Khi Trái đất không còn bốn mùa

Ranh giới các mùa dần bị xóa nhòa

Đằng sau cách gọi có phần giật gân này là một thực tế đáng lo ngại hơn nhiều, khi các nghiên cứu khoa học cho thấy hệ thống khí hậu toàn cầu đang dịch chuyển sang một trạng thái bất ổn chưa từng có.

Các phân tích mới được đăng tải trên tạp chí khoa học Nature Communications và được The Guardian dẫn lại cho thấy những đợt nắng nóng cực đoan hiện nay đã tiệm cận ngưỡng nguy hiểm đối với khả năng sinh tồn của con người.

Điều đáng chú ý là các hiện tượng này xảy ra ngay cả khi nhiệt độ chưa đạt đến mức được dự báo trước đây, cho thấy hệ thống khí hậu đang phản ứng theo cách khó lường hơn. Theo các nhà khoa học, đây không còn đơn thuần là sự gia tăng nhiệt độ, mà là dấu hiệu của một “trạng thái khí hậu mới”.

Trong khi đó, các báo cáo của Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC) nhiều năm qua cũng đã cảnh báo về sự phá vỡ tính ổn định của chu kỳ bốn mùa. Những hiện tượng từng được xem là “trái mùa” như sương mù xuất hiện giữa mùa nóng, bão hình thành ngoài chu kỳ hay những đợt lạnh bất thường giữa mùa hè đang dần trở nên phổ biến hơn. Điều này khiến ranh giới giữa các mùa trở nên mờ nhạt, thậm chí chồng lấn.

"Mùa sương mù" ở Lahore (Pakistan). Ảnh: Xinhua

Tại Nam Á, đặc biệt ở các siêu đô thị như New Delhi hay Lahore, chính quyền và người dân đã bắt đầu thừa nhận một thực tế mới khi “mùa sương mù” độc hại kéo dài từ tháng 11 đến hết tháng 2 năm sau. Ở những khu vực khác như Bắc Mỹ hay Úc, “mùa cháy rừng” ngày càng rõ nét, trong khi một số nơi vẫn phải đối mặt với những đợt rét đậm bất thường ngay trong thời điểm lẽ ra là mùa xuân ấm áp.

Chính trong bối cảnh đó, khái niệm “mùa thứ 5” đang được các nhà phân tích và truyền thông sử dụng như một cách diễn đạt nhằm mô tả giai đoạn thời tiết cực đoan kéo dài. Dù không phải là một thuật ngữ khoa học chính thức, cách gọi này phản ánh thực tế rằng, thế giới đang bước vào giai đoạn mà “bất thường” dần trở thành “bình thường mới”.

Khi cách hiểu về tự nhiên đang thay đổi

Tuy vậy, cách tiếp cận này cũng đặt ra nhiều tranh luận. Giới nghiên cứu khí hậu cho rằng việc gọi tên “mùa thứ 5” có thể khiến công chúng hiểu sai bản chất vấn đề, khi tưởng rằng Trái đất chỉ đơn giản “có thêm một mùa”, thay vì nhận thức rằng chính cấu trúc khí hậu vốn có đang bị biến dạng.

"Mùa cháy rừng" ở Mỹ. Ảnh: L.A Times

Ở góc độ sâu hơn, câu chuyện “mùa thứ 5” không chỉ là vấn đề khí tượng mà còn phản ánh sự thay đổi trong cách con người trải nghiệm và hiểu về tự nhiên. Khi các dấu hiệu thời tiết đang dần trở nên khó dự đoán, những khái niệm quen thuộc như “mùa hè”, “mùa đông” dần mất đi ý nghĩa rõ ràng, kéo theo những hệ lụy về nông nghiệp, du lịch và đời sống xã hội.

Nhìn từ thực tế này, có lẽ câu hỏi quan trọng không phải là liệu Trái đất có thực sự xuất hiện một mùa mới hay không, mà là chúng ta đang đứng trước một sự chuyển dịch lớn của hệ thống khí hậu. “Mùa thứ 5” - nếu có, không phải là một mùa theo nghĩa truyền thống, mà là cách con người đặt tên cho một giai đoạn bất ổn đang ngày càng hiện hữu rõ nét.

Trong bối cảnh các quy luật tự nhiên ngày càng trở nên khó lường, việc hiểu đúng bản chất những khái niệm như “mùa thứ 5” không chỉ giúp tránh những ngộ nhận nhất thời, mà còn mở ra nhận thức sâu hơn về thực tại đang diễn ra. Trái đất không đơn thuần biến đổi theo mùa, mà đang dịch chuyển trong chính cách vận hành khí hậu của mình, đặt ra những thách thức dài hạn mà con người không thể xem nhẹ.

Theo The Guardian, Nature Communications, Jpi-climate