Khơi dậy tiềm năng 'kinh tế bạc' tại Thủ đô

Cụ thể hóa Luật Thủ đô, tạo hành lang cho “kinh tế bạc”

Chủ tịch Hội Người cao tuổi thành phố Hà Nội Nguyễn Thế Toàn. Ảnh: Bảo Lâm

- Thưa ông, HĐND TP Hà Nội vừa thông qua Nghị quyết về khuyến khích sử dụng lao động là người cao tuổi. Ông đánh giá như thế nào về ý nghĩa của nghị quyết này?

- Đây là một chủ trương nhân văn, đồng thời thể hiện tư duy phát triển bền vững của thành phố. Nghị quyết sẽ tạo cơ sở để doanh nghiệp mạnh dạn hơn trong tuyển dụng, sử dụng lao động cao tuổi phù hợp với sức khỏe và chuyên môn.

Tại điểm a khoản 2 Điều 27 Luật Thủ đô, HĐND thành phố được ban hành các chính sách ưu đãi đối với hoạt động đầu tư, kinh doanh sản phẩm, dịch vụ dành cho người cao tuổi và khuyến khích sử dụng lao động là người cao tuổi. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để thành phố nghiên cứu xây dựng cơ chế mới, phát triển hệ sinh thái hàng hóa, dịch vụ phục vụ người cao tuổi trong thời gian tới.

- Nhìn từ góc độ "Kinh tế bạc", việc thúc đẩy người cao tuổi tham gia thị trường lao động không chỉ là giải pháp an sinh mà là một động lực tăng trưởng mới. Ông đánh giá thế nào về tiềm năng lực lượng này tại Thủ đô hiện nay?

- Hà Nội đang bước vào thời kỳ già hóa dân số với tốc độ rất nhanh. Bên cạnh việc chăm sóc, hỗ trợ người cao tuổi, còn cần phải phát huy vai trò và khai thác tiềm năng của người cao tuổi trong phát triển kinh tế - xã hội, coi “Kinh tế bạc” là một động lực tăng trưởng mới gắn với thị trường hàng hóa, dịch vụ chuyên biệt và các ngành giá trị gia tăng cao.

Điều giá trị nhất ở người cao tuổi chính là "vốn xã hội", bao gồm kinh nghiệm thực tiễn, bản lĩnh, tác phong làm việc và mạng lưới kết nối. Dưới góc độ kinh tế, đây là nguồn nhân lực đã qua "phép thử" của thời gian, có tính ổn định cao và khả năng thích ứng linh hoạt.

Phong trào "Người cao tuổi làm kinh tế giỏi" lan tỏa mạnh mẽ ở Thủ đô. Ảnh: Bảo Lâm

Thực tế phong trào "Người cao tuổi làm kinh tế giỏi" tại Thủ đô thời gian qua đã chứng minh điều đó. Tính đến nay, toàn thành phố đã có gần 160.000 người cao tuổi trực tiếp tham gia các hoạt động sản xuất, kinh doanh. Trong đó, có hơn 15.000 điển hình làm kinh tế giỏi và gần 10.000 người cao tuổi đang là chủ doanh nghiệp, trang trại, cơ sở kinh doanh trực tiếp tạo việc làm cho gần 80.000 lao động. Đó là lực lượng doanh nhân khá lớn của Thủ đô, minh chứng rõ nét cho ý chí "tuổi cao - gương sáng" mà không phải quy mô kinh tế hay doanh thu, mà chính là nghị lực vượt lên tuổi tác để tiếp tục lao động, cống hiến.

Phát huy nguồn lực trí tuệ người cao tuổi Thủ đô

- Những lợi thế đó là rất rõ, nhưng thưa ông, làm sao để nghị quyết thực sự đi vào cuộc sống, biến tiềm năng ấy thành cơ hội việc làm cụ thể cho người cao tuổi?

- Khảo sát tháng 4-2026 của Sở Nội vụ thành phố tại 83/126 xã, phường với 11.689 phiếu cho thấy có 3.266 người cao tuổi có nhu cầu tham gia thị trường lao động, chiếm khoảng 27,9% số người được khảo sát. Trong khi đó, khảo sát 222 doanh nghiệp thì mới có 19 doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng lao động cao tuổi; qua phỏng vấn sâu 805 người cao tuổi, có 78 người có nhu cầu bố trí việc làm ngay. Sự chênh lệch này cho thấy việc làm cho người cao tuổi là nhu cầu thực tiễn đang đặt ra cho lãnh đạo Thành phố và các cơ quan liên quan.

Vì vậy, tôi thấy cần hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách phát triển kinh tế bạc; nghiên cứu chính sách đặc thù phù hợp với đặc điểm già hóa dân số của thành phố. Trước hết là tuyên truyền để doanh nghiệp thấy được lợi ích khi sử dụng lao động cao tuổi; xây dựng cơ chế kết nối thông tin giữa doanh nghiệp và Hội Người cao tuổi các cấp; tổ chức các phiên giao dịch việc làm, tư vấn nghề nghiệp dành riêng cho người cao tuổi, mở rộng các phiên giao dịch việc làm chuyên đề.

Cùng với đó, cần xây dựng chương trình phát triển thị trường lao động thích ứng với già hóa dân số, hoàn thiện cơ sở dữ liệu việc làm người cao tuổi, phát triển các mô hình việc làm bán thời gian, làm việc từ xa, tư vấn chuyên môn, truyền nghề và kinh tế hộ gia đình; hỗ trợ đào tạo nghề ngắn hạn, kỹ năng số, sinh kế và vay vốn ưu đãi cho người cao tuổi tiếp tục sản xuất, kinh doanh phù hợp sức khỏe.

- Hà Nội là nơi hội tụ nhiều trí thức, nhà khoa học, doanh nhân cao tuổi tiêu biểu. Từ thực tiễn điều hành công tác Hội, ông nhìn nhận thế nào về nguồn lực này?

Người cao tuổi Hà Nội không chỉ gìn giữ các giá trị văn hóa, lịch sử, truyền thống mà còn tiếp tục đóng góp thiết thực cho phát triển kinh tế - xã hội. Ảnh: Bảo Lâm

- Thành phố hiện có hơn 290.000 người cao tuổi là cán bộ, công chức, viên chức nghỉ hưu. Mặc dù chưa có thống kê riêng theo từng nhóm nghề nghiệp, nhưng từ số liệu của Hội Người cao tuổi thành phố Hà Nội, có thể ước tính Thủ đô hiện có khoảng 70.000-100.000 người cao tuổi là trí thức, nhà khoa học, nhà giáo, bác sĩ, nghệ sĩ, doanh nhân, nghệ nhân và chuyên gia, nguồn lực trí tuệ đặc biệt quý giá trong bối cảnh Hà Nội bước vào giai đoạn già hóa dân số.

Người cao tuổi Hà Nội không chỉ gìn giữ các giá trị văn hóa, lịch sử, truyền thống mà còn tiếp tục đóng góp thiết thực cho phát triển kinh tế - xã hội. Nhiều người vẫn trực tiếp tham gia sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm cho người lao động; đội ngũ nhà khoa học, chuyên gia cao tuổi tiếp tục tư vấn, phản biện, hiến kế cho cấp ủy, chính quyền trong hoạch định chính sách. Đây cũng là lực lượng nòng cốt trong các phong trào xây dựng đời sống văn hóa khu dân cư, giữ gìn an ninh trật tự, hòa giải cơ sở.

- Thưa ông, để người cao tuổi Thủ đô có thêm nhiều điều kiện phát huy năng lực trong thời gian tới, ông mong thành phố sẽ tiếp tục quan tâm những gì?

Nghệ nhân Phan Thị Thuận (trái), 75 tuổi, người đã nghiên cứu làm thành công lụa tơ sen. Ảnh: Bảo Lâm

- Trong bối cảnh Hà Nội đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ ngày càng nhanh, việc quan tâm đến người cao tuổi không chỉ là thực hiện chính sách an sinh xã hội mà còn là đầu tư cho một nguồn lực phát triển quan trọng của Thủ đô.

Thứ nhất, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách để người cao tuổi có nhu cầu và đủ sức khỏe được tham gia lao động, sản xuất, kinh doanh phù hợp với năng lực, kinh nghiệm; khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất sử dụng lao động cao tuổi ở những vị trí phù hợp, nhất là tư vấn, đào tạo, truyền nghề, hướng dẫn kỹ thuật. Đặc biệt, có cơ chế đặc thù cho những doanh nghiệp sử dụng người lao động là người cao tuổi.

Thứ hai, thành phố cần xây dựng, nhân rộng các mô hình phát huy vai trò người cao tuổi như câu lạc bộ liên thế hệ tự giúp nhau, các câu lạc bộ văn hóa, khoa học, chuyển đổi số; tạo điều kiện để đội ngũ trí thức, nhà khoa học, nhà giáo, văn nghệ sĩ, nghệ nhân, doanh nhân cao tuổi tiếp tục đóng góp ý kiến, phản biện, hiến kế cho sự phát triển Thủ đô.

Thứ ba, tăng cường đầu tư cho các thiết chế văn hóa, thể thao, chăm sóc sức khỏe và học tập suốt đời dành cho người cao tuổi. Thứ tư, đẩy mạnh các chương trình chuyển đổi số, giúp người cao tuổi tiếp cận dịch vụ công, y tế, tài chính số một cách thuận lợi, an toàn, qua đó thu hẹp khoảng cách số.

Người cao tuổi là nguồn vốn xã hội quý giá, là kho tàng tri thức, kinh nghiệm và bản lĩnh được tích lũy qua nhiều năm. Nếu được tạo điều kiện phù hợp, người cao tuổi sẽ tiếp tục đóng góp tích cực vào sự nghiệp xây dựng Thủ đô Hà Nội văn hiến, văn minh, hiện đại, hạnh phúc và phát triển bền vững.

Trân trọng cảm ơn ông!