Khoa học lý giải vì sao có người nhớ như in giấc mơ, người khác lại quên sạch khi tỉnh giấc?

Nhiều người có thể ghi lại chi tiết từng giấc mơ vào nhật ký, trong khi số khác lại chật vật để nhớ nổi liệu đêm qua mình có mơ hay không. Theo bác sĩ chuyên khoa y học giấc ngủ kiêm bác sĩ hô hấp Jennifer Butler, sự khác biệt này bắt nguồn từ chính cách bộ não hoạt động trong lúc ngủ, chứ không đơn thuần là trí nhớ tốt hay kém.

Việc có thể nhớ được nội dung giấc mơ phụ thuộc vào cách não bộ hoạt động trong lúc ngủ.

Bà Butler cho biết con người mơ trong các chu kỳ giấc ngủ REM, xuất hiện khoảng mỗi 90 phút một lần, nhưng mức độ mơ nhiều hay ít còn tùy thuộc vào độ tuổi, tình trạng sức khỏe, loại thuốc đang dùng và số giờ ngủ mỗi đêm. Nhiều giả thuyết khoa học cũng chỉ ra rằng giấc mơ có thể liên quan đến việc củng cố trí nhớ, phản ứng với sang chấn tâm lý hoặc mô phỏng tình huống nguy hiểm – cho thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa tâm trí và cơ thể.

Một nghiên cứu năm 2014 công bố trên tạp chí Neuropsychopharmacology phát hiện những người dễ nhớ giấc mơ thường nhạy cảm hơn với các kích thích từ môi trường bên ngoài, nên thức giấc thường xuyên hơn trong đêm so với người ít khi nhớ được giấc mơ. Nhà nghiên cứu Perrine Ruby, người tham gia nghiên cứu này, giải thích với Science Daily rằng điều này giúp lý giải vì sao những người nhớ giấc mơ tốt lại phản ứng nhạy hơn với môi trường, thức giấc nhiều hơn khi ngủ và nhờ đó mã hóa giấc mơ vào trí nhớ hiệu quả hơn.

Bác sĩ Butler cũng cho biết thời điểm thức giấc đóng vai trò quan trọng: nếu thức dậy đúng lúc đang trong giai đoạn ngủ REM, một người sẽ có nhiều khả năng nhớ được nội dung giấc mơ hơn.

Đáng chú ý, khả năng ghi nhớ giấc mơ có thể cải thiện được bằng biện pháp cụ thể: một nghiên cứu năm 2018 trên tạp chí Perceptual and Motor Skills, thực hiện với 100 người vốn thường xuyên không nhớ được giấc mơ, cho thấy sau 5 đêm liên tục bổ sung vitamin B6, người tham gia ghi nhận sự cải thiện rõ rệt về khả năng nhớ lại giấc mơ, với nội dung rõ ràng hơn và ít rời rạc hơn.

Vitamin B6 có thể giúp nhớ giấc mơ rõ ràng hơn.

Một người tham gia nghiên cứu chia sẻ rằng giấc mơ của họ trở nên chân thực hơn hẳn, đến mức họ háo hức chờ đến giờ đi ngủ để được mơ. Kết quả này cho thấy việc nhớ hay quên giấc mơ không hoàn toàn nằm ngoài tầm kiểm soát, mà có thể chịu tác động từ cả thói quen ngủ lẫn các yếu tố dinh dưỡng.