Khi người M'nông giữ rừng bằng sức mạnh cộng đồng

Các thành viên Tổ quản lý, bảo vệ rừng thường xuyên tuần tra để kịp thời phát hiện các dấu hiệu bất thường

Tự quản để giữ rừng

Khi được giao quản lý rừng, từ vị thế những người sống gần rừng, gắn bó với rừng qua nhiều thế hệ, bà con bon R’Bút trở thành chủ thể trực tiếp tham gia giữ gìn tài nguyên rừng trên địa bàn.

Ngay sau khi được giao rừng, cộng đồng thành lập Tổ quản lý, bảo vệ rừng với 15 thành viên nòng cốt. Các thành viên phân công nhau tuần tra, kiểm tra những khu vực được giao, kịp thời phát hiện và ngăn chặn nguy cơ xâm hại rừng. Công việc đòi hỏi sự kiên trì, bởi địa hình rộng, nhiều khu vực nằm sâu trong rừng, trong khi việc bảo vệ phải được duy trì thường xuyên.

Anh Y Đoan, Tổ trưởng Tổ Quản lý, bảo vệ rừng cộng đồng bon R’Bút chia sẻ: “Ngay từ khi nhận rừng, chúng tôi xác định muốn giữ được rừng thì trước hết các thành viên phải có trách nhiệm, sau đó vận động bà con cùng thực hiện. Tổ phân công nhau tuần tra, kiểm tra rừng thường xuyên, không để xảy ra tình trạng lấn chiếm đất rừng, phá rừng làm nương rẫy. Rừng là tài sản chung nên mỗi người đều phải có ý thức gìn giữ”.

Từ sự chủ động của tổ quản lý đến ý thức của người dân, việc bảo vệ rừng dần trở thành trách nhiệm chung của cộng đồng. Nhờ đó, từ khi được giao quản lý đến nay, diện tích rừng cộng đồng bon R’Bút cơ bản được giữ vững, không xảy ra tình trạng lấn chiếm đất rừng, phá rừng làm nương rẫy. Công tác phòng cháy, chữa cháy rừng cũng được chú trọng, góp phần duy trì sự ổn định của diện tích rừng được giao.

Bà con M’nông ở bon R’Bút (Quảng Sơn) nhận quản lý 335 ha rừng từ năm 2016

Anh Y Hoan, Tổ viên Tổ Quản lý, bảo vệ rừng cộng đồng bon R’Bút chia sẻ: “Đi tuần tra rừng đã trở thành công việc quen thuộc của chúng tôi. Mỗi người đều hiểu nếu mình lơ là thì rừng có thể bị xâm hại, ảnh hưởng đến cả cộng đồng. Vì vậy, anh em luôn nhắc nhau thực hiện nhiệm vụ, đồng thời vận động bà con không vi phạm các quy định về bảo vệ rừng”.

Điểm đáng chú ý của mô hình không chỉ nằm ở việc duy trì lực lượng tuần tra mà còn ở sự gắn kết giữa trách nhiệm bảo vệ rừng với lợi ích thiết thực của người dân. Khi cộng đồng được trao quyền quản lý, bà con có thêm động lực và trách nhiệm trong việc gìn giữ tài nguyên gắn bó trực tiếp với đời sống của mình.

Giữ rừng gắn với sinh kế

Cùng với bảo vệ rừng, người dân được khai thác lâm sản phụ theo quy định như lá bép, măng, củi và dây mây, góp phần gắn việc giữ rừng với đời sống thường ngày.

Nguồn thu hơn 100 triệu đồng mỗi năm từ dịch vụ môi trường rừng được dùng hỗ trợ các thành viên tuần tra, phần còn lại bổ sung quỹ bon để tổ chức lễ hội, khuyến học. Qua đó, lợi ích từ bảo vệ rừng được gắn với đời sống văn hóa cộng đồng và chăm lo thế hệ trẻ.

Từ khi nhận khoán bảo vệ rừng đã mang lại nhiều lợi ích cho bà con trên địa bàn

Ông Đoàn Văn Phương, Chủ tịch UBND xã Quảng Sơn cho biết: “Mô hình quản lý, bảo vệ rừng dựa vào cộng đồng ở bon R’Bút cho thấy vai trò quan trọng của người dân trong bảo vệ tài nguyên rừng. Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục phối hợp với cộng đồng, tuyên truyền nâng cao ý thức bảo vệ rừng, thực hiện tốt công tác phòng cháy, chữa cháy rừng và quản lý hiệu quả nguồn kinh phí dịch vụ môi trường rừng, góp phần bảo đảm lợi ích lâu dài cho người dân”.

Thực tế tại bon R’Bút cho thấy, khi người dân được tham gia quản lý và hưởng lợi hợp pháp từ rừng, trách nhiệm bảo vệ tài nguyên có điều kiện trở thành ý thức tự giác. Với cộng đồng người M’nông, giữ rừng còn là gìn giữ không gian sinh tồn, những tập quán gắn với núi rừng và sự tiếp nối các giá trị truyền thống.

Để mô hình phát huy hiệu quả bền vững, bên cạnh sự chủ động của cộng đồng, cần tiếp tục có sự đồng hành của chính quyền và các cơ quan chuyên môn trong hướng dẫn kỹ thuật, quản lý nguồn lợi, phòng cháy, chữa cháy rừng và nâng cao sinh kế. Từ 335 ha rừng được giao quản lý, cách làm của người dân bon R’Bút cho thấy sức mạnh cộng đồng chính là một trong những nền tảng quan trọng để giữ màu xanh đại ngàn.