Khoa học, công nghệ và chuyển đổi số là con đường bắt buộc để hiện thực hóa 2 mục tiêu 100 năm của đất nước

Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến, kết nối từ điểm cầu Trung tâm-Hội trường Diên Hồng, Nhà Quốc hội tới 3.662 điểm cầu tại các bộ, ban, ngành, địa phương, cơ quan, đơn vị với tổng số trên 568.380 đại biểu tham dự.

Tại điểm cầu NHNN, tham dự Hội nghị có các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Ban Lãnh đạo NHNN, Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ NHNN, lãnh đạo các cơ quan tham mưu, giúp việc của Đảng ủy NHNN cùng đại diện lãnh đạo các vụ, cục, đơn vị thuộc NHNN.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Chuyển đổi số từng bước đi vào nề nếp, đạt được những kết quả quan trọng

Báo cáo tóm tắt sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, đồng chí Nguyễn Hải Ninh, Ủy viên Trung ương Đảng, Chánh Văn phòng Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo nhấn mạnh, công tác lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện Nghị quyết số 57 được thực hiện khẩn trương, quyết liệt và đồng bộ.

Khái quát những kết quả nổi bật sau 1 năm 6 tháng triển khai, đồng chí cho biết, đối với công tác hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách, các cơ quan đã xây dựng, trình ban hành hơn 400 văn bản về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Tư duy quản lý khoa học, công nghệ chuyển từ chú trọng đầu vào sang tự chủ, quản lý theo mục tiêu, kết quả đầu ra. Một số chủ trương được thể chế hóa: chuyển đổi số, dữ liệu; thử nghiệm có kiểm soát; khoán chi, chấp nhận rủi ro; sở hữu trí tuệ; thương mại hóa kết quả nghiên cứu; thu hút nhân tài.

Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia - Ảnh: VGP/Nhật Bắc

Cùng với đó, chuyển đổi số trong toàn hệ thống chính trị từng bước đi vào nề nếp, đạt được một số kết quả quan trọng. Cổng Dịch vụ công quốc gia đã tích hợp, cung cấp dịch vụ công trực tuyến 3.745 thủ tục. Các tỷ lệ hồ sơ trực tuyến, số hóa hồ sơ và tái sử dụng dữ liệu cấp địa phương đạt 93,5%, 88,5% và 96%; trong khi bộ, ngành đạt 34,2%, 19,2% và 5,3%.

Tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GDP năm 2025 đạt 14%. Thương mại điện tử đạt khoảng 31 tỷ USD, dự kiến vượt 60 tỷ USD năm 2030; tỷ lệ người trưởng thành có tài khoản thanh toán đạt khoảng 89%.

Cùng với việc thúc đẩy chuyển đổi số, các nhiệm vụ phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo được tập trung triển khai.

Trong phát triển công nghệ chiến lược, Thủ tướng đã ban hành Danh mục công nghệ chiến lược mới xác định các nhóm công nghệ chiến lược, nhóm sản phẩm và các bài toán lớn cần tập trung thực hiện. Một số doanh nghiệp trong nước bước đầu nghiên cứu, ứng dụng các công nghệ chiến lược về 5G, truy xuất nguồn gốc, UAV, robot, y sinh học…

Về hạ tầng nghiên cứu, sở hữu trí tuệ và Cổng Sáng kiến, Sàn giao dịch khoa học công nghệ, cả nước có 16 phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia và 184 phòng thí nghiệm đại học với mức đầu tư hơn 10 tỷ đồng/phòng. Mục tiêu hình thành tối thiểu 09 hạ tầng dùng chung và 03 không gian thử nghiệm. Hoạt động đăng ký, chuyển giao quyền sở hữu trí tuệ và kết nối giao dịch công nghệ có chuyển biến tích cực.

Về khu công nghệ cao, đô thị thông minh, cả nước đã thành lập 06 khu công nghệ cao; riêng khu công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh năm 2025 đạt giá trị sản xuất đại 23 tỷ USD, tăng 14,6%.

Trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) và kinh tế dữ liệu, hành lang pháp lý quan trọng đã được hình thành với Luật Chuyển đổi số, Luật Trí tuệ nhân tạo. Việc phát triển, ứng dụng AI đã được mở rộng bước đầu trong một số hoạt động quản lý, điều hành, cung cấp dịch vụ và sản xuất, kinh doanh. Bộ Công an đang xây dựng Đề án phát triển kinh tế dữ liệu, công nghiệp dữ liệu; cơ chế đặc thù cho hoạt động sáng tạo, khai thác dữ liệu và quy định về Sàn dữ liệu. Một số mô hình khai thác dữ liệu đã được triển khai trong y tế, giao thông, ngân hàng, thuế và an sinh xã hội, chủ yếu dựa trên dữ liệu dân cư, căn cước và định danh điện tử, bước đầu hỗ trợ xác thực, giảm thủ tục và mở rộng dịch vụ số...

Thực hiện Nghị quyết 57 phải tạo ra sản phẩm, kết quả và giá trị cụ thể

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, sau 18 tháng triển khai, Nghị quyết 57 đã tạo ra chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của toàn hệ thống chính trị. Thể chế, cơ chế, chính sách đã từng bước được hoàn thiện, nhiều điểm nghẽn, nút thắt đã được giải quyết; nhiều cơ chế mới tạo thuận lợi phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đã từng bước hình thành.

“Nghị quyết 57 đã từng bước đi vào từng ngõ ngách của cuộc sống. Khoa học công nghệ không ở đâu xa, mà nằm ngay trong con tôm, cây lúa, hạt gạo, sản phẩm OCOP, dịch vụ du lịch, quy trình hành chính, nền tảng dữ liệu, doanh nghiệp sản xuất, trường học, bệnh viện, chính quyền cấp xã", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh.

Các đại biểu dự Hội nghị trực tuyến tại điểm cầu NHNN

Chỉ đạo nhiệm vụ thời gian tới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh 4 yêu cầu lớn. Trước hết, phải tiếp tục quán triệt sâu sắc Nghị quyết 57 gắn với yêu cầu triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Phải nhận thức sâu sắc khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số là động lực chủ yếu của mô hình phát triển, mô hình tăng trưởng mới. Đây không phải là sự lựa chọn, mà là con đường bắt buộc phải thực hiện để hiện thực hóa 2 mục tiêu 100 năm của đất nước.

Mỗi cấp ủy, tổ chức đảng, mỗi cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu, phải coi thực hiện Nghị quyết là nhiệm vụ chính trị quan trọng và thường xuyên của mình; không được coi đây chỉ là việc của cơ quan chuyên môn. Trung ương đã quyết liệt, địa phương cũng phải quyết liệt; tỉnh quyết liệt thì xã cũng phải chuyển động; các cơ quan trong hệ thống chính trị phải gương mẫu đi đầu để doanh nghiệp và người dân cùng tham gia thực hiện.

Phải chuyển mạnh sang tạo ra sản phẩm, kết quả và giá trị cụ thể, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số. Theo đó, phải chuyển mạnh từ tư duy hoàn thành đầu việc sang tư duy tạo ra sản phẩm đầu ra. Các nhiệm vụ thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW chỉ được coi là hoàn thành khi có sản phẩm vận hành, dữ liệu kiểm chứng, người dùng thực tế và hiệu quả đo đếm được.

"Không chỉ báo cáo đã ban hành văn bản, đã tổ chức hội nghị, đã thành lập ban chỉ đạo, đã xây dựng kế hoạch, mà phải trả lời bằng sản phẩm cụ thể: Công nghệ nào được làm chủ, dữ liệu nào được kết nối, thủ tục nào được cắt giảm, doanh nghiệp nào lớn lên, ngành nào tăng năng suất, người dân được hưởng lợi gì, xã hội tiết kiệm được bao nhiêu, tăng trưởng được đóng góp bao nhiêu", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ.

Về chuyển đổi số quốc gia, bên cạnh việc tập trung cho chuyển đổi số trong hệ thống chính trị, phải đẩy mạnh chuyển đổi số trong doanh nghiệp, trong toàn xã hội và phát triển kinh tế số, kinh tế dữ liệu.

Về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, các công nghệ chiến lược quốc gia phải được tập trung nguồn lực để làm chủ và phát triển thành sản phẩm cụ thể, nhất là trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, robot và tự động hóa, sinh học và y sinh, vật liệu và năng lượng, chip bán dẫn, an ninh mạng và lượng tử, thiết bị bay không người lái, công nghệ biển, đại dương và lòng đất… Phải đặt mục tiêu sau 1 năm, 3 năm, 5 năm, 10 năm, chúng ta làm chủ được công nghệ nào, có sản phẩm gì, xuất khẩu được gì, đóng góp được bao nhiêu cho tăng trưởng, quốc phòng, an ninh và năng lực tự chủ quốc gia. Bộ nào chủ trì dự án công nghệ chiến lược, bộ đó phải chịu trách nhiệm đến sản phẩm cuối cùng; không chỉ chịu trách nhiệm về quy trình, thủ tục, mà phải chịu trách nhiệm về kết quả, hiệu quả và tác động thực tế.

Đồng thời phải đặc biệt quan tâm bảo đảm an ninh mạng, an toàn thông tin, an ninh dữ liệu và chủ quyền số quốc gia. Mọi hệ thống số, cơ sở dữ liệu, nền tảng số phải được thiết kế theo yêu cầu an toàn, an ninh ngay từ đầu, không phải làm xong rồi mới bổ sung giải pháp bảo mật. Các cơ quan, đơn vị, địa phương phải chịu trách nhiệm chính về an ninh, an toàn của chính hệ thống của mình.

Nhấn mạnh yêu cầu phải tạo được chuyển biến đồng bộ từ Trung ương tới địa phương; từ các cơ quan trong hệ thống chính trị ra toàn xã hội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị các bộ, ngành Trung ương phải thực sự đóng vai trò kiến tạo phát triển ngành, lĩnh vực phụ trách; chủ động rà soát, hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách; ban hành kịp thời các quy chuẩn, tiêu chuẩn, quy trình, kiến trúc tổng thể; tháo gỡ những rào cản, điểm nghẽn, khó khăn, vướng mắc. Việc thuộc thẩm quyền phải giải quyết ngay; việc vượt thẩm quyền phải chủ động đề xuất, không để ách tắc kéo dài.

Đồng thời, phải hướng dẫn, hỗ trợ và đồng hành cùng địa phương. Đối với các bài toán lớn của quốc gia, các công nghệ chiến lược, các cơ sở dữ liệu quốc gia và những nhiệm vụ liên ngành, liên vùng, cơ quan được giao chủ trì phải trực tiếp chỉ đạo, tổ chức thực hiện đến cùng.

Đối với các địa phương, phải chuyển mạnh từ tư duy thụ động chờ hướng dẫn sang tư duy chủ động tổ chức thực hiện, sáng tạo trong khuôn khổ pháp luật và phân cấp, phân quyền của Trung ương. Mỗi địa phương cần xuất phát từ điều kiện thực tiễn, lợi thế so sánh và nhu cầu phát triển của mình để lựa chọn đúng trọng tâm, trọng điểm. Các địa phương mạnh dạn đăng ký đảm nhận các bài toán lớn; chủ động đề xuất cơ chế mới, mô hình mới, cách làm mới; phát hiện những vướng mắc từ thực tiễn để kiến nghị Trung ương sửa đổi, hoàn thiện thể chế.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp, cần tăng cường đầu tư cho nghiên cứu phát triển, đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, đào tạo nhân lực chất lượng cao và tham gia các chương trình công nghệ chiến lược quốc gia. Doanh nghiệp phải là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; là nơi đặt hàng, tiếp nhận, ứng dụng, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và tạo ra giá trị mới cho nền kinh tế. Các doanh nghiệp lớn, các tập đoàn kinh tế nhà nước và tư nhân cần phát huy vai trò dẫn dắt, tiên phong trong làm chủ công nghệ lõi, phát triển sản phẩm công nghệ Việt Nam, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và hình thành các hệ sinh thái đổi mới sáng tạo có sức lan tỏa.

Đối với các viện nghiên cứu, trường đại học và đội ngũ các nhà khoa học, cần tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt trong tạo ra tri thức mới, công nghệ mới và nguồn nhân lực chất lượng cao. Các viện nghiên cứu, trường đại học tập trung mạnh hơn vào các bài toán thực tiễn của đất nước, ngành, địa phương và của doanh nghiệp; lấy hiệu quả ứng dụng, chuyển giao và thương mại hóa làm một trong những thước đo quan trọng của hoạt động nghiên cứu. Cần khắc phục tình trạng nghiên cứu xa rời thực tiễn, kết quả nghiên cứu nằm trong ngăn kéo hoặc không tìm được địa chỉ ứng dụng.

Đồng thời, phải có chính sách mạnh mẽ hơn nữa thu hút nhân tài, chuyên gia quốc tế và trí thức người Việt; hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh, kết nối mạng lưới trí thức Việt Nam toàn cầu. Hợp tác quốc tế trọng tâm không chỉ là thu hút vốn, mà phải chuyển sang thu hút tri thức, công nghệ và chuyên gia, góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu phát triển trong nước.

Lưu ý một nhiệm vụ có ý nghĩa căn cơ, lâu dài là chuẩn bị nguồn nhân lực, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị ngay từ năm học mới tới đây, ngành giáo dục, đào tạo và các cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp cần rà soát chương trình đào tạo, ưu tiên các lĩnh vực công nghệ chiến lược, đẩy mạnh đào tạo kỹ năng số, năng lực đổi mới sáng tạo và ứng dụng AI…