Không để người cao tuổi phải qua nhiều phòng khám, nhận nhiều đơn thuốc riêng lẻ

Hưởng ứng Tháng Alzheimer thế giới, sáng 27/9 tại TPHCM, Bệnh viện 30/4 phối hợp Bệnh viện Thống Nhất tổ chức Hội nghị khoa học với chủ đề "Sa sút trí tuệ ở người cao tuổi đa bệnh lý".

Tỷ lệ phát hiện sớm sa sút trí tuệ tại Việt Nam còn thấp

Thiếu tướng Dương Thị Thu Hằng - Giám đốc Bệnh viện 30/4 cho biết, theo Tổ chức Y tế Thế giới, hiện có khoảng 57 triệu người trên thế giới sống chung với sa sút trí tuệ, mỗi năm có thêm gần 10 triệu trường hợp mới. Trong đó, bệnh Alzheimer chiếm khoảng 60-70%. Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh với hơn 14 triệu người cao tuổi.

PGS.TS Nguyễn Thị Liên Hương - Thứ trưởng Bộ Y tế cho biết, Việt Nam là một trong những quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh trong khu vực. Thực tế này đặt ra yêu cầu chuyển mạnh từ điều trị sang chủ động phòng bệnh, phát hiện sớm và quản lý sức khỏe lâu dài. Chương trình chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đến năm 2030 cũng đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực của các cơ sở y tế trong khám, điều trị và chăm sóc dài hạn cho người cao tuổi.

PGS.TS Nguyễn Thị Liên Hương - Thứ trưởng Bộ Y tế. Ảnh: P.Thương.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương, sa sút trí tuệ là một trong những thách thức lớn của quá trình già hóa dân số. Bệnh không chỉ ảnh hưởng đến trí nhớ của người bệnh mà còn tạo gánh nặng về tinh thần, thời gian và kinh tế cho gia đình, xã hội.

Trong khi đó, tỷ lệ người mắc sa sút trí tuệ được phát hiện, chẩn đoán ở giai đoạn sớm tại Việt Nam còn thấp. Nhiều trường hợp chỉ đến bệnh viện khi bệnh đã ở giai đoạn trung bình hoặc nặng.

Từ thực tế này, Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương đề nghị từng bước lồng ghép sàng lọc suy giảm nhận thức vào khám sức khỏe định kỳ cho người cao tuổi, đặc biệt là những người đang được quản lý tăng huyết áp, đái tháo đường.

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Liên Hương, cần quản lý toàn diện người cao tuổi đa bệnh lý, người cao tuổi không nên phải đi qua 5-6 phòng khám và nhận 5-6 đơn thuốc riêng lẻ. Thay vào đó, cần tăng cường phối hợp đa chuyên khoa giữa thần kinh, lão khoa, tim mạch, nội tiết, cơ xương khớp, phục hồi chức năng, y học cổ truyền. Đồng thời, đặc biệt chú trọng rà soát tình trạng sử dụng nhiều thuốc, tương tác thuốc và lựa chọn thuốc phù hợp với chức năng nhận thức, bảo đảm sử dụng thuốc an toàn, hợp lý, hiệu quả.

Bên cạnh người bệnh, Thứ trưởng Bộ Y tế cho rằng, cần quan tâm đến người chăm sóc cũng như hoạt động chăm sóc dài hạn tại gia đình và cộng đồng. Người chăm sóc được xem là "cánh tay nối dài" của thầy thuốc trong quá trình theo dõi, điều trị người mắc sa sút trí tuệ. Cùng với đó, cần tiếp tục truyền thông nhằm giảm kỳ thị, giúp người bệnh được sống có phẩm giá.

Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương cũng đề nghị, các bệnh viện tuyến cuối, trường đại học, hội chuyên ngành tăng cường chuyển giao kỹ thuật, đào tạo liên tục; phát huy hội chẩn từ xa, Telehealth để đưa kiến thức chuyên môn đến tuyến dưới và các cơ sở y tế trong lực lượng công an nhân dân.

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế, sa sút trí tuệ là một trong những thách thức lớn của quá trình già hóa dân số. Ảnh: P.Thương.

Đối với các liệu pháp mới trong điều trị Alzheimer, Thứ trưởng cho rằng, những tiến bộ hiện nay đang mở ra nhiều hy vọng. Tuy nhiên, bên cạnh việc cập nhật, cần nghiên cứu, đánh giá đầy đủ về chỉ định, an toàn và chi phí - hiệu quả trong điều kiện Việt Nam, làm cơ sở để Bộ Y tế tiếp tục hoàn thiện hướng dẫn chẩn đoán, điều trị.

Sa sút trí tuệ ở người cao tuổi hiếm khi 'đến một mình'

Thiếu tướng Dương Thị Thu Hằng - Giám đốc Bệnh viện 30/4 cho biết, qua thực tế khám, điều trị, các bác sĩ nhận thấy sa sút trí tuệ ở người cao tuổi hiếm khi xuất hiện đơn độc. Người bệnh thường đồng thời mắc nhiều bệnh mạn tính khác. Những bệnh lý này có thể khiến tình trạng suy giảm trí nhớ tiến triển nhanh hơn. Ở chiều ngược lại, khi trí nhớ suy giảm, người bệnh dễ quên uống thuốc, bỏ tái khám, khiến các bệnh mạn tính càng khó kiểm soát.

Đồng quan điểm, PGS.TS.BS Nguyễn Trung Anh - Giám đốc Bệnh viện Lão khoa Trung ương, Chủ tịch Hội Lão khoa Việt Nam cũng nhận định, ở người cao tuổi, đa bệnh lý không phải ngoại lệ mà là tình trạng phổ biến. Phần lớn người bệnh cùng lúc mắc nhiều bệnh mạn tính và phải sử dụng nhiều loại thuốc.

Thiếu tướng Dương Thị Thu Hằng - Giám đốc Bệnh viện 30/4. Ảnh: P.Thương.

"Nguyên tắc cốt lõi của lão khoa là điều trị một con người, không điều trị từng căn bệnh riêng rẽ", PGS.TS.BS Nguyễn Trung Anh nhấn mạnh.

Theo Giám đốc Bệnh viện Lão khoa Trung ương, nguyên tắc này càng quan trọng khi người cao tuổi đồng thời mắc sa sút trí tuệ. Việc điều trị một bệnh có thể tác động đến tình trạng sức khỏe hoặc khả năng nhận thức liên quan đến những bệnh còn lại.

Chẳng hạn, hạ huyết áp quá mức có thể làm giảm tưới máu não. Kiểm soát đường huyết quá chặt làm tăng nguy cơ hạ đường huyết, trong khi người mắc sa sút trí tuệ có thể khó tự nhận biết và thông báo cho người thân. Đau khớp cũng khiến người bệnh ít vận động, giảm giao tiếp, từ đó có thể khiến chức năng nhận thức suy giảm nhanh hơn.

Do đó, theo PGS.TS.BS Nguyễn Trung Anh, mục tiêu điều trị cần được xây dựng phù hợp với từng người bệnh thay vì áp dụng một mục tiêu chung cho tất cả. Việc phối hợp quản lý các bệnh tim mạch, đái tháo đường, cơ xương khớp cùng tình trạng suy giảm nhận thức có ý nghĩa quan trọng trong chăm sóc toàn diện người cao tuổi đa bệnh lý.