Khoa học - công nghệ tạo bứt phá cho chăn nuôi

Đây là diễn đàn quan trọng để nhìn lại thực trạng, nhận diện thách thức và mở ra hướng đi mới cho toàn ngành theo hướng hiện đại, bền vững.

Quang cảnh hội nghị. Ảnh: Tùng Đinh

Nâng tầm ngành chăn nuôi

Khai mạc hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến nhấn mạnh, chăn nuôi là một trong những trụ cột của nông nghiệp Việt Nam, với quy mô khoảng 33 tỷ USD, chiếm 27-28% GDP toàn ngành. Lĩnh vực này không chỉ bảo đảm an ninh thực phẩm, mà còn tạo sinh kế cho hàng triệu hộ dân, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Trong hơn một thập kỷ qua, ngành chăn nuôi duy trì tốc độ tăng trưởng từ 4,5-6% mỗi năm, đưa Việt Nam vào nhóm các quốc gia có quy mô chăn nuôi lớn trên thế giới. Đến năm 2025, tổng sản lượng đạt 8,68 triệu tấn thịt, 21,4 tỷ quả trứng và 1,3 triệu tấn sữa tươi. Kim ngạch xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi vượt 2,2 tỷ USD, trong khi các sản phẩm thuốc và vắc xin thú y đã có mặt tại gần 50 quốc gia.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Tùng Đinh

Để đạt kết quả trên phải kể đến vai trò quan trọng của khoa học công nghệ trong việc nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất. Những tiến bộ trong chọn tạo giống, dinh dưỡng vật nuôi, mô hình chăn nuôi thông minh, công nghệ giết mổ, chế biến cũng như sản xuất vaccine và quản lý dịch bệnh đã góp phần quan trọng giúp ngành phát triển mạnh mẽ trong thời gian qua. Đáng chú ý, xu hướng ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ sinh học và công nghệ môi trường đang mở ra những cơ hội mới, giúp nâng cao hiệu quả quản lý, truy xuất nguồn gốc và tối ưu hóa chuỗi giá trị chăn nuôi. Đây được xem là các yếu tố then chốt để ngành nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.

Do đó, hội nghị lần này được tổ chức sẽ tập trung vào đánh giá thực trạng, xác định các bài toán lớn về khoa học - công nghệ, hoàn thiện cơ chế chính sách, tăng cường liên kết giữa các chủ thể trong chuỗi giá trị và mở rộng hợp tác quốc tế.

Thúc đẩy liên kết và chuyển đổi số

Bên cạnh những thành tựu đạt được, ngành chăn nuôi và thú y vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức lớn. Biến động địa chính trị, biến đổi khí hậu, thiên tai và dịch bệnh diễn biến phức tạp đang tạo ra áp lực ngày càng lớn. Đặc biệt, năm 2025, thiệt hại do bão lũ gây ra lên tới khoảng 100.000 tỷ đồng, cho thấy mức độ rủi ro ngày càng gia tăng. Ngoài ra, đặc thù sản xuất nhỏ lẻ, chi phí cao, chất lượng giống chưa đồng đều và tốc độ ứng dụng công nghệ cao còn chậm cũng là những “nút thắt” cản trở sự phát triển bền vững của ngành.

Ông Nguyễn Văn Long, Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phát biểu tại hội nghị. Ảnh Tùng Đinh

Theo ông Nguyễn Văn Long, Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), mặc dù ngành đã chuyển từ thiếu hụt sang đáp ứng đủ nhu cầu tiêu dùng và xuất khẩu, song hoạt động nghiên cứu khoa học vẫn còn nhiều hạn chế. Chất lượng giống chưa đồng đều, chi phí sản xuất cao, ứng dụng công nghệ cao và chuyển đổi số còn chậm, liên kết giữa viện, trường, doanh nghiệp chưa thực sự hiệu quả…

Các đại biểu tham quan gian hàng về chăn nuôi, thú y trưng bày tại hội nghị. Ảnh: Tùng Đinh

Tại hội nghị, nhiều tham luận đã tập trung vào các vấn đề cốt lõi như phát triển giống chất lượng cao, công nghệ thức ăn chăn nuôi, kiểm soát dịch bệnh, phát triển vắc xin, kiểm soát kháng sinh và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. 6 tiểu ban chuyên môn được tổ chức đồng thời, phản ánh toàn diện các lĩnh vực từ chăn nuôi lợn, gia cầm, gia súc nhai lại đến sức khỏe động vật, vắc xin và an toàn thực phẩm. Cụ thể, tiểu ban 1 tập trung vào khoa học và công nghệ chăn nuôi lợn; tiểu ban 2 về gia cầm; tiểu ban 3 về gia súc nhai lại và các vật nuôi khác. 3 tiểu ban này chủ yếu thảo luận các vấn đề về giống, dinh dưỡng, kỹ thuật chăn nuôi và nâng cao năng suất. Ở nhóm lĩnh vực thú y, tiểu ban 4 tập trung vào sức khỏe động vật và phòng, chống dịch bệnh; tiểu ban 5 về thuốc và vaccine thú y; tiểu ban 6 về kháng kháng sinh, an toàn thực phẩm và các vấn đề thú y khác.

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến thăm gian hàng của Báo Nông nghiệp và Môi trường tại hội nghị. Ảnh: Tùng Đinh

Các đại biểu cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị, tăng cường hợp tác giữa các chủ thể và đẩy mạnh chuyển giao công nghệ từ nghiên cứu vào thực tiễn. Một trong những giải pháp được đề xuất là triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đối với các công nghệ mới như thịt nuôi cấy và thuốc thú y thế hệ mới. Đồng thời, việc phát triển chăn nuôi tuần hoàn, giảm phát thải và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) được xác định là yêu cầu bắt buộc trong giai đoạn tới.

Giai đoạn 2025-2030 được xem là “cửa sổ cơ hội” để ngành chăn nuôi Việt Nam tái cấu trúc toàn diện theo hướng hiện đại và bền vững. Trong bối cảnh này, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo được xác định là động lực xuyên suốt. Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến cho biết, trong thời gian tới, khoảng 100.000 tỷ đồng sẽ được đầu tư cho phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đây là nguồn lực rất lớn, tạo điều kiện để triển khai các chương trình nghiên cứu quy mô lớn, gắn với nhu cầu thực tiễn của ngành. “Đây vừa là cơ hội, vừa là áp lực đối với các nhà khoa học, viện nghiên cứu và trường đại học trong việc tạo ra các sản phẩm công nghệ có giá trị ứng dụng cao”, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhấn mạnh.

Định hướng đến năm 2030, ngành chăn nuôi sẽ phát triển theo hướng hiện đại, quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao và kiểm soát hiệu quả dịch bệnh. Tổng sản lượng thịt dự kiến đạt trên 10 triệu tấn, sản lượng trứng hơn 25 tỷ quả và sữa khoảng 1,6 triệu tấn, đồng thời nâng cao tỷ trọng xuất khẩu và giá trị gia tăng của sản phẩm.

Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi, Thú y (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Phạm Kim Đăng phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Tùng Đinh

Theo Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi, Thú y (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Phạm Kim Đăng, trọng tâm của quá trình này là xây dựng hệ sinh thái chăn nuôi thông minh, trong đó toàn bộ chuỗi giá trị từ sản xuất giống, thức ăn, chăn nuôi đến chế biến và phân phối được vận hành trên nền tảng công nghệ. “Những biến động hiện nay là một bộ lọc cần thiết để ngành chăn nuôi Việt Nam tái định hình và phát triển theo hướng bền vững hơn”, ông Phạm Kim Đăng nhận định.

Trong lĩnh vực thú y, việc chủ động phòng, chống dịch bệnh, phát triển vắc xin và xây dựng vùng an toàn dịch bệnh đạt chuẩn quốc tế sẽ là yếu tố then chốt để bảo đảm tăng trưởng ổn định. Cùng với đó, ngành sẽ đẩy mạnh công nghiệp giết mổ, chế biến sâu và logistics nhằm nâng cao giá trị gia tăng. Một hướng đi quan trọng khác là phát triển chuỗi giá trị khép kín, tăng cường liên kết giữa các khâu trong sản xuất và tiêu thụ, đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số toàn ngành, từ truy xuất nguồn gốc đến quản trị thị trường.

Các đại biểu lắng nghe phần trình bày tham luận. Ảnh: Tùng Đinh

Về dài hạn, ngành chăn nuôi Việt Nam hướng tới xây dựng một hệ sinh thái hiện đại, bền vững và tự chủ, trong đó bảo đảm an toàn sinh học, giảm phát thải, phát triển kinh tế tuần hoàn và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.

Có thể thấy, với sự vào cuộc mạnh mẽ của khoa học - công nghệ, cùng các cơ chế chính sách ngày càng hoàn thiện, ngành chăn nuôi và thú y Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá, chuyển mình từ mô hình sản xuất truyền thống sang một ngành kinh tế hiện đại, hiệu quả và có vị thế cao trên bản đồ nông nghiệp toàn cầu.

Quỳnh Dung