Khi nông nghiệp 'kể chuyện'

Đây không chỉ là giải pháp khai thác hiệu quả lợi thế sẵn có, mà còn là bước chuyển từ “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp đa giá trị”, trong đó du lịch đóng vai trò quan trọng trong việc mở rộng không gian tăng trưởng.

TỪ LÀNG HOA SA ĐÉC

Làng hoa Sa Đéc là một minh chứng sinh động cho bước chuyển ấy. Trước đây, hoa - kiểng ở Làng hoa Sa Đéc chủ yếu sản xuất phục vụ thị trường tết, đầu ra còn phụ thuộc nhiều vào thương lái, giá trị gia tăng chưa cao.

Nông dân Sa Đéc chủ động lai tạo, phát triển nhiều giống hoa - kiểng mới, vừa phục vụ thị trường, vừa đáp ứng nhu cầu du khách tham quan, thưởng lãm.

Người trồng hoa quen với nhịp sản xuất mùa vụ, ít khi nghĩ rằng chính khu vườn của mình có thể trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách.

Bước ngoặt được mở ra khoảng những năm 2013 - 2014 khi tỉnh Đồng Tháp xác định hoa - kiểng là một trong những ngành hàng quan trọng trong tái cơ cấu nông nghiệp; đồng thời, định hướng phát triển du lịch gắn với làng nghề.

Kể từ đó, hạ tầng được quan tâm đầu tư, nhiều hộ dân được tập huấn kỹ năng đón khách, làm dịch vụ, chỉnh trang cảnh quan, kể câu chuyện về nghề trồng hoa.

Từ vài điểm tham quan ban đầu, Làng hoa Sa Đéc hôm nay hình thành hệ sinh thái du lịch khá rõ nét, với các mô hình homestay, farmstay, điểm tham quan làng hoa, dịch vụ ẩm thực, chụp ảnh, trải nghiệm nghề truyền thống.

Không dừng lại ở Làng hoa Sa Đéc, nhiều địa phương trong tỉnh đang khai thác lợi thế nông nghiệp để phát triển du lịch theo hướng riêng.

Các mô hình du lịch cộng đồng, chợ quê, trải nghiệm miệt vườn, tham quan vườn cây ăn trái, thưởng thức ẩm thực dân dã… từng bước làm phong phú thêm sản phẩm du lịch Đồng Tháp.

Anh Đặng Quang Giàu, Tổ trưởng Tổ hợp tác Hoa - kiểng Tân An (phường Sa Đéc) chia sẻ: “Trước đây, bà con chúng tôi chủ yếu nghĩ trồng hoa để bán, nhất là bán vào dịp tết.

Khái niệm mở cửa vườn làm du lịch còn xa lạ. Nhưng sau khi được chính quyền vận động, hướng dẫn, rồi thấy hiệu quả thực tế, bà con mạnh dạn hơn. Khách đến vườn không chỉ tham quan, chụp ảnh, mà còn giúp quảng bá sản phẩm hoa - kiểng của mình qua mạng xã hội. Nhiều đối tác, khách hàng biết đến nhà vườn cũng từ đó”.

Theo anh Giàu, việc phát triển du lịch dựa trên nền tảng làng hoa không làm ảnh hưởng đến sản xuất, mà ngược lại còn mở thêm kênh tiêu thụ, quảng bá và nâng giá trị sản phẩm.

“Qua hai lần tổ chức Festival Hoa - Kiểng Sa Đéc, bà con thấy rất rõ hiệu quả. Hoa - kiểng được trưng bày, giới thiệu rộng rãi hơn, khách đến đông hơn, sản phẩm được kết nối tiêu thụ tốt hơn. Tôi cho rằng, đây là hướng đi đúng, giúp nông dân nâng cao thu nhập trên cùng một diện tích canh tác”, anh Giàu nói.

Tại phường Mỹ Ngãi, mô hình vườn cây ăn trái theo hướng hữu cơ gắn với du lịch sinh thái cũng đang thu hút sự quan tâm của du khách, nhất là nhóm khách gia đình, giới trẻ và những người yêu thích không gian xanh.

Chị Trần Thị Bích Trâm, chủ Khu du lịch sinh thái Đồng Xanh, cho biết: “Khách bây giờ không chỉ muốn ăn trái cây ngon, mà còn muốn biết trái cây đó được trồng như thế nào, có sạch không, có an toàn không.

Làm nông nghiệp theo hướng hữu cơ kết hợp du lịch giúp nhà vườn vừa bán được sản phẩm, vừa tạo niềm tin với khách. Tôi nghĩ đây là xu hướng lâu dài, vì du khách ngày càng thích những trải nghiệm xanh, gần gũi thiên nhiên và có câu chuyện thật từ nhà vườn”.

Trong không gian phát triển mới sau sáp nhập, lợi thế này càng được mở rộng. Đồng Tháp không chỉ có sen, hoa - kiểng, Tràm Chim, Gáo Giồng, Xẻo Quít, các làng nghề truyền thống, mà còn có thêm vùng cây trái, cù lao, nhà cổ, du lịch sông nước, các điểm đến nông nghiệp tiêu biểu của khu vực Tiền Giang trước đây như: Cái Bè, Thới Sơn, Nhà cổ Ba Đức, Trại rắn Đồng Tâm, các vườn cây đặc sản…

Đây là điều kiện thuận lợi để hình thành các tuyến du lịch liên hoàn, kết nối từ sông Tiền đến làng hoa, từ miệt vườn đến vùng sen, từ di sản văn hóa đến trải nghiệm nông nghiệp.

ĐẾN PHÁT TRIỂN CHUYÊN NGHIỆP

Dù đạt nhiều kết quả khả quan, du lịch nông nghiệp Đồng Tháp vẫn đối mặt với những “điểm nghẽn” cần nhìn nhận thẳng thắn.

Thực tế cho thấy, sản phẩm du lịch tại nhiều nơi còn đơn điệu, chủ yếu dừng ở mức tham quan, chụp ảnh và ăn uống, thiếu trải nghiệm chiều sâu để giữ chân du khách dài ngày.

Du khách trải nghiệm thu hoạch sầu riêng tại Khu du lịch sinh thái Đồng Xanh, phường Mỹ Ngãi, mô hình du lịch gắn với sản xuất nông nghiệp thu hút đông đảo khách tham quan.

Bên cạnh đó, các dịch vụ bổ trợ như: Kinh tế đêm, mua sắm và cơ sở lưu trú chất lượng vẫn còn hạn chế. Hạ tầng giao thông kết nối đến các điểm du lịch nông thôn chưa đồng bộ, chưa đáp ứng yêu cầu liên vùng trong không gian phát triển mới.

Đặc biệt, nguồn nhân lực từ nông dân vẫn thiếu tính chuyên nghiệp, nhất là kỹ năng giao tiếp, quản trị và chuyển đổi số.

Thách thức hiện nay không nằm ở số lượng mô hình, mà là bài toán quy hoạch và bản sắc. Nếu thiếu sự liên kết và chuẩn hóa, du lịch nông nghiệp dễ rơi vào tình trạng manh mún, trùng lắp, làm giảm sức cạnh tranh bền vững của du lịch Đồng Tháp.

Để hóa giải những nút thắt trên, vai trò của các hội quán, tổ hợp tác, hợp tác xã trở thành điểm sáng then chốt. Đây không chỉ là nơi chia sẻ kinh nghiệm sản xuất, mà còn là không gian liên kết để cùng làm du lịch, nâng chất sản phẩm và xây dựng hình ảnh điểm đến.

Anh Trần Thanh Hùng, Chủ nhiệm Hội quán Cùng nhau làm du lịch Làng hoa Sa Đéc, chia sẻ: “Điều khó nhất không phải là vốn hay kỹ thuật, mà là thay đổi tư duy.

Từ chỗ e dè, mạnh ai nấy làm, nay nhiều hộ chủ động mở cửa vườn, học cách đón khách và kể câu chuyện nghề nghiệp để phục vụ du khách tốt hơn”.

Theo anh Hùng, mô hình Hội quán giúp nông dân cùng ngồi lại để hỗ trợ nhau hoàn thiện sản phẩm thay vì cạnh tranh riêng lẻ. Sự liên kết này chính là nền tảng để hình thành chuỗi giá trị từ sản xuất, trải nghiệm đến tiêu thụ và quảng bá một cách chuyên nghiệp.

Bên cạnh sản xuất hoa - kiểng, hiện nhiều nhà vườn mở cửa đón khách, tạo không gian trải nghiệm và giới thiệu giá trị văn hóa làng nghề truyền thống.

Bước vào giai đoạn mới, du lịch nông nghiệp Đồng Tháp cần được nâng tầm từ các mô hình điểm thành hệ sinh thái bền vững. Mỗi nhà vườn, làng nghề cần đặt trong tổng thể liên kết để tạo ra các tuyến du lịch có chiều sâu: Từ tham quan, thưởng thức đến mua sắm và lưu trú.

Trong đó, phát triển xanh phải là nền tảng. Nông nghiệp sạch và bảo vệ cảnh quan không chỉ là yêu cầu sản xuất, mà còn là tiêu chuẩn để tạo niềm tin cho du khách.

Nhìn lại chặng đường đã qua, hướng đi phát triển du lịch trên nền tảng nông nghiệp của Đồng Tháp là hoàn toàn đúng đắn. Một không gian kinh tế đa giá trị đã mở ra, nơi nông sản mang theo cả câu chuyện văn hóa và niềm tự hào bản địa.

Khi được dẫn dắt bởi tư duy kinh tế và sự chuyên nghiệp, nông dân sẽ tự tin trở thành những “đại sứ” quê hương, đưa du lịch nông nghiệp trở thành trụ cột tăng trưởng, giúp hình ảnh Đồng Tháp ngày càng vươn xa hơn trong tương lai.