Khi hôn nhân trở thành 'bài toán kinh tế' của người trẻ Trung Quốc

Cuộc đua tìm bạn đời

Tỉ lệ kết hôn giảm mạnh ở Trung Quốc. Ảnh Channel News Asia

Trên lý thuyết, Triệu Tương Kiệt, 33 tuổi, có đủ điều kiện để trở thành mẫu người lý tưởng trên thị trường hẹn hò Trung Quốc: thu nhập khoảng 300.000 nhân dân tệ (khoảng 43.000 USD) một năm, có nhà ở Thành Đô và gia đình ổn định.

Thế nhưng anh vẫn độc thân- giống như hàng chục triệu nam giới khác ở Trung Quốc.

Khi gặp bà mai Giang Bình, câu hỏi đầu tiên anh nhận được rất trực diện: “Anh khá ổn, sao vẫn độc thân?”. Triệu chỉ cười: “Có lẽ những người không nên độc thân lại đang độc thân”.

Câu chuyện của anh không hiếm. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê Trung Quốc, nam giới trong độ tuổi kết hôn tại Trung Quốc hiện vượt xa nữ giới, với mức chênh khoảng 30 triệu người. Đây được cho là hệ quả kéo dài của chính sách chỉ sinh một con trong quá khứ, và xu hướng chuộng con trai trong quan niệm Phương Đông.

Sự mất cân đối ấy đang khiến bài toán hôn nhân tại Trung Quốc ngày càng khốc liệt. Hệ quả là số cặp đăng ký kết hôn tiếp tục lao dốc, chỉ còn khoảng 6,1 triệu trong năm 2024, mức thấp nhất nhiều thập kỷ và chưa bằng một nửa so với gần 13 triệu cặp của năm 2013.

Song song, tỷ lệ sinh tại Trung Quốc tiếp tục giảm mạnh. Chỉ khoảng 7,92 triệu trẻ em chào đời trong năm 2025, giảm 17% so với năm 2024.

Áp lực từ gia đình, xã hội và thời gian khiến nhiều người trẻ không còn kiên nhẫn chờ “duyên tự đến”, mà chủ động tìm đến các dịch vụ mai mối để tăng cơ hội.

Tiêu chuẩn ngày càng cao

Phụ nữ Trung Quốc đặt nhiều kỳ vọng ở nam giới, khiến việc hẹn hò ngày càng trở nên khó khăn. Ảnh: Channel News Asia

Không chỉ khó tìm đối tượng, người trẻ Trung Quốc còn đối mặt với những tiêu chuẩn bạn đời ngày càng khắt khe.

Tại các thành phố lớn như Thượng Hải, lịch làm việc dày đặc khiến việc gặp gỡ tự nhiên trở nên hiếm hoi. “Nhiều người chỉ quanh quẩn với đồng nghiệp và bạn bè cũ,” bà mai Meng Weili, 38 tuổi, cho biết. “Dịch vụ mai mối giúp họ tiếp cận nhiều lựa chọn hơn trong thời gian ngắn.”

Tuy nhiên, khi số lượng phụ nữ tham gia hẹn hò ít hơn, họ có xu hướng đặt ra yêu cầu cao hơn. Theo các môi giới, nhiều khách hàng nữ ưu tiên đàn ông có nhà riêng không nợ, ôtô và công việc ổn định, đặc biệt là người làm trong lĩnh vực nhà nước có thu nhập và phúc lợi tốt.

Điều này khiến không ít nam giới gặp khó khăn. Sun Guoxu, 31 tuổi, thu nhập khoảng 78.000 nhân dân tệ (11.400 USD) mỗi năm và đang trả góp nhà, bị từ chối ngay sau hai cuộc hẹn đầu tiên.

“Trước đây người ta tìm bạn đời vì sự chân thành và phù hợp. Bây giờ ai cũng muốn chọn người có kinh tế khá hơn,” một môi giới tại tỉnh Sơn Đông nhận xét.

Ở chiều ngược lại, nhiều nam giới cũng đặt ra tiêu chuẩn riêng, bạn đời phải trẻ, ngoại hình bắt mắt, tính cách dễ chịu và có học vấn cao. Điều này khiến phạm vi lựa chọn bị thu hẹp.

Các chuyên gia xã hội học nhận định, xu hướng này phản ánh áp lực kinh tế ngày càng lớn, đặc biệt là giá nhà cao và chi phí sinh hoạt tăng. Hôn nhân vì thế không chỉ là vấn đề tình cảm mà còn gắn với sự ổn định tài chính.

Tư vấn “hẹn hò đúng cách”

"Bà mối" Meng ở Thượng Hải nỗ lực tư vấn để khách hàng tìm được đối tượng hẹn hò ưng ý. Ảnh Channel News Asia

Trước những thay đổi của xã hội hiện đại, nghề mai mối cũng chuyển mình mạnh mẽ. Không chỉ giới thiệu đối tượng, các “bà mối” ngày nay còn đóng vai trò như “cố vấn tâm lý”, “huấn luyện viên hẹn hò.”

Tại Thượng Hải, bà Meng tổ chức các buổi gặp kéo dài khoảng 30 phút để khách hàng nhanh chóng đánh giá mức độ phù hợp. Sau mỗi buổi, họ nhận được phản hồi và hướng dẫn cụ thể.

“Mục tiêu của buổi gặp gỡ đầu tiên không phải là tìm người yêu, mà là làm sao để có được buổi hẹn lần thứ hai,” bà nói.

Một khách hàng của bà, Cong, một kỹ sư 33 tuổi, từng khiến buổi hẹn trở nên gượng gạo khi hỏi đối phương về chuyện tình cảm cũ. Sau đó, anh được khuyên nên bắt đầu bằng những chủ đề nhẹ nhàng hơn.

Nghề mai mối truyền thống ở Trung Quốc ngày càng chuyên nghiệp. Ảnh: Channel News Asia

Không ít trường hợp, môi giới còn giúp phân tích tin nhắn, góp ý cách ứng xử và thâmk chí, điều chỉnh kỳ vọng của khách hàng. Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với những người thiếu kinh nghiệm yêu đương hoặc quá nhút nhát.

Sau khi được mai mối và bắt đầu một mối quan hệ, Triệu Tương Kiệt vẫn phải tìm đến “bà mai” khi chuyện tình cảm gặp trục trặc. Xem lại các tin nhắn, Meng nhận xét anh tỏ ra quá vội vàng và sốt sắng.

“Càng lo lắng, đối phương càng muốn tránh,” bà khuyên, đồng thời đề nghị anh nên thẳng thắn hơn về các vấn đề tài chính và lối sống.

Dù cuối cùng không thành cặp, trải nghiệm này giúp anh hiểu rõ hơn về cách xây dựng mối quan hệ với nữ giới.

Theo các chuyên gia mai mối, công việc của họ không chỉ dừng ở việc ghép đôi, mà còn giúp khách hàng điều chỉnh kỳ vọng để tăng khả năng tìm được bạn đời phù hợp. “Nhiều người chỉ nói về mong muốn của mình, mà không nghĩ xem bản thân có thể đáp ứng gì cho ‘nửa kia’,” một bà mai tại Phúc Kiến cho biết.

Bà cũng cho rằng thị trường hôn nhân hiện nay ngày càng giống một quá trình “đánh giá hai chiều”, trong đó cả hai bên đều phải cân nhắc giữa mong muốn và điều kiện thực tế, thay vì chỉ dựa vào cảm xúc như trước.

Trong khi đó, nhiều nghiên cứu về hành vi hẹn hò tại Trung Quốc cũng chỉ ra rằng người trẻ ngày càng có xu hướng xem hôn nhân như một “quyết định chiến lược”, khi các yếu tố như thu nhập, nhà ở và sự ổn định nghề nghiệp ngày càng chi phối lựa chọn bạn đời, thay vì chỉ là sự phù hợp về tình cảm. Do vậy, nghề mai mối truyền thống cũng dần trở nên “chuyên nghiệp” hơn.