Đổi mới thiết kế nâng tầm hàng thủ công mỹ nghệ

Ban giám khảo cuộc thi chấm điểm các tác phẩm tham gia. (Ảnh: NGUYÊN TRANG)

Cuộc thi thiết kế mẫu sản phẩm thủ công mỹ nghệ Hà Nội năm 2026 lấy chủ đề "Nâng tầm sáng tạo-lan tỏa tinh hoa-vươn mình hội nhập" được tổ chức từ tháng 4 đến tháng 10/2026.

Sau thời gian phát động, cuộc thi đã thu hút 161 tổ chức, cá nhân, nghệ nhân tham gia dự thi với tổng số 381 sản phẩm, bộ sản phẩm, trong đó, 100% sản phẩm, bộ sản phẩm dự thi là các sản phẩm đã thiết kế hoàn chỉnh.

Các sản phẩm, bộ sản phẩm được lựa chọn thuộc sáu nhóm ngành hàng thủ công mỹ nghệ, phản ánh sự đa dạng về chất liệu, kỹ thuật chế tác và hướng sáng tạo của các nghệ nhân, cơ sở sản xuất, doanh nghiệp tham gia.

Qua quá trình đánh giá, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội đã quyết định trao tặng giải thưởng cho 90 sản phẩm, bộ sản phẩm của cho các tổ chức, cá nhân, bao gồm 6 giải Nhất, 18 giải Nhì, 24 giải Ba và 42 giải Khuyến khích. Các tác phẩm đoạt giải đã có nhiều bước tiến trong thiết kế, kỹ thuật, công năng sử dụng…

Trong nhóm sản phẩm Mây, tre, giang đan, guột tế, sự phối hợp khéo léo giữa hai anh em Nghệ nhân Nguyễn Văn Huấn và Nguyễn Trọng Xiêm (xã Phú Nghĩa) đã đem về giải Nhất cho sản phẩm Bộ đèn đan mây "Hai anh em".

Một số sản phẩm mây, tre, giang đan, guột tế đoạt giải. (Ảnh: Ban tổ chức)

Quá trình chế tác bộ đèn đan mây “Hai anh em” đòi hỏi sự tỉ mỉ và kỹ thuật cao. Hai nghệ nhân đã chọn lọc những cây mây tự nhiên đủ tuổi, dẻo dai, không bị mối mọt hay sâu bệnh, chẻ nhỏ và tuốt sợi mây thành các nan có kích thước đồng đều, nhẵn mịn.

Sau khi xử lý nguyên liệu cẩn thận, hai tác giả đã tiến hành đan sợi mây theo kỹ thuật đan mắt cáo tỉ mỉ từng chi tiết. Kết cấu đan tạo nên những khoảng thoáng giữa các nan, giúp ánh sáng lan tỏa nhẹ nhàng, đồng thời, tạo hiệu ứng bóng đổ độc đáo trên không gian khi đèn được thắp sáng.

Các sản phẩm thủ công mỹ nghệ tham gia cuộc thi. (Ảnh: NGUYÊN TRANG)

Trong nhóm Khảm trai, gỗ mỹ nghệ, giải Nhất đã thuộc về sản phẩm khảm trai "Hộp kỷ trà" của Nghệ nhân Phạm Văn Bắc (xã Chuyên Mỹ). Tác phẩm lấy cảm hứng từ nghệ thuật khảm trai truyền thống, với hoa văn hóa lá, dây leo tinh xảo, tạo nên vẻ đẹp sang trọng và cổ kính. Không chỉ giúp đựng và bảo quản trà, sản phẩm còn tạo điểm nhấn sang trọng trong phòng khách, phòng trà cũng như các không gian trưng bày.

Nhờ đó, sản phẩm vừa có thể là món quà biếu thể hiện sự trân trọng và tinh tế, lại vừa có giá trị sưu tầm, lưu giữ lâu dài. Nghệ nhân Phạm Văn Bắc cho biết: "Để tạo ra sản phẩm này, tôi đã lên ý tưởng, chọn họa tiết và bố cục khảm trai. Sau khi xử lý gỗ và phủ sơn lót, các mảnh trai (xà cừ) đã được cắt, mài tỉ mỉ, gắn lên bề mặt. Mỗi lớp sơn mài được đánh bóng kỹ, tạo độ sâu và độ bóng đặc trưng".

Một số sản phẩm trong nhóm Sơn mài đoạt giải. (Ảnh: Ban tổ chức)

Một sản phẩm khác đã xuất sắc đoạt giải Nhất trong nhóm Đồng, đá, sừng mỹ nghệ và các sản phẩm thủ công mỹ nghệ khác là sản phẩm đậu bạc “Cá chép vượt Vũ Môn” của tác giả Lê Đình Sơn (xã Đại Thanh).

Tác giả đã lên ý tưởng từ sự tích dân gian, dùng bạc nguyên chất tạo khối cá chép và nền trang trí, sau đó tỉ mỉ khắc vảy cá, đường sóng, mây trời bằng kỹ thuật thủ công tinh xảo. Bề mặt được xử lý, đánh bóng, giữ màu sắc lâu dài. Tác phẩm vừa mang tính nghệ thuật, yếu tố phong thủy vừa là sản phẩm thủ công bằng bạc có giá trị lưu giữ lâu dài.

Bên cạnh đó, tại nhóm sản phẩm Gốm sứ, giải Nhất đã thuộc về tác giả Đào Anh Tuấn (xã Bát Tràng) với sản phẩm "Bộ bát đĩa gốm sứ đồ ăn gia đình”; nhóm sản phẩm Sơn mài, sơn son thếp vàng, giải Nhất được trao cho Công ty trách nhiệm hữu hạn mỹ nghệ và đầu tư TM Đông Phương (đường Bưởi, phường Ngọc Hà) với tác phẩm "Tủ sơn mài - Gia đình Việt". Tại nhóm Dệt vải, thêu, lụa tơ tằm, giải Nhất thuộc về tác giả Dương Thị Thùy Linh (xã Chương Dương) với "Bộ thảm thiền ghép vải: An trong tâm".

Các tác phẩm trong nhóm Gốm sứ đoạt giải cao. (Ảnh: Ban tổ chức)

Chủ tịch Hiệp hội làng nghề Việt Nam Trịnh Quốc Đạt (thành viên Ban giám khảo cuộc thi) nhận định, so với các năm trước, cuộc thi năm nay có tổng số sản phẩm và nghệ nhân tham gia dự thi nhiều hơn, nhiều ý tưởng mới. Đặc biệt, trong nhóm gỗ và khảm trai đã có nhiều sáng tạo, thiết kế độc đáo, gia công rất kỹ từ các chi tiết sen lọng, đường nét mảnh, cách cắt ghép trong trai, thể hiện tài năng rất tuyệt vời của các nghệ nhân.

Theo Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại Hà Nội Hoàng Quân, 100% sản phẩm dự thi năm nay đều đã được thiết kế hoàn thiện, có sự chuẩn bị về chất lượng, công năng và tính thẩm mỹ. Đây là tín hiệu tích cực, cho thấy các đơn vị, cá nhân tham gia ngày càng quan tâm đến việc hoàn thiện sản phẩm trước khi đưa ra thị trường.

Các tác phẩm tham gia cuộc thi đã mang đến sức sống mới cho các sản phẩm truyền thống. (Ảnh: NGUYÊN TRANG)

Tuy nhiên, số lượng sản phẩm tham gia và giải thưởng được trao mới phản ánh một phần bức tranh sáng tạo của các làng nghề Hà Nội. Giá trị lâu dài của cuộc thi còn nằm ở khả năng khuyến khích người làm nghề đổi mới tư duy thiết kế, từ việc tạo ra một sản phẩm đẹp, tinh xảo đến xây dựng sản phẩm có bản sắc riêng, có nhóm khách hàng và có khả năng thương mại hóa.

Vì vậy, sau cuộc thi, Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại Hà Nội sẽ tiếp tục chú trọng kết nối các tác giả đoạt giải với hoạt động xúc tiến thương mại, giới thiệu sản phẩm, tư vấn hoàn thiện mẫu mã và tiếp cận đối tác phân phối. Qua đó, hỗ trợ các nghệ nhân, cơ sở sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ mở rộng thị trường, phát triển bền vững.