Khi nhà văn hóa trở thành điểm hẹn của người dân

Đưa nhà văn hóa đến gần người dân

Từ sáng sớm, bà Đỗ Thị Xuân cùng các thành viên Câu lạc bộ dưỡng sinh Quán La, phường Xuân Đỉnh, hào hứng đến khu tượng đài Bác Hồ và sân đình Quán La để tập thể dục, rèn luyện sức khỏe, đồng thời gặp gỡ, giao lưu với những người cao tuổi trong khu dân cư.

Bà Xuân cho biết, từ ngày 24-10, Nhà văn hóa – Khu thể thao Xuân La 2 đi vào hoạt động, đời sống văn hóa, tinh thần của người dân có thêm không gian sinh hoạt thường xuyên, góp phần duy trì các hoạt động cộng đồng và tăng cường sự gắn kết giữa các thế hệ.

Nhà văn hóa – Khu thể thao Xuân La 2, phường Xuân Đỉnh gắn kết với không gian đình Quán La trở thành điểm hẹn văn hóa, nghệ thuật của người dân. Ảnh: Hoàng Lân.

Với tổng diện tích 700m², Nhà văn hóa – Khu thể thao Xuân La 2 có hội trường khoảng 150 chỗ ngồi, khu cộng đồng số, phòng đọc sách, phòng tập, sân thể thao và không gian tổ chức hoạt động ngoài trời. Bên cạnh phục vụ hội họp, sinh hoạt chi bộ, tổ dân phố, nhà văn hóa duy trì các câu lạc bộ dân vũ, khiêu vũ, Zumba, dưỡng sinh, bóng bàn, bóng chuyền hơi, cầu lông cùng các hoạt động giao lưu văn nghệ, thể thao.

Theo bà Nguyễn Thị Tuyết Mai, Tổ trưởng tổ dân phố Xuân La 2, nhà văn hóa – khu thể thao đã trở thành điểm kết nối văn hóa, thể thao cộng đồng. Mô hình khai thác đồng thời hoạt động trong nhà và ngoài trời, kết nối với những không gian sinh hoạt lân cận, qua đó mở rộng khả năng phục vụ người dân.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà cùng các đại biểu tham quan không gian văn hoá đọc của Nhà văn hóa – Khu thể thao Xuân La 2 trong ngày ra mắt. Ảnh: Hoàng Lân.

Một điểm đáng chú ý là việc gắn hoạt động văn nghệ quần chúng với thực hành, giới thiệu các giá trị văn hóa truyền thống. Câu lạc bộ ca trù sinh hoạt theo đợt tại đình Quán La, tạo sự kết nối giữa thiết chế văn hóa tổ dân phố với không gian di sản. Cách làm này góp phần đưa văn hóa truyền thống hiện diện trong đời sống đương đại, đồng thời gắn hoạt động cộng đồng với yêu cầu bảo tồn, phát huy giá trị di tích.

Nếu như Nhà văn hóa – Khu thể thao Xuân La 2 là mô hình điểm về kết nối không gian nhà văn hóa và di tích để phát huy văn hóa truyền thống địa phương, thì mô hình nhà sinh hoạt cộng đồng tổ dân phố số 4, phường Giảng Võ được lựa chọn xây dựng điểm với trọng tâm là phát triển thư viện cộng đồng, khuyến khích văn hóa đọc gắn với ứng dụng công nghệ số.

Nhà sinh hoạt cộng đồng tổ dân phố số 4, phường Giảng Võ có điểm nổi bật là không gian công nghệ số. Ảnh: Thuỷ Tiên.

Theo ông Nguyễn Mạnh Tam, Tổ trưởng tổ dân phố số 4, địa bàn có 1.489 hộ gia đình với 4.964 nhân khẩu, nhu cầu về một không gian chung để sinh hoạt, vui chơi, giao lưu và rèn luyện thể chất rất lớn. Vì vậy, nhà sinh hoạt cộng đồng không chỉ phục vụ các cuộc họp tổ dân phố mà còn trở thành “ngôi nhà chung” của nhiều thế hệ, từ người cao tuổi đến thanh thiếu niên, nhi đồng.

Công trình có tổng diện tích khuôn viên 693m², gồm hội trường khoảng 60 chỗ ngồi, sân hoạt động ngoài trời và khu vực thể dục thể thao. Điểm nhấn là thư viện cộng đồng rộng 16m² với gần 1.500 đầu sách thuộc nhiều lĩnh vực, được phân loại khoa học, phục vụ nhu cầu đọc, mượn sách, giới thiệu sách, sinh hoạt câu lạc bộ và trao đổi chuyên đề.

Những hoạt động như “Góp một cuốn sách – Mở ngàn tri thức” góp phần bổ sung nguồn sách, khuyến khích tinh thần sẻ chia và xây dựng thói quen đọc trong cộng đồng. Thư viện được định hướng kết nối với gia đình, trường học và các tổ dân phố; khuyến khích bổ sung, luân chuyển sách, huy động nguồn lực xã hội hóa. Nhờ đó, văn hóa đọc không chỉ giúp người dân tiếp cận tri thức mà còn mở ra cơ hội giao lưu, chia sẻ và hình thành môi trường học tập thường xuyên ngay tại khu dân cư.

Người dân đến nhà văn hoá để tụ họp, giải trí, đánh cờ. Ảnh: T.T.

Cùng với thư viện, các câu lạc bộ dân vũ, vui ca, bóng bàn, cầu lông, cờ tướng, cờ vua, mô hình tại Giảng Võ còn tích hợp phòng công nghệ số, máy tính kết nối Internet, Wi-Fi miễn phí cùng các tiện ích như ki-ốt dịch vụ công, tủ hành chính điện tử và điểm cầu trực tuyến. Với sự hỗ trợ của Tổ chuyển đổi số cộng đồng, người dân có điều kiện tra cứu thông tin, tiếp cận tài liệu số, từng bước sử dụng dịch vụ công trực tuyến, VNeID, iHanoi và các giao dịch điện tử khi có nhu cầu.

Nhân rộng mô hình hiệu quả, lấy người dân làm trung tâm

Triển khai Kế hoạch số 128/KH-UBND của UBND thành phố Hà Nội, cụ thể hóa Chương trình hành động số 08-CTr/TU thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Hà Nội đã ra mắt các mô hình điểm nhà văn hóa – khu thể thao tại thôn Vạn Điểm (xã Phú Xuyên), phường Giảng Võ và phường Xuân Đỉnh. Các mô hình hướng tới đổi mới hoạt động thiết chế văn hóa cơ sở theo hướng đa chức năng, kết hợp văn hóa, thể thao, phát triển văn hóa đọc và chuyển đổi số, qua đó đáp ứng nhu cầu sinh hoạt cộng đồng ngày càng đa dạng.

Thực tiễn tại các mô hình cho thấy, sức sống của nhà văn hóa không chỉ được quyết định bởi quy mô công trình hay trang thiết bị mà còn phụ thuộc vào khả năng tổ chức các hoạt động phù hợp với nhu cầu, đặc điểm của từng địa bàn. Khi người dân tìm thấy những hoạt động thiết thực, có thể tham gia thường xuyên, nhà văn hóa sẽ trở thành điểm hẹn quen thuộc, thay vì chỉ mở cửa trong những dịp hội họp hoặc sự kiện.

Mô hình các nhà văn hoá gắn với lợi ích của nhân dân đang được triển khai sâu rộng. Ảnh: T.T.

Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Xuân Đỉnh Nguyễn Thường Sơn cho biết, hiện phường có 26 nhà văn hóa và 5 điểm sinh hoạt cộng đồng tại các khu chung cư. Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy một số nhà văn hóa chưa có nội dung sinh hoạt phong phú, cơ sở vật chất chưa được khai thác hết công năng, khả năng thu hút người dân tham gia hoạt động cộng đồng còn hạn chế. Vì thế, Nhà văn hóa tổ dân phố Xuân La 2 triển khai mô hình điểm, hướng tới phương thức hoạt động đa chức năng, thiết thực, hiệu quả, lấy người dân làm trung tâm phục vụ.

Theo Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội Trần Trung Hiếu, đổi mới thiết chế văn hóa cơ sở không chỉ dừng ở việc nâng cấp cơ sở vật chất mà còn hướng tới xây dựng không gian sinh hoạt thiết thực, lấy người dân làm trung tâm, chủ thể sáng tạo và thụ hưởng văn hóa, đáp ứng nhu cầu giao lưu, học tập, rèn luyện sức khỏe và vun đắp đời sống cộng đồng. Mỗi nhà văn hóa cần xác định những thế mạnh riêng, từ văn hóa đọc, thể thao quần chúng, chuyển đổi số đến bảo tồn, trao truyền giá trị truyền thống, tránh tình trạng công trình được đầu tư nhưng hoạt động chưa tương xứng với công năng.

Các nhà văn hoá đang dần trở thành điểm hẹn của nhân dân. Ảnh: Hoàng Lân.

Việc Hà Nội triển khai các mô hình điểm tại những địa bàn có đặc điểm khác nhau mở ra cách tiếp cận linh hoạt trong phát triển thiết chế văn hóa cơ sở. Từ thực tiễn mỗi nơi, những cách làm phù hợp có thể được nghiên cứu, điều chỉnh và nhân rộng, bảo đảm vừa đáp ứng nhu cầu sinh hoạt cộng đồng, vừa phát huy đặc trưng văn hóa của từng địa bàn.