Khi hộ kinh doanh 'bước' vào môi trường số

Giữa những đồi quế xanh ngút ngàn ở xã Châu Quế, chị Bàn Thị Duyên, chủ kênh TikTok "Cô Gái Dao Đỏ", đã biến chiếc điện thoại thông minh thành "cầu nối" đưa sản vật quê hương đến với khách hàng trên khắp cả nước. Trong bộ trang phục truyền thống của đồng bào Dao đỏ, chị thực hiện livestream giới thiệu sản phẩm quế sáo, tinh dầu quế, bột quế và nhiều sản phẩm đặc trưng của gia đình cũng như người dân trong vùng.

Năm 2023, chị Duyên quyết định xây dựng các kênh Facebook và TikTok mang tên "Cô gái Dao đỏ", chia sẻ những video mộc mạc về cuộc sống của người dân vùng quế, quy trình làm ra sản phẩm và nét đẹp văn hóa của đồng bào Dao. Sự chân thực cùng cách kể chuyện gần gũi nhanh chóng thu hút cộng đồng mạng. Đến nay, kênh TikTok của chị đã có gần 154 nghìn người theo dõi với hơn 4,1 triệu lượt thích. Mỗi phiên livestream thu hút đông đảo người xem và mang về hàng trăm đơn hàng. Không chỉ tiêu thụ sản phẩm của gia đình, chị còn kết nối, hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm cho nhiều hộ dân trồng quế trong vùng.

"Bên cạnh doanh thu, điều quan trọng nhất mà môi trường số mang lại là cơ hội để sản phẩm địa phương tiếp cận với người tiêu dùng. Nhờ đó, gia đình tôi cũng như nhiều hộ trồng quế có thêm đầu ra ổn định, từng bước nâng cao thu nhập ngay trên chính quê hương mình" - chị Duyên cho biết.

Câu chuyện của chị Bàn Thị Duyên chỉ là một lát cắt sinh động trong bức tranh chuyển đổi số đang diễn ra ngày càng rõ nét ở khu vực kinh tế hộ. Từ những cửa hàng tạp hóa, quán ăn, cơ sở chế biến nông sản đến các hộ kinh doanh dịch vụ, ngày càng nhiều người ứng dụng công nghệ vào hoạt động kinh doanh để thay đổi phương thức quản lý, giao dịch và tiếp cận khách hàng.

Toàn tỉnh hiện có khoảng 72.000 hộ kinh doanh, phần lớn có quy mô nhỏ. Đây là lực lượng kinh tế quan trọng, góp phần tạo việc làm, thúc đẩy lưu thông hàng hóa và phát triển kinh tế địa phương. Trước yêu cầu đổi mới và sức ép cạnh tranh ngày càng lớn, chuyển đổi số đang trở thành giải pháp quan trọng giúp các hộ kinh doanh nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường và phát triển bền vững.

Một trong những chuyển biến rõ nét nhất là việc triển khai hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền. Đến nay, khoảng 91% hộ kinh doanh thuộc diện áp dụng đã sử dụng hình thức này. Không chỉ góp phần minh bạch hóa hoạt động kinh doanh, hóa đơn điện tử còn giúp các chủ hộ quản lý doanh thu thuận tiện hơn, giảm thời gian thực hiện thủ tục hành chính, đồng thời tạo sự chuyên nghiệp và tin cậy trong giao dịch với khách hàng. Song song với đó, thanh toán không dùng tiền mặt cũng đang trở thành xu hướng phổ biến.

Tại cửa hàng tạp hóa của chị Nguyễn Thị Sâm trên đường Yên Ninh, phường Yên Bái, mã QR được đặt tại quầy thanh toán để khách hàng dễ dàng chuyển khoản khi mua hàng. Chị Sâm cho biết: "Trước đây, phần lớn giao dịch đều bằng tiền mặt, nay nhiều khách hàng, đặc biệt là giới trẻ và cán bộ, công chức đều lựa chọn thanh toán bằng mã QR qua điện thoại thông minh".

Việc thanh toán điện tử không chỉ nhanh chóng, thuận tiện, hạn chế những bất tiện trong quá trình giao dịch mà còn giúp chủ hộ quản lý dòng tiền, giảm thiểu rủi ro và tiết kiệm thời gian. Hiện, thanh toán điện tử trên địa bàn tỉnh duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 25% mỗi năm, cho thấy thói quen tiêu dùng của người dân đang thay đổi cùng tiến trình chuyển đổi số.

Nếu như hóa đơn điện tử và thanh toán không dùng tiền mặt góp phần nâng cao hiệu quả quản lý thì thương mại điện tử (TMĐT) lại mở ra cơ hội mở rộng thị trường cho khu vực kinh tế hộ. Không còn bó hẹp trong phạm vi địa phương hay phụ thuộc vào lượng khách quen, nhiều hộ kinh doanh đã đưa sản phẩm lên các sàn TMĐT và các nền tảng mạng xã hội để tiếp cận người tiêu dùng trên phạm vi cả nước. Đến nay, toàn tỉnh có hơn 500 doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh tham gia bán hàng trực tuyến. Nhiều sản phẩm nông nghiệp, sản phẩm OCOP của địa phương đã được đưa lên các nền tảng số, góp phần mở rộng thị trường tiêu thụ. Giá trị giao dịch TMĐT hiện chiếm khoảng 12% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng của tỉnh. Những con số này cho thấy môi trường số đang từng bước trở thành kênh kinh doanh quan trọng đối với khu vực kinh tế tư nhân.

Tuy nhiên, hành trình chuyển đổi số của các hộ kinh doanh vẫn còn nhiều khó khăn. Phần lớn các hộ có quy mô nhỏ, nguồn lực tài chính hạn chế nên việc đầu tư thiết bị, phần mềm và ứng dụng công nghệ còn gặp nhiều trở ngại. Tại khu vực nông thôn, vùng cao, kỹ năng số của một bộ phận chủ hộ còn hạn chế, trong khi hạ tầng viễn thông ở một số địa bàn chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến việc khai thác hiệu quả các nền tảng số. Nhận diện rõ những khó khăn đó, tỉnh đang tiếp tục triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã và hộ kinh doanh. Các chương trình tập huấn kỹ năng số, TMĐT, hóa đơn điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt và bảo đảm an toàn thông tin được tăng cường.

Đồng thời, nhiều chính sách hỗ trợ quảng bá sản phẩm, tiếp cận nền tảng số cũng được triển khai nhằm tạo điều kiện để khu vực kinh tế tư nhân phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Chuyển đổi số đang từng bước góp phần thay đổi tư duy kinh doanh của khu vực kinh tế hộ. Khi mỗi hộ kinh doanh biết tận dụng công nghệ để quản lý, kết nối thị trường và nâng cao giá trị sản phẩm, khu vực kinh tế tư nhân sẽ có thêm động lực phát triển, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế của địa phương trong tiến trình xây dựng nền kinh tế số.