Khoa học xã hội và nhân văn phải đi trước một bước để định hình tương lai

Đồng chí Ngô Đông Hải, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, cùng các đồng chí chủ trì hội thảo.

Ngày 28/3, tại Thành phố Hồ Chí Minh đã diễn ra Hội thảo khoa học quốc gia với chủ đề “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với khoa học xã hội và nhân văn theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới”.

Hội thảo do Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương phối hợp Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, Bộ Khoa học và Công nghệ, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tổ chức.

Hơn một trăm đại biểu là lãnh đạo, nguyên lãnh đạo các cơ quan Trung ương và địa phương, đại diện các bộ, ban, ngành, cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu, nhà khoa học, chuyên gia... tham dự.

Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thanh Mai, Giám đốc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh phát biểu tại hội thảo.

Sự kiện được tổ chức nhằm triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Đồng thời, khẳng định vai trò của khoa học xã hội và nhân văn trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, phục vụ phát triển nhanh và bền vững đất nước.

Phát biểu khai mạc, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thanh Mai, Ủy viên Trung ương Đảng, Giám đốc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, trong tiến trình phát triển vận động của dân tộc, khoa học xã hội và nhân văn luôn giữ vai trò nền tảng trong việc kiến tạo các hệ giá trị, định hướng tư duy và dẫn dắt hành động xã hội.

Đặc biệt, trong giai đoạn hiện nay, khi đất nước đang bước vào thời kỳ mới với yêu cầu “phát triển nhanh và bền vững”, cùng với những đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thì vai trò của khoa học xã hội và nhân văn càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Không chỉ dừng lại ở việc giải thích và dự báo các hiện tượng xã hội, lĩnh vực này còn phải trực tiếp tham gia quá trình hoạch định chính sách, quản trị phát triển, xây dựng văn hóa, củng cố nền tảng tinh thần tư tưởng của xã hội, phát huy tối đa nội lực, tranh thủ hiệu quả ngoại lực và coi văn hóa, con người Việt Nam là trung tâm trong mọi chính sách.

Khoa học xã hội không chỉ đi sau để lý giải thực tiễn mà phải đi trước một bước để định hình tương lai, đặt câu hỏi "thế nào", "vì ai", "ai hưởng lợi" và "giá trị Việt Nam được bảo đảm ra sao" trong mọi chuyển đổi.

Điều này đòi hỏi chúng ta phải tích hợp khoa học xã hội vào mọi chiến lược phát triển; chú trọng đạo đức, văn hóa và pháp lý trong nghiên cứu và ứng dụng công nghệ, đổi mới sáng tạo, và chuyển đổi số.

“Thực tiễn nói trên đặt ra yêu cầu tái định vị vai trò của khoa học xã hội và nhân văn trong tổng thể hệ sinh thái tri thức quốc gia, đồng thời nâng cao năng lực nghiên cứu, tham mưu và dự báo chiến lược của lĩnh vực này”, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thanh Mai nhấn mạnh.

Giáo sư, Tiến sĩ Tạ Ngọc Tấn, nguyên Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh phát biểu tại hội thảo.

Đề cập chủ đề tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng đối với khoa học xã hội và nhân văn trong điều kiện đột phá phát triển, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Giáo sư, Tiến sĩ Tạ Ngọc Tấn, nguyên Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh cho rằng, nếu khoa học, công nghệ tạo ra động lực vật chất của phát triển, thì khoa học xã hội và nhân văn chính là lĩnh vực định hình tầm nhìn, hệ giá trị và mô hình phát triển của xã hội.

Qua đó, Giáo sư, Tiến sĩ Tạ Ngọc Tấn đưa ra các giải pháp để tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng đối với sự phát triển khoa học xã hội và nhân văn. Cụ thể, nâng cao nhận thức về vị trí và vai trò chiến lược của khoa học xã hội và nhân văn trong phát triển đất nước; hoàn thiện thể chế và cơ chế phát triển khoa học xã hội và nhân văn.

Đồng thời, đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của hệ thống nghiên cứu triển khoa học xã hội và nhân văn; xây dựng đội ngũ trí thức khoa học xã hội và nhân văn có trình độ cao, tư duy đổi mới và trách nhiệm xã hội.

Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học cũng đánh giá khoa học xã hội và nhân văn giữ vai trò quan trọng trong hoạch định đường lối, chính sách và phát triển bền vững đất nước; chỉ ra những hạn chế về cơ chế, nguồn lực và phương thức quản lý cần được đổi mới.

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh yêu cầu phát triển đồng bộ, liên ngành khoa học xã hội và nhân văn trong tổng thể các lĩnh vực khoa học bao gồm: khoa học lý luận chính trị, khoa học tự nhiên, khoa học kỹ thuật và công nghệ để tăng cường khả năng tích hợp tri thức phục vụ phát triển đất nước.

Các đại biểu tham dự hội thảo.

Phát biểu kết luận Hội thảo, đồng chí Ngô Đông Hải, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương khẳng định, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm phát huy hiệu quả khoa học xã hội và nhân văn trong hệ thống tri thức quốc gia, góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Kết quả của hội thảo là những đóng góp thiết thực, đầy giá trị vào quá trình triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. “Chúng ta tin tưởng rằng, với sự quan tâm đặc biệt của Đảng và nỗ lực của cộng đồng khoa học, khoa học xã hội và nhân văn sẽ có bước phát triển nhảy vọt, hoàn thành xuất sắc sứ mệnh lịch sử của mình”, đồng chí Ngô Đông Hải nhấn mạnh.

CAO TÂN