Kho khí đốt châu Âu mới đầy khoảng 70%: Mùa đông này có gì đáng lo?

Hình minh họa

Theo dữ liệu mới nhất từ Hiệp hội Hạ tầng Khí đốt châu Âu (GIE), các kho dự trữ khí đốt của EU hiện mới đạt khoảng 70% công suất. Mức này thấp hơn khoảng 12 điểm phần trăm so với cùng thời điểm năm ngoái, cho thấy tốc độ tích trữ đang chậm hơn đáng kể.

Ủy viên Năng lượng EU Dan Jorgensen cho biết tình hình chưa có dấu hiệu cải thiện kể từ cảnh báo hồi tháng 3. Trong kịch bản xấu, lượng khí đốt dự trữ của EU có thể xuống mức thấp nhất trong ít nhất 15 năm khi mùa đông bắt đầu.

Sức ép đã phản ánh trên thị trường. Giá khí đốt chuẩn TTF tại châu Âu đã lên khoảng 72 euro/MWh, tăng thêm 40 euro/MWh so với cuối tháng 2.

Nguồn cung bị siết, châu Âu phải cạnh tranh với châu Á

Vấn đề của châu Âu hiện nằm ở chỗ nguồn cung LNG toàn cầu trở nên khó đoán trong khi nhu cầu cạnh tranh ngày càng mạnh. Đây là bài toán không dễ giải quyết chỉ bằng cách tiếp tục mua thêm khí trên thị trường.

Xung đột Mỹ - Iran khiến hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz gần như đình trệ, kéo giá khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu tăng hơn gấp đôi. Với châu Âu, bất kỳ gián đoạn kéo dài nào tại tuyến vận tải quan trọng này đều có thể khiến việc bổ sung nguồn cung trở nên đắt đỏ hơn.

Trong khi đó, Na Uy tiếp tục tiến hành các đợt bảo dưỡng hạ tầng, làm hạn chế lượng khí đốt xuất khẩu sang thị trường châu Âu trong thời điểm các nước đang cần đẩy nhanh việc lấp đầy kho dự trữ.

Cạnh tranh cũng đến từ châu Á. Trong cuộc khủng hoảng năng lượng năm 2022, những nước đang phát triển như Pakistan hay Bangladesh từng rút khỏi thị trường giao ngay khi giá LNG tăng cao. Hiện tại, các nước này chấp nhận mua những lô LNG với giá quanh mức 25USD/MMBtu.

Điều đó khiến châu Âu không còn dễ dàng mua được LNG với mức giá thấp chỉ bằng cách quay lại thị trường giao ngay. Nếu muốn giành các chuyến tàu chở LNG, người mua châu Âu có thể phải chấp nhận mức giá cao hơn.

Một bất lợi khác nằm ở các hợp đồng dài hạn. Các doanh nghiệp châu Á đang tích cực ký hợp đồng LNG dài hạn để chốt giá và bảo đảm nguồn hàng. Trong khi đó, nhiều người mua châu Âu lại thận trọng hơn do lo ngại các quy định mới của EU liên quan đến đo lường và báo cáo phát thải methane.

Mùa đông lạnh có thể đẩy giá khí vượt 100 euro/MWh

Từ nay đến mùa đông, thời tiết sẽ là một biến số rất quan trọng. Nếu thời tiết ôn hòa, nhu cầu sưởi ấm không tăng quá mạnh, thị trường vẫn có cơ hội tránh được tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng.

Ngược lại, một mùa đông rét đậm có thể nhanh chóng làm thay đổi cán cân cung - cầu. Khi nhu cầu sưởi ấm tăng, lượng khí được rút khỏi các kho dự trữ cũng tăng theo. Nếu nguồn cung bổ sung không theo kịp, giá khí đốt có thể chịu sức ép lớn.

Các chuyên gia dự báo giá TTF có thể vượt 100 euro/MWh trong giai đoạn cao điểm. Giá LNG giao ngay cũng có thể chạm 35USD/MMBtu nếu hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz tiếp tục bị gián đoạn.

Mức giá này chưa đồng nghĩa châu Âu chắc chắn rơi vào một cuộc khủng hoảng năng lượng như năm 2022. Tuy nhiên, nó cho thấy biên độ an toàn của thị trường đang bị thu hẹp. Chỉ cần thời tiết khắc nghiệt hơn dự kiến hoặc một nguồn cung lớn gặp trục trặc, áp lực có thể nhanh chóng chuyển từ chuyện giá cả sang bài toán bảo đảm nguồn năng lượng.

EU chọn linh hoạt dự trữ, đồng thời siết tiêu thụ

Trong bối cảnh đó, Ủy ban châu Âu đang khuyến nghị các nước thành viên linh hoạt với mục tiêu dự trữ. Thay vì cố gắng chạy đua để đạt 90% công suất, các nước được khuyến nghị hướng tới mức 80%.

Cách tiếp cận này xuất phát từ một vấn đề khá thực tế: nếu tất cả cùng mua khí trong thời gian ngắn để đạt mục tiêu dự trữ, nhu cầu tăng đột biến có thể đẩy giá thị trường lên cao. Khi đó, châu Âu vừa phải mua thêm khí, vừa phải trả nhiều tiền hơn cho cùng một lượng hàng.

Bên cạnh việc tìm nguồn cung, EU cũng kêu gọi các quốc gia thành viên giảm nhu cầu tiêu thụ. Các biện pháp được đưa ra chủ yếu mang tính tự nguyện, như giảm sử dụng điện vào giờ cao điểm, hạ nhiệt độ sưởi tại các tòa nhà công cộng, hạn chế sưởi ngoài trời và tắt những hệ thống chiếu sáng công cộng không cần thiết vào ban đêm.

Nếu tình hình xấu đi, các nước có thể kích hoạt những kịch bản khẩn cấp, trong đó có việc chuyển đổi các nhà máy điện sử dụng khí đốt sang nhiên liệu khác.

Vì vậy, điều châu Âu cần theo dõi trong mùa đông này không chỉ là kho khí đang đầy bao nhiêu phần trăm. Quan trọng hơn là tốc độ rút khí, diễn biến thời tiết, nguồn cung từ Na Uy, tình trạng vận chuyển LNG qua eo biển Hormuz và mức độ cạnh tranh mua LNG từ châu Á.