Khi nào công việc không còn đáng để chịu đựng?

Môi trường làm việc độc hại có thể ảnh hưởng đến sức khỏe, lòng tự trọng và các mối quan hệ cá nhân. Ảnh minh họa: Phương Lâm.

Không phải môi trường làm việc nào cũng có thể thay đổi, nhất là khi người đứng đầu không lắng nghe ý kiến của nhân viên. Trong một số trường hợp, tiếp tục chịu đựng công việc có thể ảnh hưởng đến sức khỏe, lòng tự trọng và các mối quan hệ cá nhân.

Tuy nhiên, nghỉ việc không phải lúc nào cũng là lựa chọn dễ dàng, đặc biệt khi người lao động phụ thuộc vào thu nhập hoặc chưa tìm được công việc thay thế. Vì vậy, trước khi quyết định ở lại hay ra đi, mỗi người cần đánh giá khả năng cải thiện môi trường làm việc và những gì bản thân phải đánh đổi, theo Psychology Today.

Những dấu hiệu cho thấy môi trường làm việc khó thay đổi

Một chuyên gia từng kể về trường hợp của cựu sinh viên làm trong ngành tài chính, lĩnh vực có phần lớn nhân sự là nam giới. Dù có năng lực và tự tin, cô thường được giao những việc như ghi chép cuộc họp, pha cà phê, trong khi đồng nghiệp nam hiếm khi phải làm những nhiệm vụ này.

Nhân viên tại công ty cũng thường xuyên phải làm thêm buổi tối, cuối tuần để xử lý công việc phát sinh mà không được báo trước. Khi lên tiếng về tình trạng này, cô bị cấp trên quở trách nặng nề. Môi trường làm việc có tỷ lệ nghỉ việc cao, trong khi nhân viên gần như không có quyền tự chủ.

Đáng chú ý, khi cô đề cập đến việc nhân viên không cảm thấy an toàn về mặt tâm lý, người quản lý thẳng thừng bác bỏ vấn đề vì chưa từng nghe đến khái niệm này.

Theo chuyên gia, đây là dấu hiệu cảnh báo cho thấy môi trường làm việc khó thay đổi nếu người đứng đầu không sẵn sàng giải quyết những bất cập.

An toàn tâm lý là cảm giác nhân viên có thể thoải mái nêu ý kiến, đặt câu hỏi, thừa nhận sai sót hoặc bày tỏ lo ngại mà không sợ bị trừng phạt hay trả đũa. Nghiên cứu của giáo sư Amy Edmondson thuộc Đại học Harvard cho thấy yếu tố này có liên quan đến khả năng học hỏi và làm việc hiệu quả của các nhóm.

Để đánh giá liệu công ty có thể cải thiện hay không, người lao động nên xem xét cách cấp trên phản ứng khi nhận góp ý. Họ có lắng nghe, tìm hiểu nguyên nhân và hành động để giải quyết vấn đề, hay chỉ chế giễu, nổi giận và né tránh trách nhiệm?

Điều quan trọng không phải là người quản lý luôn phản ứng hoàn hảo, mà là họ có sẵn sàng điều chỉnh sau khi suy nghĩ về những góp ý hay không.

Bên cạnh đó, cần quan sát những thay đổi thực tế thay vì chỉ tin vào lời hứa. Tại các tổ chức lớn, việc điều chỉnh chính sách có thể mất thời gian, nhưng quá trình cải thiện cần có tiến triển cụ thể.

Tác giả / Tác phẩm

Cuộc chơi làm công: Nghệ thuật làm việc và sinh tồn

Tác giảLê Huỳnh Chăm

Xuất bản2024

Nhà xuất bảnLao Động

Từ trải nghiệm 20 năm trong doanh nghiệp, tác giả phân tích những góc khuất nơi công sở, cách ứng phó với áp lực và bất công, đồng thời chia sẻ góc nhìn về hành trình phát triển sự nghiệp.

Người lao động cũng có thể cân nhắc chuyển sang bộ phận khác, đổi nhóm hoặc tìm một quản lý khác hỗ trợ. Nếu công ty vẫn có những vị trí với môi trường lành mạnh hơn, đây có thể là giải pháp giúp họ tiếp tục làm việc mà không phải chịu đựng những vấn đề hiện tại.

Trong cuốn Cuộc chơi làm công: Nghệ thuật làm việc và sinh tồn , tác giả Lê Huỳnh Chăm chia sẻ những câu chuyện từ 20 năm làm việc trong doanh nghiệp, qua đó đề cập đến văn hóa công sở, những áp lực và bất công nơi làm việc, cũng như cách người lao động thích nghi, phát triển và giữ vững giá trị bản thân.

Tác phẩm đặt trải nghiệm cá nhân trong bối cảnh rộng hơn của môi trường doanh nghiệp, nơi người lao động phải cân nhắc cách thích nghi, phát triển hoặc tìm hướng đi khác.

Cái giá phải trả khi tiếp tục ở lại

Phân tích tổng hợp năm 2013 của Birgit Schyns và Jan Schilling, hai nhà nghiên cứu về lãnh đạo và tâm lý học tổ chức, cho thấy phong cách lãnh đạo mang tính phá hoại có liên quan đến sức khỏe, hiệu suất làm việc kém hơn và ý định nghỉ việc cao hơn ở nhân viên.

Điều này cho thấy môi trường làm việc tiêu cực không chỉ khiến người lao động bất mãn với cấp trên mà còn có thể ảnh hưởng đến nhiều khía cạnh khác trong cuộc sống.

Mỗi người nên tự đánh giá công việc đang tác động thế nào đến sức khỏe thể chất, tinh thần, lòng tự trọng và các mối quan hệ cá nhân. Nếu yêu thích công việc, họ có thể chấp nhận đôi lúc phải làm muộn hoặc nhận phản hồi chưa dễ chịu từ cấp trên.

Tuy nhiên, nếu thường xuyên làm thêm khiến họ hủy kế hoạch cá nhân, bỏ lỡ những cuộc gặp gỡ với bạn bè và không còn thời gian cho gia đình, những tổn thất này cần được xem xét nghiêm túc.

Khi những góp ý liên tục bị phớt lờ, người lao động có thể cân nhắc tìm kiếm cơ hội việc làm mới. Ảnh: Phương Lâm.

Việc xác định và bảo vệ giới hạn cá nhân cũng là một phần trong quá trình cân nhắc này. Trong Làm Chủ Ranh Giới - Dám Nói Thật, Được Nhìn Nhận Và Sống Đời Tự Do (NXB Thanh Niên, 2023), nhà trị liệu tâm lý Terri Cole phân tích cách mỗi người thiết lập ranh giới trong các mối quan hệ, bày tỏ nhu cầu và từ chối những yêu cầu không phù hợp mà không cảm thấy tội lỗi.

Cuốn sách cũng đề cập đến cách ứng phó khi người khác liên tục không tôn trọng giới hạn đã được nêu rõ.

Nghỉ việc không phải quyết định dễ dàng, nhất là khi thị trường lao động khó khăn hoặc chưa có nguồn thu nhập thay thế. Nhận ra môi trường làm việc không phù hợp cũng không đồng nghĩa một người phải nghỉ ngay lập tức. Họ có thể bắt đầu tìm kiếm cơ hội mới, chuẩn bị tài chính và xây dựng kế hoạch chuyển việc.

Chuyên gia không khuyến khích người lao động vội vàng nghỉ việc ngay khi gặp vấn đề đầu tiên. Nếu tình hình vẫn có thể giải quyết, hãy cho cấp trên và công ty cơ hội khắc phục.

Nhưng nếu những lo ngại liên tục bị xem nhẹ và không có dấu hiệu thay đổi thực chất, mỗi người cần cân nhắc giữa lợi ích nhận được, như thu nhập và cơ hội phát triển, với những gì đang phải đánh đổi, như sức khỏe, lòng tự trọng và các mối quan hệ.

Công việc nào cũng có những giai đoạn bận rộn hoặc khó khăn. Tuy nhiên, nếu công việc liên tục chiếm phần lớn thời gian và khiến sức khỏe cùng cuộc sống cá nhân bị ảnh hưởng, đã đến lúc người lao động cân nhắc tìm một hướng đi khác.