'Khoảng trống' phía sau những bước chân rời bản (bài 2)

Bài 2: Nguy cơ “đứt gãy” nguồn kế cận

Bài 1: Bản thiếu người trẻ, chi bộ thiếu nguồn kế cận

ĐBP - Chi bộ muốn phát triển mạnh không chỉ cần đảng viên đang gánh vác công việc hôm nay, mà còn phải có lớp người kế cận. Thế nhưng, ở nhiều bản vùng cao Điện Biên, lực lượng kế cận đang ngày càng vắng bóng bởi những cuộc mưu sinh xa quê. Khi những đoàn viên tích cực, những quần chúng có triển vọng thường xuyên vắng mặt, công tác phát hiện, bồi dưỡng, kết nạp Đảng đứng trước nhiều khó khăn.

Chị Bế Triệu Thị Quỳnh (bên phải), Bí thư Chi bộ kiêm Trưởng bản Cang hướng dẫn người dân kỹ thuật chăm sóc cây trồng.

Nỗi lo người tiếp bước

Khi người trẻ rời bản đi làm xa, nỗi lo thiếu nguồn kế cận trong tổ chức Đảng ở cơ sở cũng hiện hữu rõ hơn. Tại không ít chi bộ thôn, bản, số quần chúng trẻ có năng lực, uy tín, đủ điều kiện và nguyện vọng phấn đấu vào Đảng ngày càng ít. Có nơi, chi bộ đã chủ động rà soát, vận động, phân công đảng viên theo dõi, giúp đỡ nhưng vẫn khó tìm được nhân tố phù hợp, thậm chí không hoàn thành chỉ tiêu kết nạp được giao.

Bản Trung Sua, xã Na Son có 116 hộ, 623 nhân khẩu. Trong khoảng 300 lao động trẻ từ 15 - 35 tuổi, hơn một nửa đã rời quê đi làm, vì thế bản chỉ còn người già, phụ nữ và trẻ nhỏ. Điều này đã tác động trực tiếp đến công tác tạo nguồn phát triển Đảng ở bản. Thậm chí có trường hợp đã tham gia xong lớp bồi dưỡng nhận thức về Đảng, nhưng vì cuộc sống mưu sinh lại quyết định rời quê đi làm. Trường hợp anh Mùa A Trống là điển hình. Sau khi học lớp nhận thức về Đảng, anh đang hoàn thiện hồ sơ kết nạp thì đi làm xa.

Theo Bí thư Chi bộ bản Trung Sua Mùa A Công, phần lớn thanh niên trong độ tuổi lao động đã đi làm xa; số ở lại thì chưa đủ điều kiện hoặc chưa có nguyện vọng phấn đấu vào Đảng. Do hạn chế nguồn, đến nay chi bộ bản chỉ có 6 đảng viên. Điều khiến ông Công lo lắng là nếu không sớm tạo được nguồn trẻ bổ sung, đội ngũ kế cận của chi bộ sẽ ngày càng mỏng, trong khi việc tìm người đủ điều kiện, có năng lực và tâm huyết để tiếp bước những đảng viên hiện nay sẽ khó khăn hơn.

Bản Nặm Cứm, xã Nà Tấu có 79 hộ dân, lực lượng lao động trẻ nhiều, nhưng chủ yếu đang lao động ngoài tỉnh. Thiếu nguồn đã ảnh hưởng đến mục tiêu của chi bộ. Năm 2025, chi bộ được giao chỉ tiêu kết nạp 3 đảng viên nhưng không đạt được. Những thanh niên tích cực, có năng lực ở bản phần lớn đã đi học hoặc đi làm xa; số ở lại không nhiều, trong khi để trở thành nguồn kết nạp Đảng cần có quá trình rèn luyện và thử thách.

Anh Vàng A Sùng, Bí thư Chi bộ bản Nặm Cứm cho biết: Để có nguồn kế cận, chi bộ thường xuyên rà soát, tìm những người trẻ tích cực để bồi dưỡng, nhưng người có điều kiện phấn đấu thì lại đi làm xa. Điều chi bộ lo nhất không chỉ là không hoàn thành chỉ tiêu kết nạp, mà là nếu tình trạng này kéo dài sẽ ảnh hưởng đến việc tạo lớp kế cận cho chi bộ. Hiện nay, chi bộ có 11 đảng viên.

Những trăn trở của Chi bộ Trung Sua, Nặm Cứm không phải là câu chuyện của từng bản. Ở nhiều địa bàn vùng cao, việc người trẻ rời quê đi làm xa đang tạo ra “khoảng trống” ngày càng rõ trong nguồn phát triển Đảng ở cơ sở. Đây là bài toán đáng lưu tâm trong bối cảnh Điện Biên đã dành nhiều năm củng cố tổ chức cơ sở Đảng, xóa tình trạng “trắng” chi bộ ở thôn, bản và chú trọng tạo nguồn phát triển đảng viên.

Giai đoạn 2021 - 2025, thực hiện Nghị quyết số 04-NQ/TU, ngày 7/5/2021 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng, góp phần củng cố hệ thống chính trị ở cơ sở, Điện Biên đạt được nhiều kết quả quan trọng. Tính đến trước khi sáp nhập thôn, bản, tổ dân phố (1/7/2026), toàn tỉnh có 1.446 chi bộ thôn, bản, tổ dân phố. Nếu như đầu nhiệm kỳ, cả tỉnh còn 74 thôn, bản chưa có chi bộ độc lập thì đến nay 100% đã có chi bộ. Tính chung, giai đoạn này tỉnh đã kết nạp 12.049 đảng viên, bình quân mỗi năm kết nạp gần 2.500 đảng viên (vượt mục tiêu Nghị quyết số 21-NQ/TW đề ra). Tuy nhiên, chủ yếu ở những địa bàn thuận lợi, trung tâm.

Những kết quả đạt được trong giai đoạn qua cho thấy nỗ lực lớn của toàn tỉnh, song thực tế ở từng địa bàn cũng đặt ra yêu cầu phải nhìn sâu hơn vào chất lượng và tính bền vững của nguồn kế cận.

“Một vai” nhiều gánh

Việc thiếu nguồn không chỉ ảnh hưởng đến công tác kết nạp Đảng, mà còn tác động trực tiếp đến việc tổ chức, điều hành và triển khai các công việc chung của chi bộ, của bản. Sau khi sắp xếp, sáp nhập thôn, bản, quy mô địa bàn và khối lượng công việc ở cơ sở có những thay đổi lớn. Ở không ít nơi, một cán bộ phải đảm nhiệm nhiều chức danh, vừa bảo đảm công việc của tổ chức Đảng, vừa gánh trách nhiệm của chính quyền và các đoàn thể ở bản.

Tại bản Tọ, xã Búng Lao, chị Lò Thị Bình, sinh năm 1994, hiện đồng thời là Phó Bí thư Chi bộ, Trưởng bản, Trưởng Ban công tác Mặt trận và Chi hội trưởng Chi hội Phụ nữ bản Tọ. Chị Lò Thị Bình chia sẻ, cùng lúc đảm nhiệm nhiều công việc nên áp lực không nhỏ, nhất là những thời điểm bản triển khai nhiều nhiệm vụ. Từ họp chi bộ, nắm tình hình nhân dân, tuyên truyền, vận động đến các hoạt động của đoàn thể, công việc nào cũng cần người trực tiếp tổ chức, theo dõi và giải quyết.

Bản Tọ hiện có 202 hộ dân, địa bàn rộng. Việc một mình kiêm nhiều chức danh không chỉ khiến áp lực công việc tăng, mà còn cho thấy một vấn đề khác: Nguồn cán bộ kế cận ở bản đang thiếu. Thực trạng ấy không chỉ diễn ra ở bản Tọ mà còn là nỗi trăn trở chung của nhiều cấp ủy cơ sở trên địa bàn xã Búng Lao.

Theo ông Tạ Mạnh Cường, Bí thư Đảng ủy xã Búng Lao, khó khăn lớn nhất hiện nay là lực lượng trẻ có năng lực tại các bản ngày càng ít do thanh niên đi làm xa. Vì vậy, cấp ủy phải chủ động rà soát, nắm chắc những người trẻ còn ở địa phương, đồng thời giữ mối liên hệ với những người đi làm xa để không bỏ lỡ những nhân tố có triển vọng.

Câu chuyện ở bản Cang, xã Thanh An cũng tương tự. Bản Cang được thành lập trên cơ sở sáp nhập bản Cang và bản Cà Phê cũ. Sau sáp nhập, chị Bế Triệu Thị Quỳnh giới thiệu ứng cử và được người dân tín nhiệm bầu làm Bí thư Chi bộ kiêm trưởng bản nhiệm kỳ 2026 - 2031. Sau sắp xếp, bản Cang có 217 hộ với 1.220 nhân khẩu. Địa bàn rộng, dân cư không tập trung, đòi hỏi người đứng đầu phải thường xuyên xuống cơ sở, nắm tình hình và trực tiếp giải quyết những vấn đề phát sinh.

Theo chị Bế Triệu Thị Quỳnh, từ khi đảm nhiệm cùng lúc hai vai trò, khối lượng công việc nhiều hơn trước, nhất là sau khi địa bàn được mở rộng. Từ công tác Đảng, vận động nhân dân đến nắm tình hình đời sống, giải quyết những việc phát sinh ở cơ sở, việc gì cũng phải trực tiếp có mặt. Có những ngày, chị vừa lo việc chi bộ, vừa xuống từng khu dân cư, gặp gỡ người dân để nắm tâm tư, nguyện vọng. “Một người kiêm nhiều việc thì áp lực chắc chắn lớn hơn, nhưng nếu mình không sâu sát, không kịp thời nắm tình hình thì công việc ở bản sẽ khó đạt hiệu quả” - chị Quỳnh chia sẻ.

Thực tế cho thấy, việc cán bộ cơ sở kiêm nhiệm nhiều chức danh có thể đáp ứng yêu cầu công việc trước mắt, nhưng nếu duy trì lâu dài sẽ dễ dẫn đến tình trạng quá tải, khó dành đủ thời gian để sâu sát địa bàn, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của nhân dân và tổ chức thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ được giao.

Sau sáp nhập, toàn tỉnh có 888 chi bộ thôn, bản, trong đó có 887 bí thư chi bộ thôn, bản. Trong số đó, 20 bí thư chi bộ đồng thời là trưởng thôn, tổ dân phố; 8 người kiêm trưởng ban công tác Mặt trận. Đối với chức danh phó bí thư chi bộ, có 701 người, trong đó có 509 phó bí thư đồng thời đảm nhiệm vai trò trưởng thôn, tổ dân phố. Việc giảm đầu mối sau sắp xếp góp phần tinh gọn tổ chức, nhưng cũng đòi hỏi cán bộ cơ sở phải đảm đương khối lượng công việc lớn hơn. Bởi vậy, bài toán không chỉ là giảm đầu mối, mà còn phải bảo đảm có người đủ sức tiếp nối công việc ở cơ sở. “Khoảng trống” ấy cần được cấp ủy chủ động lấp đầy từ sớm. Đó cũng là yêu cầu để mỗi chi bộ thực sự giữ được vai trò là “tế bào” của Đảng.

Bài, ảnh: Thu Phương