Khoảng trống dữ liệu: 'Nút thắt' khiến bình đẳng giới thiếu thực chất
Báo cáo của Chính phủ ghi nhận nhiều chỉ tiêu về bình đẳng giới năm 2025 đã đạt và vượt kế hoạch. Tuy nhiên, thảo luận tại Tổ 7 (Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An và Lâm Đồng) ngày 10/4 về tình hình thực hiện mục tiêu quốc gia về bình đẳng giới năm 2025, các đại biểu cho rằng, công tác này vẫn còn hạn chế về dữ liệu, nguồn lực và tổ chức thực hiện, nhất là trong tiếp cận chính sách của phụ nữ vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số; đồng thời, đề nghị chuyển mạnh sang quản trị theo kết quả, lấy hiệu quả thụ hưởng chính sách làm thước đo.

Đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú, Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An, phát biểu. Ảnh: Hồng Quân
Khi con số chưa đồng nhất với thụ hưởng
Đồng tình với những kết quả đạt được, song đại biểuNguyễn Thị Minh Tú (Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An) thẳng thắn chỉ ra một nghịch lý: Trong khi báo cáo nêu các chỉ tiêu giai đoạn 2021- 2025 cơ bản đạt hoặc vượt, thì ngay phần tồn tại lại thừa nhận một số chỉ tiêu chưa phản ánh đúng thực chất. Nguyên nhân cốt yếu nằm ở việc thiếu hụt dữ liệu để đo lường mức độ hưởng lợi thực sự của phụ nữ từ các chính sách này.
Theo đại biểu, báo cáo hiện nay vẫn thiên về mô tả quản lý, chưa chạm tới những "nút thắt" thực tiễn. Việc thiếu hụt dữ liệu giới tin cậy, liên thông không chỉ là hạn chế về kỹ thuật mà đã trở thành hạn chế về thể chế. Nếu không có số liệu được cập nhật và liên thông giữa các ngành như Nội vụ, Lao động - Thương binh và Xã hội, Y tế, Giáo dục, Khoa học và Thống kê... thì rất khó để lập ngân sách đáp ứng giới, khó xác định nhóm ưu tiên và gần như không thể giám sát hiệu quả thực thi.
Rủi ro từ sự thiếu hụt dữ liệu phân tách
Các đại biểu tại Tổ 7 đặc biệt nhấn mạnh đến tính chất "bất bình đẳng chồng lấn". Báo cáo hiện tại dù có nhắc đến vùng sâu, vùng xa nhưng chưa làm rõ được rằng: Cùng là phụ nữ, nhưng mức độ bị bỏ lại phía sau rất khác nhau. Do thiếu các dữ liệu tách biệt theo giới, tuổi, dân tộc, tình trạng khuyết tật và di cư, những nhóm phụ nữ yếu thế như phụ nữ dân tộc thiểu số hay phụ nữ làm việc phi chính thức đang phải chịu "rủi ro kép" nhưng chưa được định lượng rõ ràng trong các chương trình hỗ trợ.

Đại biểu Cil Bri, Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng, phát biểu ý kiến. Ảnh: Hồng Quân
Đại biểu Cil Bri (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng) bổ sung thêm, việc thu thập và phân tách số liệu thiếu đồng bộ tại cơ sở gây khó khăn lớn cho việc đánh giá các vấn đề nhức nhối như tảo hôn, hôn nhân cận huyết hay khả năng tiếp cận việc làm sau đào tạo của phụ nữ vùng cao. Chính sự thiếu hụt thông tin này khiến các chính sách đôi khi chưa sát thực tế, chưa tháo gỡ được những rào cản từ tập quán và điều kiện kinh tế - xã hội đặc thù của từng địa phương.
Chuyển đổi từ quản lý phong trào sang quản trị dữ liệu
Để khắc phục tình trạng số liệu tản mạn, mỗi nơi một mẫu, mỗi năm một kiểu, các đại biểu kiến nghị giai đoạn 2026-2030 cần thực hiện những bước đi quyết liệt về hạ tầng số. Trước hết, cần tập trung hoàn thiện và chuẩn hóa bộ chỉ tiêu, thống nhất cơ chế thu thập dữ liệu giới quốc gia nhằm đảm bảo tính liên thông và tin cậy giữa các lĩnh vực. Đây là nền tảng cốt yếu để các hoạch định chính sách không còn rơi vào tình trạng cảm tính.

Toàn cảnh phiên thảo luận tại Tổ 7, gồm Đoàn ĐBQH các tỉnh Nghệ An và Lâm Đồng. Ảnh: Hồng Quân
Song song với đó, công tác truyền thông cần được hiện đại hóa thông qua việc ứng dụng công nghệ số để mã hóa chữ viết dân tộc thiểu số vào hệ thống Unicode. Việc này giúp các thông điệp về bình đẳng giới và di sản văn hóa có thể hiển thị thống nhất, tiếp cận trực tiếp đến đồng bào qua tin nhắn hoặc mạng xã hội bằng chính tiếng mẹ đẻ của họ. Quan trọng nhất, tư duy quản lý cần chuyển dịch mạnh mẽ sang quản trị theo kết quả, lấy hiệu quả thụ hưởng thực tế của phụ nữ làm thước đo thay vì chỉ dừng lại ở việc báo cáo hoàn thành các đầu việc hành chính trên mặt giấy.
Như khẳng định của các đại biểu tại buổi thảo luận: "Không có dữ liệu tốt thì không thể làm chính sách tốt". Việc khỏa lấp khoảng trống dữ liệu chính là chìa khóa để đưa bình đẳng giới thoát khỏi các báo cáo mang tính hình thức, thực sự đi vào đời sống của phụ nữ và trẻ em gái.











