Khi người dân trở thành 'chủ thể' của trật tự đô thị

Lan toả ý thức từ những quy ước cộng đồng

Hồ Tây luôn được xác định là trung tâm văn hóa - du lịch của Hà Nội. Để hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững, bên cạnh đầu tư hạ tầng và chỉnh trang không gian, UBND phường Tây Hồ xác định việc xây dựng nếp sống văn minh trong cộng đồng là một trong những giải pháp quan trọng nhằm từng bước tháo gỡ “điểm nghẽn” về trật tự đô thị.

Đường Nguyễn Đình Thi mỗi ngày thêm đẹp. Ảnh: Đức Tuấn

Điều đáng ghi nhận là nhiều chuyển biến tích cực không bắt đầu từ những quy định hành chính cứng nhắc mà đến từ sự đồng thuận của người dân. Tại khu vực ven hồ Tây, các hộ kinh doanh đã chủ động thống nhất những quy ước chung trong quá trình hoạt động, cùng nhau gìn giữ hình ảnh tuyến phố văn minh.

Anh Đỗ Hoàng Long (chủ quán cà phê Thóc, 11A Nguyễn Đình Thi, phường Tây Hồ) cho biết, việc giữ gìn trật tự đô thị đã được các hộ kinh doanh cam kết với chính quyền và Công an phường. Không chỉ thực hiện những việc nhỏ như giữ vệ sinh, các quán còn tự thống nhất quy ước chung để cùng duy trì trật tự hằng ngày. Mỗi cơ sở đều có ý thức tự giám sát, nhắc nhở lẫn nhau thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào lực lượng chức năng.

Những điểm đen về rác trên địa bàn phường Tây Hồ đã được xoá bỏ. Ảnh: Đức Tuấn

Sự đồng thuận ấy đã mang lại những thay đổi rõ nét. Từ khi có những “quy ước” giữa các quán cà phê Thóc, Gạo, Moon, Hân... khu vực vỉa hè ven hồ Tây trở nên thông thoáng hơn, không còn tình trạng bày bàn ghế lấn chiếm lối đi hay cạnh tranh thiếu lành mạnh, ảnh hưởng đến an ninh trật tự. Không dừng lại ở đó, các cơ sở kinh doanh còn tích cực tham gia hoạt động xã hội, hỗ trợ những cháu nhỏ có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn.

Kiên quyết xử lý những vi phạm. Ảnh: Đức Tuấn

Không chỉ các hộ kinh doanh, ý thức gìn giữ không gian sống cũng được vun đắp ngay từ trong mỗi gia đình. Chị Nguyễn Thu Hà (phố Thụy Khuê, phường Tây Hồ) cho biết, những quy ước như không đổ rác ra đường làng ngõ xóm, không văng tục chửi bậy, sống nhường nhịn, bảo ban nhau vẫn được các bậc cao niên trong dòng họ truyền dạy cho con cháu. Chính những điều ấy đã góp phần tạo nên chuyển biến tích cực khi tình trạng lấn chiếm trong các ngõ nhỏ thuộc khu làng cổ ven hồ Tây ngày càng giảm.

Chính quyền đồng hành để tạo chuyển biến bền vững

Nếu ý thức cộng đồng là nền tảng thì sự vào cuộc quyết liệt, kiên trì của chính quyền là yếu tố bảo đảm những chuyển biến ấy được duy trì lâu dài. Tại phường Tây Hồ, công việc của lực lượng Công an không còn tập trung vào việc mang từng bản cam kết đến từng hộ kinh doanh như trước mà chuyển sang tuần tra, kiểm soát và duy trì kết quả đã đạt được. Đây là dấu hiệu cho thấy ý thức tự giác của người dân đang từng bước được nâng lên.

Người dân phường Tây Hồ đồng thuận giữ trật tự đô thị cùng cơ quan chức năng. Ảnh: Đức Tuấn

Trung tá Nguyễn Anh Tuấn, Tổ phó Tổ Cảnh sát trật tự, Công an phường Tây Hồ cho biết, UBND phường đã thiết lập cơ chế giám sát tại các khu vực ven hồ Tây và các tuyến phố Thụy Khuê, Hoàng Hoa Thám..., tập trung xử lý tình trạng lấn chiếm vỉa hè, kinh doanh, tập kết vật liệu và phế thải không đúng quy định. Đồng thời, lực lượng chức năng tăng cường tuần tra, nhắc nhở, triển khai các biện pháp ngăn chặn nhằm duy trì trật tự đô thị và vệ sinh môi trường trên địa bàn.

Theo Thiếu tá Ngô Minh Đức, Phó trưởng Công an phường Tây Hồ, xử lý các vi phạm chỉ là giải pháp trước mắt. Muốn xây dựng trật tự đô thị bền vững cần tạo được sự đồng thuận trong cộng đồng. Vì vậy, phường đã vận dụng những thiết chế văn hóa như các quy định, quy ước của dòng họ, cộng đồng dân cư về thực hiện nếp sống văn minh đô thị để người dân cùng chung tay giữ gìn chính nơi mình sinh sống.

Hiệu quả của cách làm này đã được thể hiện bằng những kết quả cụ thể. Phường Tây Hồ đã xóa 15 điểm phát sinh rác thải tồn đọng trên các tuyến phố Âu Cơ, Tô Ngọc Vân, khu đô thị Vườn Đào, Lạc Long Quân, Yên Hoa, gầm cầu vượt An Dương, Thanh Niên, gầm cầu Văn Cao, Võng Thị, Võ Chí Công; đồng thời xóa bỏ triệt để chân điểm tồn đọng rác thải với khối lượng khoảng 130m3 và xóa 3 điểm tập kết xe thu gom, cẩu rác. Trong 6 tháng đầu năm 2026, các lực lượng chức năng đã lập hồ sơ xử phạt 1.700 trường hợp vi phạm trật tự đô thị và an toàn giao thông, thu nộp ngân sách hơn 1,17 tỷ đồng.

Quan trọng hơn, ngay sau khi xóa bỏ các điểm tồn đọng rác và lập lại trật tự đô thị, cùng với lực lượng Công an, các tổ công tác của UBND phường được phân công nhiệm vụ cụ thể, trực theo các khung giờ hằng ngày để ngăn chặn tái lấn chiếm. Việc duy trì lực lượng thường xuyên thay vì chỉ ra quân theo từng đợt đã từng bước hình thành thói quen chấp hành trong cộng đồng dân cư và các hộ kinh doanh.

Theo ông Nguyễn Thanh Tịnh, Chủ tịch UBND phường Tây Hồ, thực hiện Kế hoạch của thành phố về giải quyết điểm nghẽn “trật tự đô thị” và bảo đảm trật tự, kỷ cương, văn minh đô thị, phường đã quán triệt triển khai đồng bộ đến các đơn vị, từ công tác tuyên truyền đến nhắc nhở và xử lý nghiêm các vi phạm. Đến nay, phường cơ bản thiết lập lại trật tự đô thị, bảo đảm không gian giao thông thông thoáng, an toàn, thuận tiện cho người dân; đồng thời luôn lắng nghe, tiếp thu những ý kiến phản ánh để kịp thời điều chỉnh cho phù hợp.

Một góc Hồ Tây. Ảnh: Đức Tuấn

Thực tiễn tại phường Tây Hồ cho thấy, xây dựng trật tự đô thị không thể chỉ trông chờ vào các biện pháp hành chính hay những đợt cao điểm xử lý vi phạm. Khi chính quyền giữ vai trò kiến tạo, còn người dân chủ động thực hiện những quy ước chung vì lợi ích của chính mình và cộng đồng, thì trật tự đô thị sẽ được duy trì bền vững. Đó cũng là nền tảng để xây dựng những khu dân cư văn minh, góp phần tạo nên một Thủ đô ngày càng xanh, sạch, đẹp và đáng sống.