Khi người trẻ đưa công nghệ và STEM để kiến tạo tương lai

Không chỉ tiếp cận STEM qua sách vở hay những giờ học trên lớp, nhiều bạn trẻ đang chủ động biến kiến thức khoa học, công nghệ thành các dự án cụ thể

Trong khuôn khổ Ngày Quốc tế Thanh niên 2026, 45 gian hàng đã cùng Liên Hợp Quốc tại Việt Nam giới thiệu những hoạt động, sản phẩm và sáng kiến do thanh niên dẫn dắt với chủ đề "Muôn vàn bối cảnh, một khát vọng chung".

Trong số các gian hàng tại sự kiện, Steam for Youth thu hút sự quan tâm khi giới thiệu những sáng kiến hướng tới học sinh, đặc biệt trong việc tiếp cận STEM, công nghệ và định hướng học tập. Dự án được xây dựng bởi một nhóm học sinh trẻ, với mong muốn giải quyết một vấn đề khá thực tế: học sinh ngày càng có nhiều lựa chọn về trường đại học nhưng cũng phải đối mặt với hệ thống tiêu chí tuyển sinh phức tạp.

Chia sẻ với Báo Phụ nữ Việt Nam, Võ Thanh Hiệp - thành viên phụ trách kỹ thuật của dự án, cho biết nhóm xây dựng website xuất phát từ thực tế mỗi trường đại học có thể đưa ra những yêu cầu tuyển sinh khác nhau, từ điểm số, chứng chỉ ngoại ngữ, SAT đến thành tích học tập, hoạt động ngoại khóa hay các dự án cá nhân. "Bây giờ mỗi trường lại có một chính sách tuyển sinh riêng. Học sinh có thể cùng lúc đặt mục tiêu vào nhiều trường nhưng mỗi trường lại có deadline và yêu cầu khác nhau. Nếu không theo dõi kỹ, các bạn rất dễ bỏ lỡ một tiêu chí hoặc một thời hạn quan trọng", Võ Thanh Hiệp chia sẻ.

Gian hàng "Steam for Youth" thu hút sự quan tâm của các bậc phụ huynh cùng các bạn trẻ

Theo đó, học sinh có thể tạo hồ sơ cá nhân trên nền tảng, cập nhật kết quả học tập trong ba năm THPT, giải thưởng, chứng chỉ, hoạt động ngoại khóa, dự án cá nhân hay thư giới thiệu. Hệ thống sau đó đối chiếu hồ sơ với những tiêu chí của các trường mà học sinh lựa chọn. Điểm đáng chú ý là kết quả được thể hiện trực quan bằng các mức màu, giúp học sinh nhanh chóng nhận biết tình trạng hồ sơ. Màu đỏ cho thấy hồ sơ còn khoảng cách với yêu cầu, màu vàng là những tiêu chí cần lưu ý hoặc bổ sung, còn màu xanh thể hiện những yêu cầu đã đạt.

Không dừng ở việc đánh giá hồ sơ, nhóm còn tích hợp công cụ AI để học sinh đặt câu hỏi và tìm kiếm thông tin. Các bạn cũng có thể đăng ký kết nối với mentor - những người có kinh nghiệm trong các cuộc thi, hoạt động học thuật hoặc lĩnh vực mà học sinh quan tâm - để nhận hướng dẫn cụ thể hơn.

Theo Võ Thanh Hiệp, thách thức lớn nhất của nhóm trong quá trình xây dựng nền tảng là cập nhật thông tin. Các chính sách giáo dục, quy định tuyển sinh và chương trình hỗ trợ học sinh, sinh viên có thể thay đổi, đòi hỏi nhóm phải liên tục kiểm tra và cập nhật dữ liệu. Với dự án, nhóm không đặt mục tiêu đơn thuần tạo thêm một công cụ công nghệ mà hướng tới việc giúp học sinh chủ động hơn trong quá trình chuẩn bị tương lai.

Đứng phía sau ý tưởng của dự án là Nguyễn Quế Chi - học sinh lớp 12D2, THPT chuyên Chu Văn An. Trong nhóm, Chi đảm nhận vai trò phân tích dữ liệu và quản lý dự án, từ lập kế hoạch, phân công nhiệm vụ đến theo dõi tiến độ chung. Chia sẻ về những hoạt động của mình, Quế Chi cho biết chỉ riêng trong mùa hè này, em đã tham gia và triển khai khoảng ba dự án khác nhau. 

Dự án đầu tiên là một chương trình về NASA dành cho học sinh THPT tại American Center. Dự án thứ hai là nền tảng công nghệ hỗ trợ học sinh chuẩn bị hồ sơ đại học. Bên cạnh đó, Chi cùng các bạn đang ấp ủ một dự án hướng tới việc xây dựng một cuốn sách về những phụ nữ có thành tựu trong lĩnh vực STEM. Ý tưởng này xuất phát từ chính trải nghiệm của Quế Chi khi tham gia các cuộc thi và hoạt động ngoại khóa liên quan đến STEM và công nghệ. "Em nhận thấy công nghệ với nữ sinh vẫn còn là một rào cản khá lớn. Các bạn thiếu những hình mẫu cũng như những ví dụ thực tế để có thể truyền cảm hứng và động lực", Quế Chi chia sẻ.

STEM đang trở thành không gian để ngày càng nhiều bạn trẻ thử sức, sáng tạo và tìm cách giải quyết những vấn đề gần gũi với đời sống

Theo Quế Chi, khi nhìn vào một lĩnh vực mà nam giới vẫn chiếm tỷ lệ cao, nhiều bạn gái có thể tự hình thành suy nghĩ rằng công nghệ không phải dành cho mình. Vì thế, việc xuất hiện những nữ nhân vật thành công trong STEM có ý nghĩa không chỉ ở câu chuyện thành tích mà còn giúp các bạn trẻ nhìn thấy những con đường mà mình có thể lựa chọn. Từ suy nghĩ đó, Quế Chi đang chuẩn bị bắt tay vào dự án viết sách về 33 nữ nhân vật truyền cảm hứng trong lĩnh vực STEM.

Cuốn sách dự kiến khai thác câu chuyện, hành trình và những trải nghiệm của các nữ nhân vật trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học. "Em muốn các bạn nữ nhìn vào những câu chuyện thực tế đó để có thêm động lực, đồng thời biết mình cần rèn luyện những kỹ năng gì để có thể thực hiện hóa ước mơ", Quế Chi nói.

Từ những gian hàng tại Ngày Quốc tế Thanh niên 2026, có thể thấy sự đa dạng trong cách người trẻ tìm kiếm lời giải cho những vấn đề của chính thế hệ mình. Có dự án tập trung vào công nghệ, có sáng kiến hướng tới giáo dục, có những hoạt động tạo không gian kết nối và cũng có những câu chuyện được bắt đầu từ trải nghiệm cá nhân.