Khoanh vùng sản xuất, tập trung ứng phó hạn

Nắng nóng gay gắt cùng lượng nước tại các hồ chứa trên địa bàn tỉnh suy giảm đã ảnh hưởng đến sản xuất vụ hè thu, nhất là khi thời vụ sản xuất kéo dài hơn so với kế hoạch. Tại khu vực phía bắc của tỉnh, gần 1.000ha lúa sẽ phải dừng sản xuất do không bảo đảm nguồn nước tưới.

Bắt đầu thiếu nước

Ông Đinh Tấn Thành - Phó Giám đốc Công ty TNHH Một thành viên Khai thác công trình thủy lợi Khánh Hòa (Công ty Thủy lợi Khánh Hòa), cho biết, thời gian qua, trên địa bàn tỉnh xảy ra nhiều đợt nắng nóng gay gắt khiến lượng nước trong các hồ chứa suy giảm nhanh chóng. Hiện nay, 19 hồ chứa nước do công ty quản lý có tổng dung tích khoảng 213 triệu m3; tính đến ngày 28-6, lượng nước hữu ích còn lại chưa đầy 105 triệu m3. Một số hồ chứa có dung tích nước còn lại thấp, chỉ đạt từ 25% đến dưới 45% dung tích thiết kế; một số hồ bắt đầu chạm ngưỡng mực nước chết. Trong đó, hồ Suối Trầu có dung tích gần 10 triệu m3 hiện chỉ còn 1,88 triệu m3; hồ Đá Đen có dung tích gần 3,5 triệu m3, hiện chỉ còn chưa đầy 1 triệu m3 nước.

Công nhân Công ty Thủy lợi Khánh Hòa nạo vét, gia cố tuyến kênh chính đông, hồ chứa nước Đá Bàn.

Trong khi đó, thời vụ sản xuất hè thu đang chậm tiến độ so với kế hoạch. Cụ thể, theo lịch thời vụ của Sở Nông nghiệp và Môi trường, việc gieo sạ vụ hè thu (đối với trà 2) phải hoàn thành trước ngày 10-6. Tuy nhiên, theo thống kê của Công ty Thủy lợi Khánh Hòa, đến ngày 28-6, diện tích hoàn thành gieo sạ trên vùng tưới của các công trình thủy lợi do công ty quản lý mới đạt khoảng 70% kế hoạch. Việc kéo dài thời gian gieo sạ so với kế hoạch đồng nghĩa khi lúa bước vào giai đoạn làm đòng, trổ bông - thời điểm cần nước nhất, cũng là lúc các hồ chứa bước vào giai đoạn cạn kiệt sau nhiều tháng chịu tác động của nắng nóng kéo dài.

Với tình hình đó, Công ty Thủy lợi Khánh Hòa đã có văn bản gửi UBND các xã, phường và các đơn vị dùng nước về việc đẩy nhanh tiến độ sản xuất vụ hè thu năm 2026. Công ty đề nghị UBND các xã, phường liên quan tăng cường tuyên truyền, vận động người dân sử dụng hiệu quả nguồn nước hiện có, hoàn thành gieo sạ vụ hè thu trước ngày 30-6; thông báo đến người dân về các khu vực khoanh vùng dừng sản xuất vụ hè thu năm 2026, không tự ý sản xuất để tránh thiệt hại do thiếu nước tưới.

Khoanh vùng gần 1.000ha

Tình trạng khô hạn trong vụ hè thu hằng năm luôn là nỗi âu lo của nông dân Khánh Hòa. Từ đầu tháng 4 đến nay, đơn vị thủy lợi đã triển khai điều tiết nguồn nước tưới và giám sát chặt chẽ việc sử dụng nước, không để xảy ra tình trạng lãng phí, thất thoát hay sử dụng sai mục đích. Tuy nhiên, đến thời điểm này, trong hơn 15.000ha lúa hè thu được cấp nước từ các công trình thủy lợi do Công ty Thủy lợi Khánh Hòa quản lý, có gần 909ha phải dừng sản xuất do thiếu nước tưới. Trong đó, hơn 334ha lúa hưởng lợi từ hồ Suối Trầu, hơn 185ha từ hồ Am Chúa và hơn 32ha từ hồ Cây Sung đã phải tạm ngừng sản xuất do các hồ này không còn đủ nước để phục vụ sản xuất. Đối với diện tích lúa sử dụng nguồn nước từ các đập dâng, có khoảng 280ha phải tạm ngừng sản xuất, riêng khu vực hưởng lợi từ đập Đồng Tròn chiếm hơn 210ha. “Đối với những chân ruộng mà công trình thủy lợi vẫn có khả năng cấp nước, trong điều kiện nguồn nước hạn chế, công ty đang triển khai các phương án điều tiết, tưới luân phiên và phối hợp chặt chẽ với địa phương nhằm hạn chế thấp nhất tác động của nắng hạn, thiếu nước đối với sản xuất”, ông Đinh Tấn Thành cho biết.

Theo tính toán, nguồn nước hiện có của các hồ chứa vẫn bảo đảm cấp đủ nước thô phục vụ sinh hoạt đến cuối tháng 9. Đối với các công trình có nguy cơ thiếu nước tưới, Công ty Thủy lợi Khánh Hòa đã tính toán, cân đối nguồn nước theo thứ tự ưu tiên cấp cho sinh hoạt, dịch vụ, công nghiệp, chăn nuôi, sau đó mới đến sản xuất trồng trọt. Bên cạnh đó, các chi nhánh, văn phòng đại diện của công ty thường xuyên kiểm tra, theo dõi hệ thống công trình, kênh mương; bám sát địa bàn quản lý; điều tiết nước tưới tiết kiệm, không để xảy ra thất thoát, lãng phí. Đồng thời, xây dựng kế hoạch phân phối nguồn nước hợp lý ngay từ đầu vụ nhằm phục vụ sản xuất vụ hè thu.

El Nino sẽ gây khô hạn, thời tiết cực đoan

Tại hội nghị "Dự báo, cảnh báo sớm tình hình khí tượng thủy văn năm 2026” do Cục Khí tượng Thủy văn phối hợp với Chương trình Phát triển Liên hợp quốc tại Việt Nam tổ chức mới đây, cơ quan chuyên môn nhận định hiện tượng El Nino sẽ hình thành rõ nét từ nửa cuối năm 2026. Kết hợp với xu thế nóng lên toàn cầu, hiện tượng này làm gia tăng nguy cơ xuất hiện một đợt El Nino rất mạnh, mang tính lịch sử. Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng lớn của hiện tượng này, nhất là các hình thái thời tiết cực đoan như nắng nóng, hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn và một số hiện tượng thời tiết dị thường. Dưới tác động của El Nino, nhiệt độ trung bình trên cả nước được dự báo cao hơn trung bình nhiều năm; các đợt nắng nóng có khả năng xuất hiện sớm hơn, kéo dài hơn. Trong khi đó, lượng mưa có xu hướng suy giảm, mùa mưa có khả năng kết thúc sớm. Những yếu tố này làm gia tăng nguy cơ hạn hán và thiếu nước trong mùa khô 2026 - 2027. Cơ quan chức năng khuyến cáo các địa phương, doanh nghiệp và người dân cần chủ động xây dựng các phương án ứng phó với nắng nóng kéo dài, nguy cơ thiếu nước và những diễn biến thời tiết cực đoan có thể xảy ra trong thời gian tới.