ trẻ bước tiếp trên hành trình dài hơn, khó khăn hơn nhưng cũng danh giá hơn.